"Hazar Sözlüğü" Üzerine
Bu zor, hatta çok zor eseri basitçe değerlendirmek gerekirse geleneksel bir romandan ziyade okurun da bizzat inşasına katıldığı bir edebi yapboz olduğunu söyleyebiliriz.
Tarihi bir kurgu yaratırken, örneğin 1920 yılının puslu Kasım ayındaki İstanbul atmosferini inşa ederken, gerçek tarihi figürlerle kurmaca karakterleri sırıttırmadan harmanlamak metnin inandırıcılığını belirler. Paviç, bu kitapta tam olarak bu yaratım özgürlüğünü merkeze alıyor. Kaybolmuş bir imparatorluğun tarihsel boşluklarını; sahte alıntılar, rüya okuyucuları ve uydurma kaynakçalarla öylesine akademik bir üslupla dolduruyor ki, bir noktadan sonra neyin tarihsel bir gerçek, neyin yazarın dipsiz hayal gücü olduğunu ayırt etmek imkânsızlaşıyor.
Kitabın sözlük formatında olması, okuma eylemini pasif bir süreçten çıkarıp okuru oyunun bir parçası haline getiriyor. Kelimelerin etimolojik kökleri ve diller arasındaki bağlar üzerine kafa yoran, sözcüklerin izini süren bir zihin için bu doğrusal olmayan yapı aslında büyük bir serbestlik sunuyor. Yazar, zamanı ve mekânı parçalayarak her bir maddeyi farklı bir dönemin yankısı olarak bırakıyor ve okura "Kendi hikâyeni kendin birleştir" diyor.
Özetle Hazar Sözlüğü, klasik bir giriş-gelişme-sonuç beklentisiyle "okunup bitirilecek" bir kitaptan çok, "içinde dolaşılacak" bir müze gibidir. Karakterlerin rüyalar aracılığıyla birbirinin zihnine sızdığı, gerçeğin cinsiyete veya bakış açısına göre alternatiflere bölündüğü bu metin, edebiyatın sınırlarının ne kadar esnetilebileceğinin en somut ve cesur kanıtlarından biridir.
·
27 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.