Taşlar da konuşur mu?!
Taşların Dilinden İstanbul, yalnızca bir şehir anlatısı değil; taşlara sinmiş bir medeniyetin, insanı merkeze alan incelikli yaşam anlayışının izini süren derinlikli bir eser. Kitap, İstanbul’un sokaklarında adeta yürürken karşımıza çıkan camilerden çeşmelere, hanlardan köprülere kadar uzanan mimari unsurların aslında birer “konuşan hafıza” olduğunu hatırlatır. Osmanlı yaşamındaki en önemli temel prensip; insana saygı ve zarafettir. Bu incelik, pencere önlerindeki çiçeklerden komşuya uzatılan bir fincan kahveye kadar hayatın her anına yansır. Açlık ve tokluğu anlamak için yapılan kahve ikramı, sadece bir gelenek değil; empati ve dikkat kültürünün bir göstergesidir. İyi insan yetiştirmek, ardından onun topluma faydalı bir birey olması Osmanlı düşüncesinin merkezindedir. Bu da sözle değil, bizzat yaşantıyla örnek olarak sağlanır. Çünkü toplumun çekirdeği olan aile ne kadar sağlam olursa, toplum da o denli yükselir. Mahalle yaşamı ise dayanışmanın en güçlü hissedildiği alandır. Vakıflar, bu dayanışmanın kurumsal hâlidir. “Parasını düşüren çocuklar vakfı” gibi örnekler, dönemin ne kadar ince düşünülmüş bir merhamet anlayışına sahip olduğunu gösterir. Aynı şekilde mürur tezkeresi uygulaması, İstanbul’a girişin kontrollü olmasıyla şehrin düzenini ve güvenliğini koruyan önemli bir sistemdir. Bu uygulamanın günümüzde de uygulanması gerektiği kanaatindeyim:) keşke tarihimize daha çok sarılsak ve bilsek. Ecdadımızın uygulamalarını silip atmasak… Avrupa’da günümüzde uygulanan bir sistem bu acaba kimden öğrenilmiş? İstanbul, Türk-İslam kimliğini pekiştiren eşsiz bir mühür gibidir. Osmanlı’yı tek bir eserle anlatmak gerekse, bu şüphesiz Süleymaniye Külliyesi olurdu. İmparatorluğun zirve döneminde, dönemin dehası tarafından inşa edilen bu külliye; yalnızca bir ibadet mekânı değil, aynı zamanda bir bilim, sanat ve mühendislik harikasıdır. İçinde hâlâ sırrı tam çözülememiş is odası, sesi adeta havada asılı bırakan akustik düzen, deve kuşu yumurtalarıyla sağlanan denge, nargile fokurtularıyla yapılan akustik ölçümler ve minarede parladığı rivayet edilen mücevher gibi pek çok gizem barındırır. Süleymaniye, fizik yasalarına meydan okurcasına inşa edilmiş bir aklın ve estetiğin ürünüdür.
Kitap aynı zamanda önemli bir ön yargıyı da sorgular: Müslümanların bilim ve teknoloji üretmediği düşüncesi. Bu yargının yalnızca Batı’nın bakışı değil, zamanla bizim de içselleştirdiğimiz bir önyargı olduğuna dikkat çeker. Oysa anlatılan örnekler, aksine güçlü bir bilimsel ve teknik birikimi ortaya koymaktadır. İstanbul’un manevi hafızasına dair önemli bir detay da ezanın bu semalarda ilk kez yankılandığı yer olan Arap Camii’dir. Bu yapı, şehrin İslamî kimliğinin en erken tanıklarından biri olarak ayrı bir anlam taşır. Anlatamadığım dile getirmek istediğim bunlar gibi pek çok olay… Bülbül dinleme dem çekmek, hamal taşı, sadaka taşı ve muazzam kuş evleri zamanında görevini en iyi şekilde yapan bir medeniyetin ardında kalan güzel anılar… Peki şimdiki görevleri ne ? Bizlere iyilik dersi vermek. Bizim ise gezip görüp bilip tanıyıp sevip tarihimize sahip çıkmamız gerekiyor.
Sonuç olarak Taşların Dilinden İstanbul, geçmişin izlerini sürerken okurunu yalnızca bilgilendirmiyor; aynı zamanda düşündürüp ve yeniden bağ kurmaya davet ediyor. Taşların diliyle konuşan bu eser, İstanbul’u yeniden sevmek ve anlamak isteyenler için güçlü bir rehber niteliğinde. Ooo
·
27 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.