Estetik Bir İntiharın Anatomisi
Romanın kahramanı Gustav von Aschenbach, tam bir Apollon figürüdür. Hayatı; akıl, düzen ve sert bir çalışma disiplini üzerine kuruludur. Ancak Venedik’in o puslu, nemli ve kolera kokan sokaklarında, Aschenbach’ın ruhu yavaş yavaş Dionysos’un, yani duygunun, kaosun ve esrimenin hakimiyeti altına girer. Kitapta da dendiği gibi; o disiplinli yazar, "bir yabancı tarafından baştan çıkarılmakta" ve kendi içsel karanlığına davet edilmektedir.
Okurken altını çizdiğim şu kısım aslında kitabın tüm felsefesini özetliyor: "Biçim hem ahlaki hem de ahlak dışı değil miydi?" Aschenbach, hayatı boyunca "biçimi" ve sanatı bir ahlak göstergesi, bir disiplin aracı olarak görmüştü. Fakat Venedik’te anladı ki; sadece güzelliğin (biçimin) peşinden gitmek, insanı ahlaki değerlerden koparıp bir uçuruma sürükleyebilir. Sanatçı, güzelliğe ulaştığında artık toplumsal ahlakın kurallarına sığamaz hale gelir.
Aschenbach’ın sonu bir trajedi mi yoksa geç kalmış bir uyanış mı? Tartışılır. Ancak şu bir gerçek ki; kolera salgınına rağmen şehri terk etmeyip, otel şezlongunda Tadzio’yu, yani o "ulaşılmaz ideali" izleyerek ölmesi, aslında bir sanatçının kendi yarattığı estetik hapishanede can vermesidir.
Venedik’te Ölüm, üzerine saatlerce konuşulacak kadar katmanlı; bilginin ağırlığı altında ezilen ruhların, basitleşme ve "sadece hissetme" arzusunun trajik bir portresi.
“Ruh, güzelliği görünce sevinir; ama o güzellik aynı zamanda onun yıkımıdır.”
Kitabı tam olarak kavrayabilmek için karakterin geçirdiği dönüşümü Apollon ve Dionysos çatışması üzerinden okumak gerekiyor. Aschenbach, kitabın başında akıl, disiplin ve formun tanrısı Apollon’un bir temsilcisiyken; Venedik’te tutkunun, kaosun ve duygu sarhoşluğunun tanrısı Dionysos’un pençesine düşüyor. Aslında yazar bize şu soruyu soruyor: Kusursuz bir düzen içinde yaşayan bir ruh, yoğun bir güzellik karşısında parçalanmadan durabilir mi? Bu, disiplinli bir zihnin, estetik bir haz uğruna kendi yıkımına yürüyüşünün hikayesidir.
·
43 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.