Neydi Suçun Zeliha! bende tarihî bir roman etkisinden çok, vicdan üzerine yazılmış bir roman hissi bıraktı. Kitabı bitirdiğimde aklımda savaş sahneleri değil, Thomas’ın yaşadığı zihinsel dönüşüm kaldı. Çünkü onun yolculuğu aslında bir coğrafyadan diğerine değil, ezberlerinden şüphe etmeye başlayan bir insanın kendi içine yaptığı yolculuktu.
Thomas’ın çocukluğundan itibaren kendisine öğretilen doğrularla yetinmeyip sorgulamaya başlaması, romanın en güçlü tarafıydı bence. Özellikle Foucher’in ona yalnızca din öğretmek yerine düşünmeyi öğretmesi, sonrasında Ben Şimon ve Şeyh Cibril gibi farklı inançlardan insanlarla kurduğu ilişki, karakterin değişimini inandırıcı hâle getiriyor. Hiçbiri Thomas’ı kendi tarafına çekmeye çalışmıyor; aksine ona hakikati aramanın tek bir kapıdan geçmediğini gösteriyor. Bu kısmı oldukça etkileyici buldum.
Zeliha ise romanda uzun uzun konuşan ya da olayları yöneten bir karakter değil ama varlığıyla bütün romanın anlamını değiştiren kişi. Onun masumiyetinin, insanların kör inançları ve nefretleri karşısında korunamaması, kitabın ismini de çok anlamlı kılıyor. Thomas’ın “Neydi suçun Zeliha?” diye isyan ettiği an, bana göre romanın en ağır yükünü taşıyan sayfalardı.
Roman boyunca en çok hoşuma giden şey, Osman Necmi Gürmen’in tek bir dini ya da tek bir toplumu yüceltmeye çalışmaması oldu. Eleştirdiği şey insanlar değil, bağnazlık. Aynı zamanda farklı inançlardan karakterleri ortak bir vicdan etrafında buluşturabilmesi, kitabı sıradan bir tarih romanının dışına çıkarıyor. Savaşın ortasında bile bilgiye, adalete ve insan olmaya tutunan karakterler görmek bana umut verdi.
Kitabı kapattığımda şunu düşündüm: İnsan bazen öğrendiklerini değil, sorgulamaya cesaret ettiklerini hayatı boyunca yanında taşıyor. Neydi Suçun Zeliha! benim için tam da bunu anlatan bir romandı. Tarihî olayları öğrenmekten çok, önyargının nasıl oluştuğunu ve vicdanın bunlarla nasıl mücadele ettiğini okumak daha kalıcı bir iz bıraktı. Bu yüzden bu kitabı, sadece geçmişi anlatan bir roman olarak değil; bugün de geçerliliğini koruyan ahlaki sorular soran bir eser olarak gördüm.
13 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.