Mutlak doğru yoktur….
Rupert Sheldrake, modern bilimin temel kabullerini sorgularken, farklı dönemlere ve düşünce geleneklerine ait yaklaşımlar arasında sürekli karşılaştırmalar yapar. Yazarın temel amacı, günümüzde “kesin doğru” olarak kabul edilen bilimsel anlayışın aslında tarihsel süreç içinde şekillendiğini ve değişebilir olduğunu göstermektir.
Sheldrake’in en dikkat çekici karşılaştırmalarından biri, Antik Yunan düşüncesi ile modern bilim anlayışı arasındadır. Antik Yunan filozoflarından Platon ve Aristoteles, doğayı canlı, anlamlı ve amaçlı bir bütün olarak ele almışlardır. Bu anlayışta evren, kendi içinde bir düzen ve amaç barındıran organik bir yapı olarak görülür. Buna karşılık atomcu filozoflar, özellikle Demokritos ve Epikuros, evreni atomlar ve boşluktan oluşan daha mekanik bir sistem olarak açıklamışlardır. Bu yönüyle atomcular, modern materyalist düşüncenin erken temsilcileri olarak değerlendirilebilir.
Orta Çağ’a gelindiğinde doğa anlayışı büyük ölçüde teolojik bir çerçevede ele alınmıştır. Thomas Aquinas gibi düşünürler, doğayı Tanrı’nın yarattığı ve düzenlediği bir sistem olarak yorumlamış, böylece doğa hem kutsal hem de anlam yüklü bir yapı olarak kabul edilmiştir.
Ancak asıl kırılma, bilimsel devrimle birlikte ortaya çıkmıştır. Nicolaus Copernicus, Johannes Kepler ve Galileo Galilei gibi isimler, evrenin matematiksel yasalarla işlediğini ortaya koyarak doğayı mekanik bir sistem olarak yeniden tanımlamışlardır. Bu süreçte özellikle René Descartes, doğayı bir makine gibi gören mekanist anlayışı sistemleştirmiştir. Artık doğa, kendi başına anlam taşıyan bir varlık değil; dışarıdan incelenebilen, ölçülebilen ve kontrol edilebilen bir nesne haline gelmiştir.
Sheldrake, modern bilimin bu mekanik ve materyalist yaklaşımını eleştirirken, aynı zamanda modern bilim felsefecilerinin görüşlerine de dolaylı olarak yakınlaşır. Thomas Kuhn’un paradigma kavramı, bilimsel bilginin sabit değil, dönemsel olarak değişen yapılar içinde şekillendiğini ortaya koyar. Karl Popper ise bilimin kesin doğrular üretmekten ziyade sürekli sınanan ve yanlışlanabilir bilgiler ürettiğini savunur. Paul Feyerabend ise bilimde tek bir yöntem olmadığını ileri sürerek bilimsel otoriteyi sorgular.
Bu bağlamda Sheldrake’in yaklaşımı, modern bilimi tamamen reddetmekten ziyade, onun sınırlarını ve varsayımlarını görünür kılmaktır. Yazar, doğanın yalnızca mekanik ve maddi süreçlerle açıklanamayabileceğini ima ederek, daha bütüncül ve esnek bir doğa anlayışına kapı aralar.
Sonuç olarak, Bilim Yanılgısı kitabı, Antik Yunan’dan modern bilime uzanan geniş bir düşünce tarihini karşılaştırmalı bir şekilde ele alır. Bu karşılaştırmalar aracılığıyla bilimin mutlak ve değişmez bir bilgi sistemi olmadığı, aksine tarihsel, kültürel ve felsefi etkilerle şekillenen dinamik bir yapı olduğu ortaya konur. Böylece okuyucu, bilimi sorgulayan, eleştirel ve çok boyutlu bir bakış açısı geliştirmeye davet edilir.
·
107 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.