A'mak-ı Hayal İncelemesi ( Zordu ama başardım sanırım :) )
Dünya ile inancı arasında sıkışmış; arayış içindeki bir adamın, hayalin derinliklerinde alt metni dolu mitolojik hikayelerin bir karakteri olarak hikayeden hikayeye, hakikatten hakikate geçişlerini okuyoruz. Esas konu hakikat tabii ki.
(“Ben küfür ile imandan, ikrar ile inkârdan, tasdik ile kuşkudan meydana gelmiş bir şey olmuştum. Kalben inkâr ettiğimi aklen tasdik eder, aklen reddettiğimi kalben kabul ederdim”)
Ana karakterlerimiz Raci (hakikat ve anlam arayıcısı) ve Aynalı Baba (hakikate hangi yoldan gidileceğini bilen derviş).
Bu karmaşa ve şüphelerden kurtulmak için, ileri gelen alimlerle görüşür ama bir sonuç alamaz ya da aldığı sonuçlar onu tatmin etmez. Günün birinde, her gün önünden geçtiği şehrin mezarlığındaki kulübede yaşayan, ney üfleyip gazeller okuyan Aynalı Baba’nın yanına gider. İçindeki şüphelerini Aynalı Baba’ya anlatarak yardım ister. Onunla her gün görüşür. Görüştüğü bu günler kitapta bölümler halinde yer alır. Her bölüm aynı zamanda Raci’nin kafasındaki bir sorunun cevabı niteliğindedir.
BÖLÜMLER
1. Gün: Hiçlik Zirvesi – “Nirvana, Nirvana!”
Buddha önderliğinde Hiçlik Zirvesi’ne yolculuk yapar ama bu yol kolay bir yol değildir. Öncelikler arzularını yok etmesi gerekmektedir fakat başarılı olmaz ve Hiçlik Zirvesi’ne ulaşamaz.
2. Gün: “Yâ nûr! Yâ nûr! Karanlıkları nûr et.”
Zerdüşt topluluğuyla savaşçı olarak bir mücadeleye katılır. Asıl olan Ehrimen ve Hürmüz’üb mücadelesine tanıklık eder. Sonuç olarak yeryüzünden karanlığın (kötülüğün) yok edilemeyeceğini ve hatta yok edilirse aydınlığın (iyiliğin) bir manasının kalmayacağını anlar.
3. Gün: Devr-i Daim
Raci'nin suda kendi aksiyle bütünleştiği, evrendeki her şeyin başladığı yere döneceğini ve sonsuzluğu idrak ettiği evredir.
4. Gün: İmtihan Meydanı, Arifler Meclisi
Raci, bu bölümde kendini ariflerin (gerçeğe eren bilgelerin) bulunduğu bir mecliste bulur. Burada âlimler arasında yapılan çetin bir imtihana şahit olur. Bu sınav, insanın kendi aklıyla ve kibriyle mutlak gerçeği kavramasının sınırlarını gösterir. İnsanın yüzeysel bilgisi ve sınırlı idrakiyle, İlahi hakikatleri bütünüyle çözemeyeceği mesajı verilir.
5. Gün: Azamet Meydanı
Raci, devasa bir Anka kuşu ile Mars'a yolculuk yapar. Vardığında bu gezegende yaşayan varlıkların (idrak sahiplerinin) dünyaya bakış açısını görür. Bu durum, insanın evren karşısındaki küçüklüğünü ve yaratıcının ilmi yanında dünyevi hırsların ne kadar önemsiz olduğunu vurgular. Allah'ın yüceliği karşısında bir hiç olduğunu anlar.
6. Gün: Kaf ve Anka
Evrendeki oluşumun gayesini sorgular. Râci’nin rüyada sorduğu "Bu kervan nereye gidiyor?" sorusunun cevabı; ilahi aşka ulaşmak, insanın nefsini aşarak özüne dönmesi ve "parçanın bütüne (Hakk'a) kavuşmasıdır.
7. Gün: Azamet Okyanusu ve Ululuk Girdabı
Râci, yine mitolojik bir rüyanın içine düşerek sonucunda İlâhî ilimle kıyaslandığında insan aklının ne kadar kısır ve aciz kaldığını kavrar.
8. Gün: Ebedi Muamma
Raci bu rüyasında kendisini ebedî sırrı bulmaya çalışan bir genç olarak bulur. Cevap bulamayınca Hindistan'a giderek bir Brahman’dan yol gösterici olmasını ister. Bilge kişi, Raci'ye sırrı bulabilmesi için dünyevi arzulardan arınması gerektiğini söyler ve Raci’yi bedenini minimum seviyede besledikleri bir yere kapatır. Raci bu süreçte; maddesel evrende kaybolmadan, manevi bir uyanışla varlık ve yokluk ikileminden kurtulmanın önemini kavrar.
9. Gün: Ulular Meclisi
Râci kendisini manevi bir sarayda bulur. Bu sarayda Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. Âdem, Konfüçyüs, Eflatun, Aristo ve Buddha gibi tarihin en büyük şahsiyetleri insanlığın "saadet" arayışına sırayla cevap vermeye çalışır. Filibeli Ahmet Hilmi bu bölümde, peygamberlerin ve felsefi öğretilerin insanlığa sunduğu yolları sergiler ancak bu öğretilerin tek başına beşeriyeti tam anlamıyla tatmin edemediğini vurgular. Meclisin en büyük üstadı Hz. Muhammed'in rehberliğinde saadet ve hakikatin; şekilcilikte, maddiyatta veya katı akılcılıkta değil, "yokluk ile varlığın aynı olduğunu" anlamakta ve hayatı olduğu gibi kabul edip, zorluklarına rıza gösterip, ıslahına gayret etmek olduğu gerçeğine ulaşılır.
Bu tasavvufi tecrübe sonucunda Râci, nefsi ve fiziki dünya bağlarından kurtularak vahdet sırrına erer. Dokuzuncu günün sonunda hayal aleminden uyanır ve ruhsal tekamülünü tamamlamış olur.
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.