Yazar, nefsin dilinden bir Allah dostunun (Aziz Mahmut Hüdayi) hayatını; Allah’ı sevmek uğrunda dünyayı adım adım nasıl terk ettiğini ve nefsin her aşamasında nasıl sıkıntılar çektiğini çok güzel bir şekilde anlatmış.
1. Nefs-i Emmare (Kötülüğü Emreden)
Kötülüğü emreden, kötü olanı yapmayı isteyen nefis demektir. Nefsin en aşağıda olan mertebesidir. Esasında kâfirlerin, müşriklerin, münafıkların ve fâsıkların nefisleridir. Lakin nefs-i emmâre herkeste az ya da çok mutlaka bulunur. İnsanı en güçsüz olduğu, savunmazsız bulunduğu anlarda yakalar. Kibir, nefret, cimrilik, öfke, şehvet, yalan gibi hisler işte onun açık tehditleridir.
2. Nefs-i Levvame (Kendini Kınayan)
Levvâme nefis sahipleri bilse de bilmeyenlerdir. Lakin fark edebilenlerdir. Yani nefsin onlara emrettikleri kötü işleri bilirler. Ama yine de her an nefsin hilelerine kanabilirler. İşte o vakit cennet nimetleri ya da cehennem korkusundan dolayı yani nefisleri için ibadet ederler.
3. Nefs-i Mülhime (İlham Eden)
Mülhime nefse ulaşan kişide; ilim, doğruluk, tevazu, cömertlik, sabır ve şükür gibi hâller görünür. Bu nefs için, müminlerden âlim olanların nefsidir, denilmiştir.
Mülhime nefs, nefsin fısıltılarından kurtuluşun tam sınırında yer almıştır. Bu nedenle levvame nefse düşme tehlikesi de vardır.
4. Nefs-i Mutmainne (Tatmin Olan)
İçi rahat, şüpheleri kalmamış, hakikati anlayarak tatmine ulaşmış nefs demektir. Allah'tan aldığı ilhamlarla gönül ferahlığına ermiştir. Her şeyin Allah'tan olduğuna kanaat getirmiştir. Emmâre Nefs'in sıfatları olan şirk, zulüm, küfür, yalancılık, şehvetperestlik, nefis arzusunu tanrı edinme, alaycılık, kibir, cimrilik, haset, kıskançlık, ihanet, öfke gibi kötü sıfatları tamamıyla terk etmiştir. İmanı yücelmiş ve takva ahlâkına bürünmüştür.
Mutmainne nefsin sıfatları ise; amel ve ihlâs (amellerde ihlás üzere bulunma), tevekkül (Allah'ı vekil etme), cömertlik, riyazet (nefsi zora koşma), ibadet, şükür, rızadır.
5. Nefs-i Radiyye (Razı Olan)
Razı olan, memnun olan nefs demektir. Bu yüce makam velilerin mertebesidir. Mutmainne nefs de tam bir teslimiyet içinde olan kul; kadere ve başına gelen her türlü işe tam rıza gösterir. Her şeyin Allah'tan geldiğinin gerçeği ile hayrı da şerri de aynı şekilde karşılar. Olan her şeyin O'ndan olduğunu ve O'nun verdiklerinde bir sır olduğunu kavrar.
6. Nefs-i Mardiyye (Allah'ın Razı Olduğu)
Razı olan, memnun olan nefis demektir. Rıza mertebesindeki benlik, bütün işlerinde Allah'ın emirlerini içtenlikle ve samimiyetle uygularsa, Cenâb-ı Hakkın lütuf ve ihsanı ile Mardiyye makamına yükselir. Kul Yüce Yaratıcısından razı olduğu gibi, Allah da kulundan razı olur.
7. Nefs-i Kâmile (Kemale Ermiş Olan)
Kemale ermiş, kusursuz, tam, arınmış nefis demektir. Bu nefse nefs-i safiye, nefs-i sâlih de denilmiştir. Bu makamda bütün vücut, akıl, ruh, nefis hep nur olur.
Kâmile nefs sahipleri, nefsin basamaklarında en üst noktaya ulaşmışlardır. Kâmile nefis sahipleri, nefislerinin putunu kırarak, kendi varlık kuşkularını terk etmiştir. Cenâb-ı Hakkın ilminden ve kudretinden ihsan etmesi ile gizli sırları öğrenme mutluluğuna erişmişlerdir.
·
22 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.