Sefiller – Victor Hugo
Sefiller, yalnızca bir roman değil; insanı, toplumu, adaleti ve vicdanı aynı denklem içinde düşünmeye zorlayan büyük bir insanlık laboratuvarı.
Victor Hugo bu eserde bireyi tek başına ele almaz; onu yoksulluk, hukuk, din, ahlak, sınıf, eğitim ve tarih gibi büyük kuvvetlerin içinde inceler. Bu yönüyle roman, bana göre edebi olduğu kadar sosyolojik ve felsefi bir metindir. Jean Valjean’ın hikâyesi, “İnsan kötü müdür, yoksa koşullar mı insanı kötülüğe iter?” sorusunu sürekli diri tutar. Hugo’nun cevabı basit değildir; insanı ne tamamen masumlaştırır ne de bütünüyle mahkûm eder. Onu anlamaya çalışır.
Romanın en güçlü tarafı, adalet ile yasa arasındaki farkı göstermesidir. Javert’in temsil ettiği düzen, mantıksal olarak tutarlı fakat insani olarak eksiktir. Jean Valjean ise ahlakın yalnızca kurallara uymaktan ibaret olmadığını; bazen merhametin, bağışlamanın ve vicdanın yasadan daha yüksek bir gerçeklik taşıdığını gösterir. Burada Hugo, kuru bir ahlak dersi vermez; insan ruhunun dönüşebilir olduğunu anlatır.
Bilimsel bakışla düşününce Sefiller, neden-sonuç ilişkileriyle örülü devasa bir toplumsal sistem gibidir. Açlık bir suça, suç bir cezaya, ceza bir kimliğe, kimlik ise insanın kaderine dönüşür. Fakat Hugo bu zincire bir değişken daha ekler: merhamet. Bazen tek bir iyilik, insan hayatındaki bütün denklemi değiştirebilir.
Felsefi açıdan ise romanın merkezinde şu soru durur: İnsan, geçmişinden ibaret midir? Jean Valjean’ın mücadelesi bu soruya verilmiş en güçlü edebi cevaplardan biridir. Hugo’ya göre insan, geçmişinin yükünü taşır; fakat yalnızca ondan ibaret değildir. İnsan, bilinçli bir ahlaki tercih ile kendini yeniden kurabilir.
Sefiller uzun, yer yer ağır, yer yer tarihsel ayrıntılarla dolu bir eser. Fakat bu uzunluk boşuna değildir. Hugo yalnızca karakter anlatmaz; bir çağın vicdanını, toplumun karanlık tarafını ve insanın aydınlık ihtimalini anlatır.
Benim için bu romanın özeti şudur: Bir toplumu anlamak istiyorsak yalnızca yasalarına değil, yoksullarına nasıl davrandığına bakmalıyız. Bir insanı anlamak istiyorsak da yalnızca hatalarına değil, dönüşme ihtimaline de bakmalıyız.
Sefiller, insanın düşüşünü değil; düşmüş bir insanın yeniden insan olma çabasını anlatan büyük bir vicdan romanı.
Ve kişisel olarak şunu da söylemeliyim: Sefiller, şu ana kadar okuduğum eserler içinde bende en derin iz bırakan, en çok sevdiğim roman oldu. Benim için yalnızca okunmuş bir kitap değil; baş tacı edilecek, zaman zaman dönüp yeniden düşünülmesi gereken büyük bir eser.
12 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.