İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma benim için sadece bir felsefe kitabı değil, düşünme biçimini inceleyen bir zihinsel analiz kitabı gibi ilerledi. Kitabı çok hızlı değil, uzun zamana yayılan kısa okumalarla ilerlettim çünkü birçok düşünceyi sindirmeden geçmek istemedim. Özellikle nedensellik, deneyim, istem ve metafizik üzerine kurduğu sorgulamalar beni sürekli düşündürdü.
Hume’un en güçlü tarafı bana göre doğrudan “hakikat budur” demesi değil; insan zihninin neden bazı şeyleri doğru kabul ettiğini sorgulamasıydı. Özellikle “insan zihninin hammaddesi deneyimdir” benim hayata dair ön kabulüm gibidir diyebilirim.
Kitap boyunca en çok dikkatimi çeken şeylerden biri nedensellik problemiydi. Başta bilardo topu örneğini anlamakta zorlandım çünkü fiziksel sonucu zaten bildiğimiz için bunu doğal kabul ediyoruz. Fakat daha sonra Hume’un amacının fizik açıklamak değil, zihnin neden-sonuç ilişkisini nasıl kurduğunu sorgulamak olduğunu fark ettim.Bir olayın diğerini zorunlu olarak doğurduğunu doğrudan görmediğimizi; aslında tekrar eden deneyimlerin zihinde alışkanlık oluşturduğunu söylemesi oldukça etkileyiciydi. “Nedensellikteki zorunlu bağ doğada değil, zihnin alışkanlık üretmesinde olabilir” düşüncesine kanaat kıldım.Bu düşünceyi istem ve beden ilişkisine de uyguladım. “Kolumu kaldırmak istiyorum” hissi ile kolun gerçekten hareket etmesi arasında doğrudan gözlemlediğimiz şeyin yalnızca ardışıklık olduğunu fark etmek, istem kavramı üzerinde biraz daha durmam gerektiği düşündüm.
Kitabın bana öğrettiği diğer bir güzel sözde “bilge insan inancını delile göre ayarlar” düşüncesi oldu. Felsefe seven herkese tavsiye ederim.
·
41 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.