Bir adam düşünün... Hayatını, insanlar kendi dillerinde İncil okuyabilsin diye çeviri yapmaya adamış. Ve bunun bedelini de boğularak idam edilerek ödemiş. William Tyndale'in hikayesi tam olarak bu. Ve emin olun, İngilizce konuşan neredeyse herkesin ona bir borcu var. Çoğumuzun adını bile bilmediği bu adamın hikayesi gerçekten hem inanılmaz hem de biraz acıklı. Gelin ufaktan anlatayım.
Halk Duysun Diye
Tyndale, İngiltere'nin Gloucestershire taraflarında doğmuş. Eğitimini de sağlam yerlerde, Oxford ve Cambridge'de yapmış. Dil konusunda resmen sınır tanımıyormuş; yedi farklı dil biliyormuş. Yedi düşünün. O devirde bu, neredeyse doğaüstü bir şey. Ama gelin görün ki, o zamanlar İncil'i İngilizce okumak yasak. Kilise "Ağır konular bunlar, halk anlamaz" havasında. İşte Tyndale de tam burada ateşleniyor zaten. Diyor ki: "Eğer ömrüm yeterse, tarlada saban süren bir çocuk bile bu kitabı sizden iyi anlayacak." Cümleye bakar mısınız? Adamda ne kafa var ne cesaret...
Gizli Kapaklı İşler
Memleketinde bu işe girişemeyeceğini anlayınca soluğu Almanya'da alıyor. Matbaayı da bulmuşken, İncil'in ilk İngilizce kopyalarını Köln'de bastırıyor. 1525 senesi. Sonra bu kitaplar balyaların arasında, gizlice İngiltere sokaklarına dağılıyor. Elinin altında kendi dilinde bir kitap bulan halk da şaşkın tabii. Ama kilise ve yönetim bu işe deli oluyor. Piskoposlar meydanlarda bu kitapları yakıyor. Tyndale ise yılmıyor, Eski Ahit'i de çevirmeye koyuluyor. Adamın inadına bak.
Sonu Olmadı
Peşinde ölüm fermanı var ama o Belçika'da bir yerlere saklanıp işine devam ediyor. Ta ki 1535'te, güvendiği bir adam onu ele verene kadar. Vilvoorde Kalesi'nde bir buçuk yıl çürüyor. İşkence görüyor, soğukta donmamak için gardiyanlardan hırka istediği yazılır kayıtlarda. Sonra "sapkınlık" deyip mahkum ediyorlar.
6 Ekim 1536. Önce boğuluyor, sonra yakılıyor. Ve o son anda ağzından dökülenler hâlâ tüylerimi diken diken ediyor: "Tanrım! İngiltere Kralı'nın gözlerini aç!"
Ama Dur, Daha Bitmedi
Şimdi gelelim işin en acayip kısmına. Tyndale öleli daha dört yıl olmuşken, Kral VIII. Henry çıkıp İncil'in İngilizce basılmasına izin veriyor. Ve basılan o ilk resmi çevirinin neredeyse hepsi, bu adamın yasaklı metinlerinden alıntı. Yani onu öldürdüler ama sözünü öldüremediler. Bugün Kral James İncili'nin %80'i hâlâ Tyndale'in kelimeleriyle yankılanıyor. Hatta bizim bugün İngilizce'de kullandığımız "beautiful" ya da "günah keçisi" anlamındaki "scapegoat" gibi kelimeleri bu dile kazandıran da o.
William Tyndale'in yaptığı iş çevirmenlikten çok öte. Modern İngilizcenin altında onun imzası var resmen. BBC onu gelmiş geçmiş en büyük 100 İngiliz'den biri sayıyor.
BURAK YELİN
İnanmak için ölen insanların hikayelerini seviyorum. Bu da onlardan biri. Siz de bu tarz hikayeleri seviyorsanız yorumlara bir "" bırakıverin, bu paylaşımı da kaydedin ki daha çok kişi duysun.
#WilliamTyndale #Tarih #İlginçBilgiler #KitapKurdu #İncil #Reform #Protestanlık #Edebiyat #Dilbilim #BilgiGüçtür #Özgürlük #İlhamVerenHikayeler #TarihteBugün #Bilinmeyenler
45 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.