Bir üniversite kampüsünün (Oxbridge) taş duvarları arasında dolaşan anlatıcı, görünüşte sıradan bir yürüyüşe çıkar; fakat adımlarının ritmi kısa sürede düşüncenin derin sularına karışır. Çimenlere basması yasak bir alandan bir görevli tarafından çevrilmesi, kütüphanenin kapısında yanında bir erkek olmadan içeri alınmayacağının söylenerek durdurulması, erkek egemen dünyanın görünmez ama sarsıcı sınırlarına çarpmasına neden olur. Bu gündelik engeller, onu daha büyük ve can alıcı bir sorunun izine götürür: İnsan neden üretir, kadınlar neden az yazmıştır ve kimlerin üretmesine izin verilir?
Anlatıcı, tarihin koridorlarında ve kütüphane raflarında dolaşıırken kadınların yalnızca eksik bırakılmış bir hikâyenin değil, susturulmuş bir hafızanın da taşıyıcısı olduğunu fark eder. Karşısına çıkan büyük bir paradoks vardır: Kadın, erkek şairlerin kurmacalarında ve kaleme aldığı dizelerde insanlığın zirvesi, adeta bir kraliçe gibi yüceltilirken; gerçek tarihin ve hukukun sayfalarında mülkiyet hakkı olmayan, dövülen ve evlere kapatılan bir figürdür. Geçmişin kayıtları tamamen erkekler tarafından ve kadınlar hakkında yazılmış, kadınların kendi sesi ise gölgelerde kaybolmuştur. Bu sessizlik içinde, Woolf’un dehasıyla hayali bir figür belirir: Shakespeare’in kız kardeşi Judith. Ağabeyi kadar yetenekli, aynı gökyüzüne bakan, aynı içsel ateşi taşıyan bu genç kadın; eğitimden, özgürlükten ve kendi yolunu seçme hakkından mahrum bırakılır. Tiyatro dünyasında şansını denemek istediğinde ise aşağılanır ve çaresizlik içinde intihara sürüklenir. Deha ve yetenek, üzerinde yeşerebileceği bir toprağı (yaşam alanı) olmadığı için bir tohum gibi kuruyup gider.
Böylece anlatıcı, yaratmanın yalnızca soyut bir ilhamla doğmadığını, tamamen materyalist gerçeklere bağlı olduğunu anlar. Bir insanın düşünce ve sanat üretebilmesi için zihinsel özgürlüğe, zihinsel özgürlük içinse maddi rahatlığa ihtiyacı vardır. Woolf bunu çok somut bir formüle bağlar: Yılda 500 poundluk sabit bir gelir ve kapısı kilitlenebilen, kendine ait bir oda. Ekonomik bağımsızlık, kadını bir erkeğe bağımlı olmaktan ve dolayısıyla içindeki öfke veya hınç duygusuyla yazmaktan kurtarır. Çünkü öfkeyle yazılan sanat eseri kusurludur. Kitabın sonunda oda, dört duvarlı fiziksel bir mekândan çıkar; zihinsel özgürlüğün, önyargılardan arınmış bireysel varoluşun ve insan ruhunun nefes alabildiği görünmez bir sığınağa dönüşür.
Ve anlatının akışı boyunca nehir gibi akan düşünceler, yalnızca kadınların uğradığı haksızlıklara değil, toplumun görünmeyen düzeneklerine de ışık tutar. Erkek kolejlerindeki sofraların lüks ve zenginliği ile kadın kolejlerine sunulan kuru, vizyonsuz yemekler; eğitim kapılarının açıklığı, miras hakkı ve gündelik hayatın küçük ayrıntıları; sanatın ve düşüncenin kaderini belirleyen sessiz mimarlar olarak belirir. Anlatıcı, büyük eserlerin yalnızca dehanın ürünü olmadığını sezdirir; onların arkasında zaman, huzur ve maddi desteklerden örülü bir zemin bulunduğunu fısıldar.
Dahası Woolf, gerçek yaratıcılığın sırrını zihnin cinsiyetsizleşmesinde bulur. Ona göre büyük bir zihin hem kadınsı hem erkeksi yönünü birleştirebilen "androjen" bir yapıya sahip olmalıdır. Sadece erkekliğini ya da sadece kadınlığını düşünerek yazan biri, kalıcı bir eser üretemez.
Sonunda okura kalan düşünce şudur: İnsan ruhu, kendine maddi ve manevi yer açabildiği ölçüde büyür; kelimeler ise ancak özgürlüğün gölgesinde kök salabilir. Bu nedenle eser, bir çağın toplumsal eleştirisi olmanın ötesine geçer ve sessizce şu soruyu bırakır: Bir yeteneğin kaderini gerçekten yetenek mi belirler, yoksa ona ayrılan yaşam alanı mı? Sorunun yankısı, son sayfa kapandıktan sonra bile zihnimizde derin bir biçimde çınlamaya devam eder...
·
40 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.