Asıl adı Derviş Mehmed Zillî olan Evliya Çelebi 25 Mart 1611'de İstanbul Unkapanı'da doğmuştur. 17. yuzyilda yasamis aslen kutahyali olup , cocuklugundan itibaren uzak diyarlara gidip oralari kesfetme istegi ile yanip tutusmus. Bu icinde kor gibi yanan istegini yerine getirmek icin Evliya Çelebi, ilk seyahatini 1635 yılında İstanbul'da (İstanbul ve çevresi) gerçekleştirmiştir.
Rüya Etkisi: Çelebi, 1635 yılında (bazı kaynaklara göre 19-20 yaşlarındayken) gördüğü bir rüya üzerine seyahatlerine başladığını belirtmiştir.
Seyahatname'nin Başlangıcı: Bu geziler, 50 yılı aşkın sürecek olan ve ünlü nu Seyahatname eserinin temelini oluşturan yolculukların başlangıcıdır.
1-) Seyahatnâme’nin İçeriği – Evliya Çelebi Ne Anlatır?
Kaynaklara göre Seyahatnâme, yalnızca bir gezi kitabı değil; tarih, edebiyat, halk bilimi, musiki, topografya, sanat tarihi, tasavvuf ve dinler tarihi açısından çok katmanlı bir eserdir
2-) Eserde öne çıkan temalar
- Şehir tasvirleri: İstanbul, Bursa, İzmir, Kahire, Bağdat, Mekke, Viyana, Budin…
- Günlük yaşam: Pazarlar, esnaf loncaları, düğünler, eğlenceler.
- Halk kültürü: Efsaneler, masallar, deyimler, halk oyunları.
- Mimari: Camiler, köprüler, hanlar, kaleler.
- Askerî yapı: Yeniçeriler, seferler, kale kuşatmaları.
- Etnografya: Kavimlerin adetleri, dilleri, kıyafetleri.
- Abartı ve mizah: Evliya’nın üslubunun en belirgin yönü. Eski osmanlicada "mubalaga" sanati denen bu abartili anlayisla dile getirmistir " Seyahatnamesini"
3- ) Akademik İnceleme – Seyahatnâme’nin Önemi
Prof. Dr. Uğur Demir’in incelemesine göre Seyahatnâme, Evliya’nın yarım asır boyunca Asya, Avrupa ve Afrika’da gezip gördüğü yerleri 4.000 sayfayı aşan bir külliyata dönüştürmesidir.
Eserin bilimsel değeri
• Birincil kaynak niteliği: 17. yüzyıl Osmanlı dünyasını içeriden anlatır.
• Çok disiplinli: Tarih, sosyoloji, coğrafya, dilbilim, sanat tarihi için temel kaynaktır.
• Karşılaştırmalı kültür: Arap, Acem, Balkan, Kafkas, Avrupa toplumlarını karşılaştırır.
• Dil ve üslup: Mizahi, abartılı, canlı bir anlatım; halk dili ile saray dilinin birleşimi.
4-) Eserin yazılış ve yayılış süreci
• 10 ciltten oluşur.
• İlk kez 1848’de Kahire Bulak Matbaası’nda basılmıştır.
• 1896’dan itibaren İstanbul’da basılmaya başlanmış, tüm ciltler 1935–1938 arasında tamamlanmıştır.
5-) 4) Seyahatnâme’nin Üslup Özellikleri
a ) Mizah ve abartı
Evliya, gördüğü olayları çoğu zaman mizahi ve abartılı bir dille anlatır.
Bu, eseri hem eğlenceli hem de edebî kılar.
b) Gözlem gücü
Şehirlerin sokak sokak tasvir edilmesi, esnaf loncalarının ayrıntıları, halkın günlük yaşamı benzersizdir.
c) Dil zenginliği
• Osmanlı Türkçesi
• Arapça
• Farsça
• Yerel lehçeler ( Bulunugu yerlerin yerel dil ve lehceleri)
• Halk deyimleri
·
37 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.