Psikoloji ve PDR öğrencileri için bazı isimler ve deneyler adeta birer "mit" gibidir. Milgram, Zimbardo, Asch... Onları birinci sınıfta genel psikoloji derslerinde ezberledik, ikinci sınıfta ise sosyal psikoloji ve gelişim derslerinde kuramsal temellerine indik. Ancak Selçuk Şirin, bu kitabıyla bizlere çok önemli bir şeyi hatırlatıyor: Deneyler sadece laboratuvarlarda kalmaz; her sabah uyandığımız toplumun ta kendisidir.
Kitabı bir PDR 2. sınıf öğrencisi olarak okuduğumda, ders kitaplarındaki "bilişsel çelişki" veya "grup dinamikleri" gibi kavramların Türkiye’deki okul koridorlarında, öğretmen odalarında ve aile yapımızda nasıl vücut bulduğunu gördüm. Şirin, akademik bilgiyi o kadar "insan diline" tercüme etmiş ki, okurken kendimi bir vaka analizinde gibi hissettim.
Etiketlemenin Kaderi Belirlemesi (Pygmalion Etkisi):
Rosenthal’ın deneyini okurken, gelecekteki bir okul psikolojik danışmanı olarak omuzlarımdaki yükü daha net hissettim. Bir öğretmenin öğrencisine bakış açısının, o çocuğun sadece notlarını değil, zekâ gelişimini bile nasıl fiziksel olarak etkilediğini görmek sarsıcı. Bu bölüm, bize "müşavirlik" (konsültasyon) hizmetinin neden sadece kağıt üzerinde kalmaması gerektiğini kanıtlıyor.
Bağlamın İrade Üzerindeki Etkisi (Marshmallow Deneyi):
Gelişim psikolojisi derslerinde "hazzı erteleme" olarak gördüğümüz bu deneye Şirin’in getirdiği sosyo-ekonomik yorum, mesleki empati becerimi geliştirdi. Eğer bir çocuk "yarın o şekerin orada olacağına" dair bir güvene (güvenli bağlanma) sahip değilse, bugün o şekeri yemesi bir iradesizlik değil, hayatta kalma refleksidir. Bu, dezavantajlı gruplarla çalışırken aklımızdan çıkarmamamız gereken bir altın kural.
İtaat ve Sorumluluk (Milgram ve Zimbardo):
Otoriteye boyun eğme ve rollerin insanı nasıl canavarlaştırabileceği üzerine yapılan analizler, etik derslerimizin neden bu kadar kritik olduğunu bir kez daha yüzümüze çarpıyor. Kötülüğün sıradanlığını anlamak, bir danışman olarak "sistem" odaklı bakabilmemizi sağlıyor.
Bizim mesleğimiz insanı anlamak üzerine kurulu. Ancak insanı sadece birey olarak değil, içinde bulunduğu "sosyal kafesin" bir parçası olarak görmek zorundayız. Selçuk Şirin, bu 10 deneyi anlatırken aslında bize bir "toplumsal röntgen" sunuyor.
2. sınıftaki bir PDR öğrencisi için bu kitap, akademik bilgiyi vicdanla ve saha gerçekliğiyle birleştirme rehberidir. Teoriyi sevmek yetmez; onu sokağa, okula ve insanın kalbine indirebilmek gerekir. Bu eser tam da bu köprüyü kuruyor.
·
42 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.