Zamanın Şafağı: Teknolojik Kibir ve İnsanın Değişmeyen Kaderi
"İnsan soyu, her şeyi yapabilecek hale geldiği an, kendi kendini yok etmekten başka bir şey düşünmüyor. Tıpkı geçmiştekiler gibi, tıpkı bizim gibi..."
Fransız yazar Rene Barjavel'in, bilimkurgu edebiyatının zirve eserlerinden biri olan "Zamanın Şafağı" kitabından alıntıladığım bu cümleler, hem kitabın hem de insanlığın kısa bir özeti gibidir. Eser, Avrupa bilimkurgu geleneğinin —özellikle de Fransız ekolünün— felsefi yapısını taşırken, Amerikan bilimkurgusunun teknolojik heyecanını da bünyesinde barındırır.
Zamanın Şafağı, felsefi olarak transhümanizm ile doğrudan ve çok güçlü bir bağa sahiptir. Roman, transhümanizmin henüz bir akım olarak tam anlamıyla yaygınlaşmadığı 1968 yılında, bu düşüncenin en temel vaatlerini ve tehlikelerini masaya yatıran vizyoner bir metindir. Bilindiği üzere transhümanizm; insanın fiziksel ve zihinsel sınırlarını yapay zeka, genetik mühendisliği gibi teknolojilerle aşarak yaşlanmayı ve ölümü ortadan kaldırmayı, yani "insan ötesi" (*post-human*) bir türe dönüşmeyi savunur.
Aslen bir film senaryosu olarak tasarlanan bu hikayeyi, 1960'ların sinema imkanlarıyla ve barındırdığı yüksek teknolojik görsellikle çekmek muazzam bir maliyet gerektiriyordu. Bu yüzden proje beyaz perdeye aktarılamadı ve romana dönüştürüldü. Bugün bile bilimkurgu camiasında, *"Neden Hollywood hala bu kitabın telifini alıp dev bütçeli bir film yapmıyor?"* sorusu sıkça tartışılır ve bu durum sinema tarihinin en büyük "kaçırılmış fırsatlarından" biri olarak görülür.
1968 yılında yayımlanan kitap, ironik bir şekilde gelecekten değil, geçmişten bahseder. Hem de 900.000 yıl öncesine ait bir medeniyetin, Antarktika'nın buzulları arasında sıkışıp kalmış hikayesini anlatır. Kitap, günümüzde gerçekleşmiş ya da kısmen gerçekleşmiş birçok teknolojik öngörüyü barındırmaktadır:
Ölümsüzlük Serumu:Hastalıklara ve yaşlanmaya son veren bu serum sayesinde, birisi sizi kasten veya kazaen öldürmedikçe ya da bir savaş çıkmadıkça ölümle karşılaşılmamaktadır.
Anlık Çevirici Bilgisayar:Günümüzde LLM tabanlı gelişmiş yapay zeka asistanları ile yapılan simültane çeviriyi andıran bu makinenin mucidi kitaba göre bir Türk'tür. Cihaz, daha önce hiç bilinmeyen bir dili bile kendi kendine çözebilmektedir.
Vatandaşlık Maaşı: Bu kayıp medeniyette üretim gelirleri toplumun tüm fertlerine ortak olarak paylaştırılmaktadır.
Dijital Kimlik, Akıllı Yüzükler ve Temassız Ödeme: Vatandaşların ortak payı, "Anahtar" adı verilen bir sisteme ve doğrudan vatandaşlık numaralarına aktarılmaktadır. Ödemeler ise yüzük benzeri bir cihazla temassız olarak yapılabilmektedir.
Küresel Canlı Yayın ve Uydu Ağı: Antarktika'daki gelişmeler, uydular aracılığıyla 1968 yılında yazılmış bir kurguda tüm dünyaya aynı anda canlı yayınla aktarılabilmektedir.
Dondurularak Saklanma: İnsan vücudunu tamamen dondurarak binlerce yıl boyunca hiç bozulmadan saklayabilme teknolojisi işlenmektedir.
Güneş Enerjisinin Üst Seviyede Kullanımı: Fosil yakıtlar tamamen terk edilmiş; "Büyük Güneş Formülü" ile güneş enerjisi evrensel, sınırsız ve temiz bir güç kaynağı olarak hayatın merkezine yerleşmiştir.
Kişiselleştirilmiş Sentetik Gıda ve Akıllı Beslenme: Geleneksel mutfak anlayışı yerine, makineler aracılığıyla kişinin biyolojik ihtiyacına özel sentezlenen haplar ve yiyecekler tüketilmektedir.
Doğrudan Zihin Okuma: Kişilerin zihnine girilip geçmişteki anıları, gördükleri ve yaşadıkları bir ekrana yansıtılarak film gibi izlenebilmektedir.
Tüm bu büyüleyici teknolojik vizyona rağmen Barjavel’in en büyük ve en acı öngörüsü, yazımın başında paylaştığım alıntıda saklıdır. Bu öngörü teknolojik değil, sosyolojiktir: İnsanın gücü arttıkça, yıkıcı hırsları da aynı oranda büyümektedir.
Kitap sinemaya aktarılmasa da hayran yapımı fragmanlar ve yapay zeka ile üretilmiş içeriklerle bu açık kapatılmaya çalışıyorlar. Ayrıca kitabın sinematik hissini ve trajik görselliğini merak edenler için 2021 yılında Fransız çizer ve yazar Christian De Metter, romanı harika çizimlerle büyüleyici bir grafik romana (çizgi roman) uyarladı.
·
55 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.