Bazı kitaplar vardır; yalnızca bir hikâye anlatmaz, okuyucunun zihninin en karanlık ve en derin köşelerine kadar girerek onu kendisiyle yüzleştirir. Mark Twain’in “İnsan Nedir?” eseri de tam olarak böyle bir kitap. İlk bakışta sade bir sohbet metni gibi görünse de içerisinde insan psikolojisinden sosyolojiye, ahlak felsefesinden özgür irade tartışmalarına kadar uzanan oldukça yoğun düşünceler barındırıyor. Fakat kitabın en etkileyici tarafı, bütün bu ağır konuları okuyucuyu yormadan, son derece akıcı ve doğal bir sohbet havasıyla anlatabilmesi.
Eserde genç adam ile yaşlı adam arasında geçen diyaloglar aslında yalnızca iki karakterin konuşması değil; insanlığın yüzyıllardır kendi içinde yaptığı büyük tartışmanın bir yansıması gibi. Özellikle kitabın en güzel taraflarından biri de bu sohbetlerin yapay bir felsefe dersine dönüşmemesi. Mark Twain, bol örnekler üzerinden ilerleyerek soyut kavramları oldukça somut hale getiriyor. Bu yüzden okurken kendinizi yalnızca bir kitabın içinde değil, uzun zamandır düşündüğünüz ama cevaplandıramadığınız soruların ortasında buluyorsunuz.
Kitap boyunca insanın özünde ne olduğu sorusu sürekli farklı açılardan ele alınıyor. İnsan gerçekten özgür müdür? Davranışlarımızın temelinde ahlak mı vardır, yoksa çıkarlarımız mı? İyilik dediğimiz şey gerçekten karşılıksız olabilir mi? Twain bu soruların hiçbirinden kaçmıyor. Aksine okuyucuyu rahatsız edecek kadar dürüst bir şekilde insan doğasını sorguluyor. Özellikle insanların düşüncelerinin ve davranışlarının temelinde çoğu zaman kişisel tatminin bulunduğunu söylemesi oldukça çarpıcıydı.
Eserin bir diğer güçlü yanı ise insanı diğer varlıklarla kıyaslayarak ele alması. İnsan aklıyla övünen bir canlı olsa da Twain, insanın zaaflarını, bencilliğini, kibirini ve toplum içindeki ikiyüzlülüğünü sert ama gerçekçi bir şekilde ortaya koyuyor. Yer yer karamsar bir tablo çizse de aslında amaç insanı küçümsemek değil; onu olduğu haliyle anlamaya çalışmak.
Kitabı okurken beni en çok etkileyen şeylerden biri de anlatımın sadeliği oldu. Çünkü kitap çok derin düşünceler içeriyor olmasına rağmen bunu karmaşık bir dille yapmıyor. Aksine günlük bir sohbet akışında ilerlediği için okuyucu kendisini sorgulamaların içinde kaybolmuş halde buluyor. Bir noktadan sonra kitap okumaktan çok, yıllardır hayatı gözlemlemiş bilge biriyle uzun bir sohbet ediyormuş hissi veriyor.
“İnsan Nedir?” yalnızca okunup geçilecek bir eser değil; üzerinde uzun uzun düşünülecek, altı çizilecek ve dönüp tekrar okunacak bir kitap. İnsan doğasını anlamaya çalışan herkesin mutlaka karşılaşması gereken eserlerden biri olduğunu düşünüyorum. Mark Twain burada mizahçı kimliğinin çok ötesine geçerek insan ruhuna dair oldukça sert ama bir o kadar da gerçekçi bir portre çizmiş.
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.