İnsan şeytandan kaçamaz… çünkü şeytan insanın içindedir.
Tolstoy’un Şeytan’ı, kısa olmasına rağmen insanın en karanlık yanına dokunan, huzursuz edici bir metin. İlk bakışta bir “yasak ilişki” hikâyesi gibi görünse de aslında çok daha derin: bu, bir adamın kendi içiyle savaşı.
Yevgeni, geçmişini geride bıraktığını sanıyor. Evleniyor, düzen kuruyor, “temiz” bir hayat yaşadığını düşünüyor. Ama Tolstoy burada çok sert bir gerçek gösteriyor: bastırılan şeyler yok olmaz, sadece şekil değiştirir. Stepanida geri geldiğinde aslında geri dönen bir kadın değil; Yevgeni’nin bastırdığı arzular, susturduğu vicdanı ve kaçtığı kendi gerçeği.
En çarpıcı nokta şu: Yevgeni, içindeki bu çatışmayı kabul etmek yerine suçu dışarıda arıyor. Kadını “şeytan” olarak görmeye başlıyor. Oysa okur çok net biliyor ki şeytan ne kadında ne de olaylarda… şeytan insanın kendi içinde.
Tolstoy’un iki farklı son yazması da bu yüzden çok anlamlı:
İnsan ya kendini yok eder ya da başkasını. Ama sonuç değişmez: kaybeden yine insandır.
Kitabın sonunda geçen o cümle her şeyi özetliyor:
Eğer Yevgeni akıl hastasıysa, o zaman hepimiz öyleyiz.
Çünkü hepimiz, görmezden geldiğimiz bir “şeytanla” yaşıyoruz
·
26 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.