Aslında üstüne söyleyebilecek pek bir şeyim yok; her şeyden önce sömürge döneminde yaşamış bir adamın tarihsel bağlamı içinde değerlendirilmeli. Eğer bunu kendi postkolonyal, günümüz perspektifimizden ele alsaydım, kesinlikle 1 yıldız verirdim ve zaman zaman ne kadar emperyalist ve ırkçı olabileceğinden bahsederdim. Elbette ki bu da değerli bir eleştiri türü, ancak pek tarafsız ya da objektif sayılmaz.
Achebe’nin eleştirisinde katıldığım önemli noktalar var, ancak Conrad’ı kendi döneminin bir adamı olarak değerlendirmek zorundayım. Conrad’ın sömürgeciliğin acımasız sonuçlarını, toprakların ve yerli halkın sömürülmesini, beyaz ırkın açgözlülüğünü, istediklerini nasıl aldıklarını ve medeniyet kavramlarının özünde ne kadar boş olduğunu açıkça eleştirdiği için metnin anti-emperyalist olarak değerlendirilebileceğine inanıyorum. Ancak Conrad’ın, sömürgeciliğin var olamayacağı bir dünyaya dair fikrinin olmadığı için, bu konuda bir alternatif göremiyor ve sömürgeciliği kaçınılmaz olarak görüyor. Sömürgeciliğin Afrikalılara ne yaptığını görebiliyor, ancak Avrupa sömürgeciliğinin olmadığı bir Afrika'nın nasıl olacağını hayal edemiyor.
Örneğin Marlow, hikâye boyunca nativeler hakkındaki görüşünü değiştiriyor ve bunu gözlemleyebiliyoruz. Başlangıçta onları "yüzsüz canavarlar" olarak görüyor ve öyle de adlandırmayı uygun görüyor, zira kendisi de yerli halk hakkında önceden oluşturulmuş, yanlış da olsa bir algıya sahip bir Avrupalı. Ancak bu algı değişiyor ve durumu kendi gözleriyle gördükten, dümencisiyle bir tür yakınlık hissettiğinden sonra onları insan olarak görmeye başlıyor. Yine de ırkçı dil, romanın başından sonuna kadar bizimle; bu yüzden yazar çok eleştiriliyor ve ben de bu eleştirilere katılıyorum. Esasında Afrikanların da insan olduğu hakkında çok basit ve bare minimum bir metin tamamen dehumanize eden bir dille dolu ne yazık ki.
Genel olarak 1857-1942 yılları arasında yaşamış bir adam için bu eser, olabildiğince anti-emperyalist bir yapıt sanırım. Haklı olduğu noktalar olduğu gibi, hatalı olduğu noktalar da var. Hikâye, insanların söylediği kadar iyi değil; dil, zaman zaman sıkıcı ve sindirmesi oldukça zor; özellikle Marlow’un anlatımında katmanlar yaratmak için bolca imge ve metafor kullanılmış, bu yüzden hiçbir şey tam olarak göründüğü gibi değil. Karakterler ilginç ve birçok açıdan psikanalize açık. Bu novellayı tam bir sömürgecilik eleştirisi ya da tamamen ırkçı bir anlatı olarak yorumlamıyorum çünkü o da o dönemin diğer insanları gibi ırkçı düşünüyordu ve düşünürüm ki o dönemde ırkçılık terimi farklı bir anlam taşıyordu. Bu konuda daha fazla akademik araştırma okuduktan ve sadece yüzeysel olarak değil, daha eleştirel bir şekilde düşündükten sonra bu yoruma muhtemelen daha fazla şey ekleyeceğim. :/
·
44 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.