Notre Dame'ın Kamburu
Victor Hugo’nun Notre Dame’ın Kamburu yalnızca bir roman değil; taşların, çanların, gölgelerin ve insan ruhunun birbirine karıştığı devasa bir ağıttır. Kitabı bitirdiğimde zihnimde kalan ilk şey bir olay örgüsü değil, bir hissin yankısı oldu: İnsan bazen en büyük yalnızlığını kalabalıkların ortasında yaşar.
Roman boyunca Notre Dame sadece bir mekân değildir; yaşayan, nefes alan, karakterleri içine çeken gotik bir kaderdir adeta. Hugo, katedrali taşlardan örülmüş bir organizma gibi anlatırken aslında insan ruhunun karanlık koridorlarını da dolaştırır bizi. Çan kulelerinden yükselen o kasvet, Paris’in kirli sokakları, meydandaki kalabalıkların acımasız coşkusu… Hepsi birlikte medeniyet denilen şeyin ne kadar ince bir ciladan ibaret olduğunu gösterir.
Quasimodo ise edebiyatın en trajik karakterlerinden biri olarak zihnime kazındı. Başta yalnızca kambur, çirkin ve korkutucu görünen bu adamın içinden çıkan sevgi; roman ilerledikçe çevresindeki “güzel” insanların ruhlarını paramparça eder. Hugo sanki bilinçli şekilde okuru utandırır. Çünkü romanın sonunda insan, Quasimodo’ya ilk baktığı an için kendi vicdanından özür dilemek ister. Onun sevgisi karşılık beklemeyen, kendini yok etmeyi göze alan neredeyse kutsal bir sevgiye dönüşür. Esmeralda’nın darağacında sallanan bedenine bakarken sessizce çöken Quasimodo’nun acısı, kitabın en ağır sahnelerinden biridir. Özellikle kulede rahibi izlediği anlar… O korkunç sessizlik… Sonrasında Frollo’yu aşağı atışı… Bunlar yalnızca olay değil, insan ruhunun kırılma sesidir.
Esmeralda’nın trajedisi de romanın en acı taraflarından biri. Hayatı boyunca korunmak isterken herkesin arzularının, korkularının ve saplantılarının ortasında sıkışıp kalıyor. Phoebus’un yüzeysel ilgisi, halkın vahşiliği, mahkemenin acımasızlığı ve Frollo’nun hastalıklı tutkusu arasında giderek yalnızlaşıyor. Hatta roman boyunca dikkatimi en çok çeken şeylerden biri, böylesine büyük felaketlerin ortasında onun bazen çocukça bir saflıkla uyuyabilmesi oldu. Sanki Hugo, Esmeralda’nın dünyaya hâlâ kötülüğün tamamını yakıştıramayan yanını göstermek istemiş. Ama roman ilerledikçe o masumiyet, Paris’in taş sokaklarında yavaş yavaş eziliyor.
Claude Frollo ise belki de romanın en ürkütücü karakteri. Çünkü kötülüğü şeytani değil, insani. Bilgili, saygın, güçlü; ama içindeki boşluğu kontrol edemeyen bir adam. Hugo onun üzerinden bastırılmış arzuların insanı nasıl çürütebildiğini gösteriyor. Frollo’nun Esmeralda’ya duyduğu şey aşk değil; sahip olma isteğiyle deliliğin birbirine karıştığı karanlık bir saplantı. Ve en korkuncu da şu: Roman boyunca Quasimodo’nun bedeni çarpıkken, Frollo’nun ruhu giderek kamburlaşıyor.
Kitabın finali ise beni uzun süre etkisinden çıkaramadı. Yıllar sonra bulunan iki iskelet… Birinin diğerine sarılmış halde oluşu… Ve onları ayırmaya çalıştıklarında bedenin toza dönüşmesi… Hugo burada ölümün bile ayıramadığı bir sadakati anlatıyor. Belki de romanın gerçek kalbi tam olarak burada atıyor: Dünyanın hor gördüğü bir adamın sevgisi, bütün “normal” insanların sevgisinden daha gerçek çıkıyor.
Notre Dame’ın Kamburu, yalnızca Esmeralda’nın ya da Quasimodo’nun hikâyesi değil. Bu roman; güzellik ile çirkinlik arasındaki sahte sınırların, toplumun ikiyüzlülüğünün, dinin gölgesine saklanan arzuların ve insanın içindeki merhamet ihtiyacının romanı. Hugo bize şunu fısıldıyor: Bazen bir insanın yüzüne değil, acısına bakmak gerekir.
Ve sanırım bu yüzden, kitabı kapattığımda aklımda kalan tek görüntü Notre Dame’ın kuleleri olmadı. Taşların arasında sessizce oturan, sevdiği insanı yalnızca uzaktan koruyabilmiş bir adamın kırık kalbi kaldı.
··
40 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.