- Dün İngiltere Bugün ABD -
Yaklaşık 5-6 yıl önce Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları (serinin ilk kitabı) kitabını incelerken dipnot olarak Şah'ın Bütün Adamları ve Generali Tanımak kitaplarını not almıştım.
Uzun zaman oldu, incelemeye fırsatım olmadı (bazı kitaplar zamanını bekliyor sanki) 2026 yılı Şubat ayında ABD-İsrail ve İran arasında başlayan savaş (kara harekatı şekline dönüşmedi 2 aydır, deniz ve hava muharebeleri olarak devam ediyor) bu kitaba başlamak için işaret oldu adeta.
Kitap, 1953 yılında ülkesinin topraklarından çıkan petrolün satışından elde edilen gelirin neredeyse tamamını alan Anglo-İranian Petrol isimli İngiliz şirketinin tüm haklarını iptal edip, petrolü millileştiren başbakan Muhammed Musaddık' a ABD destekli İngiliz darbesinin provası ile başlıyor.
Bir bölüm kadar ise Pers İmparatorluğu ve tarihinden de bahsediyor yazar.
İngiltere yüzsüzce, İran petrolünü gasp etmiş ve önüne çıkan her engelde (ki Şah'lara biraz daha imtiyaz vererek işi hep çözmüşler) bir çözüm yolu bulmayı başarmıştı ta ki Musaddık gelene kadar.
Hiçbir uzlaşmayı kabul etmeyen bu adama karşı geriye tek çare kalmıştı o da (İran vatandaşlarının bazısının da dahil olduğu) darbe ile iktidardan indirmekti. Abd de başlarda müdahaleye taraftar değildi ancak (tabi demokrasi yada milletlerin hukuku değildi sebebi) İngilizlerin baskısı ve CIA nın "komünizm tehdidi" korkusunu ABD başkanına aşılaması sonucu darbeye onay verilmiş.
Dulles Kardeşlerin ABD dış politikasını (yani sömürülecek ülkelerdeki CIA destekli operasyonları) belirlediği bir dönem Musaddık'a yapılan darbe ile başlamış oluyordu.
O günlerde Musaddık haklı olduğu davasını, gereği olmadığı halde (bir şirket ile devletin anlaşmasına Uluslararası Hukuk karışamıyor) ABD de savunmuştu, bugün ise D. Trump benzer bir dayatmayı yine İran'a yapıyor. O gün de ambargoya maruz kaldılar bugün de...
(Yıllar sonra Bill Clinton döneminde İran'a yapılan darbeye ABD tarafından dahil olunduğu resmi olarak kabul edildi.)
İngiltere ve ABD nin Ortadoğu politikalarını (dolayısıyla Latin Amerika) merak edenler incelemeli.
·
11 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.