Voltaire bu kitabı yazarken temel hedef olarak Alman filozof Leibniz’in "mümkün dünyaların en iyisi" felsefesini belirlemiştir. Bu felsefeye göre, Tanrı mükemmel olduğu için yarattığı bu dünya da kusursuz bir dengeye sahiptir ve başımıza gelen her kötü olay aslında daha büyük bir hayra hizmet eder. Voltaire ise kitabın kahramanı Candide’i dünyayı dolaştırıp başına gelmedik felaket bırakmayarak bu fikrin ne kadar gülünç ve tehlikeli olduğunu kanıtlamaya çalışır.
Kitapta iyimserliği temsil eden Pangloss karakteri, her türlü işkenceye, hastalığa ve doğal afete rağmen "her şey en iyi amaç içindir" demeye devam ederek dogmatik düşüncenin körlüğünü simgeler. Voltaire bu karakter aracılığıyla, gerçeklerin üzerini felsefi kılıflarla örtmenin insanı eylemsizliğe ittiğini savunur. Eğer dünya zaten mükemmelse, onu düzeltmek için çaba harcamaya gerek kalmaz; işte Voltaire’in en büyük itirazı tam olarak buradadır. O, insanın acısını görmezden gelen bu tür bir iyimserliğin, kötülüğe hizmet eden bir uyuşturucu olduğunu düşünür.
Eserde sadece felsefi düşünceler değil, dönemin en güçlü kurumları olan kilise ve ordu da nasibini alır. Engizisyon mahkemelerinin insanları haksız yere yakması, din adamlarının sergilediği ikiyüzlülük ve kralların anlamsız savaşlarda binlerce insanı kırdırması, Voltaire’in kaleminde trajikomik bir dille eleştirilir. Yazar, insanın doğasındaki şiddet eğilimini ve hiyerarşik düzenin getirdiği adaletsizliği Candide’in saf gözlerinden bize aktarırken, aslında toplumun ne kadar çürümüş olduğunu gösterir.
Kitabın sonunda ulaşılan "bahçemizi ekip biçmeliyiz" sonucu ise Voltaire’in sunduğu pratik çözüm yoludur. Kahramanlar onca acı ve sefaletten sonra bir çiftliğe yerleşir ve büyük felsefi tartışmaları bir kenara bırakıp sadece çalışmaya odaklanırlar. Bu final, dış dünyadaki büyük kötülükleri tek başımıza değiştiremesek bile, kendi küçük dünyamızda (bahçemizde) üretken olarak can sıkıntısından, ahlaksızlıktan ve yoksulluktan kurtulabileceğimizi anlatır. Voltaire bize; boş umutlara kapılmak yerine, elimizdeki işi en iyi şekilde yapmanın ve somut bir fayda üretmenin gerçek erdem olduğunu söyler.
·
51 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.