Kuyucaklı Yusuf'ta Sabahattin Ali yalnızca bir karakterin hikâyesini anlatmaz; aynı zamanda bir coğrafyanın, bir düzenin ve bir insanlık hâlinin portresini çizer. Romanın merkezindeki Yusuf, klasik bir “kahraman” değildir. O, dünyaya ait olamayan, onunla uzlaşamayan bir figürdür. Bu yönüyle Yusuf’un trajedisi bireysel olmaktan çok toplumsaldır.
Yusuf’un çocuk yaşta ailesini kaybetmesiyle başlayan hikâye, onun dünyaya karşı mesafesinin de başlangıcıdır. Kaymakam Selahattin Bey’in himayesine girmesi, ona bir “yer” kazandırır gibi görünse de bu yer hiçbir zaman gerçek bir aidiyete dönüşmez. Yusuf’un iç dünyası ile çevresindeki yozlaşmış kasaba düzeni arasındaki gerilim, romanın temel çatışmasını oluşturur.
Kasaba bu romanda yalnızca bir mekân değil, başlı başına bir karakterdir. Dedikodunun, çıkar ilişkilerinin ve ikiyüzlülüğün hüküm sürdüğü bu küçük dünya, Yusuf’un saflığını ve dürüstlüğünü adım adım aşındırır. Güç sahiplerinin yozlaşmışlığı ve adaletin kişisel çıkarlara göre eğilip bükülmesi, romanın en sert eleştiri noktalarını oluşturur. Sabahattin Ali burada bireyin yozlaşmasını değil, bireyi yozlaştıran düzeni hedef alır.
Nitekim romanda Yusuf’un baştan itibaren ahlaki olarak bozulmuş bir karakter olmadığı açıkça görülür. Aksine, o, içine girdiği kasaba düzenine mesafeli duran, çıkar ilişkilerine dahil olmayan ve bu yönüyle sürekli dışarıda kalan bir figürdür.
Buna karşılık kasabanın ileri gelenleri—gücü elinde bulunduranlar—adaleti kendi çıkarlarına göre şekillendiren, ilişkilerini menfaat üzerinden kuran ve bu düzeni normalleştiren insanlardır. Yusuf’un bu yapıya uyum sağlayamaması, onun zayıflığı değil; sistemle kurduğu bilinçli bir mesafenin sonucudur. Ancak tam da bu noktada romanın trajedisi belirginleşir: Yusuf ya bu düzenin parçası olacak ya da onun tarafından dışlanacaktır.
Yusuf’un yaşadığı kırılmalar, ani tepkiler ve giderek sertleşen tavırları, onun doğasından gelen bir yozlaşmadan çok, maruz kaldığı baskının bir sonucudur. Bu yüzden romanda asıl sorgulanan, bireyin ahlakı değil; bireyi bu noktaya sürükleyen toplumsal yapıdır.
Muazzez ile Yusuf arasındaki ilişki ise romanın duygusal merkezidir. Ancak bu ilişki bile saf bir sevgi hikâyesi olarak kalmaz; dış dünyanın baskısı altında şekillenen, kırılgan ve kaçınılmaz bir trajediye dönüşür. Yusuf’un sevgisi bile onu kurtaramaz. Çünkü sorun onun içinde değil, onu kuşatan dünyadadır.
·
9 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.