Joseph Roth // Hileli Tartı
Joseph Roth’un oldukça kısa ama yoğun bir anlatıma sahip olan #hilelitartı adlı eseri, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun uzak bir sınır kasabasında geçen bir hesaplaşma hikâyesidir.
Romanın merkezinde, disiplinli ve dürüst bir "ölçü ve ayar memuru" olan Anselm Eibenschütz yer alır.
Geçmişte ordu mensubu olan, ancak eşinin istekleri doğrultusunda bu görevinden ayrılıp sivil hayata atılan Eibenschütz, ruhunu ve dürüstlüğünü korumaya çalışan bir adamdır.
Yeni görevinde kasabadaki tüm esnafın ticaretlerinde kullandıkları ölçü aletlerini denetlemekle yükümlüdür.
Ancak Eibenschütz, kasabanın yozlaşmış atmosferinde, eşinin ilgisizliği ve sadakatsizlikleri ile çevresindeki toplumsal çürüme karşısında derin bir yalnızlığa itilir. Bu kasvetli ortam, kolera salgınının kasabayı etkisi altına almasıyla daha da karamsar bir boyuta ulaşır.
Karakter, kendi içindeki sarsılmaz dürüstlük ilkesi ile etrafını kuşatan hileli düzen arasında sıkıştıkça, "Themis”terazisinin ayarı da bozulmaya başlar. Zira hayat; rakamlara, ağırlıklara ve ölçülere sığmayan hırslar, ihanetler ve kaçınılmaz yıkımlarla doludur.
Eibenschütz’ün ahlaki çöküşü, aslında temsil ettiği İmparatorluğun bürokratik ve vicdani çözülüşüyle eşzamanlı ilerler. Sistem “hileli bir tartıya" dönüştüğünde, dürüst kalmaya çalışan bir memurun ayarının bozulması da kaçınılmazdır -olmaması gereken bir durum olsa da.
Euphemia ile kurduğu karmaşık ilişki, onu devletin temsil ettiği adaletten kopararak kendi vicdanının karanlık sularına sürükler.
Roth’un zaman zaman tekrarlara düşen üslubuna rağmen eser, edebiyatın en dokunaklı "vicdan muhasebesi" metnidir ve anlamak isteyene çok şey anlatır.
·
36 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.