Elizabeth Zott’u okurken insan ister istemez şunu düşünüyor: Bir kadının zeki ve başarılı olma ihtimali neden insanları rahatsız ediyor? Bir Kimya Meselesi ilk bakışta mizahi, akıcı ve sıcak bir roman gibi duruyor ama altında epey tanıdık bir öfke var. 1950’li ve 60’lı yıllarda, kadınlardan evde oturması, çocuk bakması, yemek yapması ve mümkünse fazla soru sormaması beklenirken Elizabeth Zott laboratuvarda var olmaya çalışan bir kimyager. Üstelik sadece “çalışan bir kadın” değil; ne istediğini bilen, zekâsını saklamayan, güzelliğinin aklının önüne geçirilmesine boyun eğmeyen bir kadın.
Romanın en sevdiğim tarafı, Elizabeth’in hayata da kimya gibi bakması oldu. Net, ölçülü, kanıt isteyen, boş lafa pek tahammülü olmayan bir karakter. Calvin Evans’la ilişkisi, anneliği, işyerinde uğradığı ayrımcılık ve sonra kendini bir yemek programının içinde bulması… Bütün bunlar ilk bakışta hayatın onu başka bir yere savurması gibi görünüyor ama Elizabeth girdiği her yeri kendi üslubuyla dönüştürüyor. Yemek programı bile onun elinde sadece yemek tarifi verilen bir yer olmaktan çıkıyor; kadınlara “siz bundan ibaret değilsiniz” diyen küçük bir isyana dönüşüyor.
Bir de Altı Buçuk var tabii. Kitaptaki köpek karakteri ilk bakışta tatlı bir ayrıntı gibi görünebilir ama bana göre romanın sıcaklığını taşıyan en güzel yanlardan biri. Elizabeth’in sert, kontrollü, kendi ayakları üzerinde duran hâlinin yanında Altı Buçuk, eve başka bir duygu katıyor. Bazen bir insanı en iyi anlayan şeyin başka bir insan olmaması da tuhaf ama güzel. Bu kitapta aile dediğimiz şeyin sadece kan bağıyla, evlilikle ya da toplumun onayladığı kalıplarla kurulmadığını da biraz da bu tarftan hissediyoruz.
Kitabın mizahını sevdim, çünkü anlatılan meseleleri hafifletmiyor; aksine okunur kılıyor. Cinsiyetçilik, yalnız annelik, işyerinde küçümsenme, toplumun kadına biçtiği roller… Bunlar ağır konular ama Bonnie Garmus bunları insanı boğmadan anlatıyor. Yine de dürüst olayım, Elizabeth Zott’un neredeyse her konuda bu kadar net, güçlü ve haklı çizilmesi üzerine biraz takıldım. Bir yanımla bunu sevdim; böyle bir dönemde onun tavizsiz duruşu romanın enerjisini taşıyor. Ama diğer yanımla, keşke onun daha fazla tökezlediğini, çeliştiğini, hata yaptığını da görseydik dedim. Çünkü kusursuzluğa yaklaştıkça karakter bazen insandan çok fikre dönüşüyor.
“Yeteneklerinizin kış uykusuna yatmasına izin vermeyin hanımlar. Kendi geleceğinizi tasarlayın.” Elizabeth’in bu sözü kitabın ruhunu güzel taşıyor bence. Çünkü mesele sadece başarı hikâyesi değil; kadının kendine ait bir hayat kurma ısrarı. Bir Kimya Meselesi, güçlü kadın karakterleri, mizahla karışmış toplumsal eleştiriyi ve zekâsıyla ayakta duran insanları okumayı sevenlere iyi gider. Elizabeth Zott kusursuzluğu nedeniyle yer yer tartışılabilir belki, ama Elizabeth kolay kolay unutulacak bir karakter değil.
·
15 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.