Euripides /Orestes
Euripides /Orestes
Aiskhylos Antik Yunan trajedisinin babası olarak bilinir. Bahsettiğiniz "Orestes" konusu, onun tiyatro tarihinin en büyük şaheserlerinden biri kabul edilen "Oresteia" üçlemesini (trilogogy) ifade eder.
Bu üçleme; Agamemnon, Adak Sunucuları (Choephori) ve Eumenidler (Eumenides) adlı üç oyundan oluşur.
İşte bu devasa mitolojik ve hukuki trajedinin devamına Euripides daha modern ve psikolojik bir yaklaşım getirmiştir. oyunu, adeta antik bir trajedi olmaktan çıkarıp modern bir psikolojik gerilim ve politik hiciv halini alır.
Euripides, hikayeyi Aykilos’un bıraktığı yerden —yani Orestes’in annesi Klytaimnestra’yı öldürmesinden tam 6 gün sonrasından— başlatır.
Orestes, babası Agamemnon’un annesi Clytemnestra ve sevgilisi Aegisthus tarafından öldürülmesinin intikamını almak için annesini öldürür. Ancak oyun, bu cinayetten sonraki günlerde geçer.
Apollo, Orestes’e babası Agamemnon’un intikamını almasını emreder.
Orestes, gereğini yapar , annesini öldürdüğü için vicdan azabı çekmekte ve Erinysler (intikam tanrıçaları) tarafından takip edildiğine inanmaktadır , Halk meclisi onu ölüm cezasına çarptırmak ister. Kız kardeşi Electra ve sadık dostu Pylades ona destek olur. Halk orestes ve Electrayı dışlar lanetler toplumsal linçe uğratır
Çaresiz kalan Orestes ve Pylades, Menelaos’tan yardım isterler; fakat bekledikleri desteği göremezler. Bunun üzerine daha radikal bir plan yaparlar: Menelaos’un kızı Hermione’yi rehin alırlar ve Helen’i ( Truva savaşının nedeni , aynı zamanda orestes ve Electranın teyzesidir) öldürmeye kalkışırlar.
Acaba başarır mı ? :)
Apollon orestese intikam almasını söyler
Kehanet tanrısı olarak, eğer bu görevi yerine getirmezse ağır cezalar göreceğini söyler. Bu nedenle Orestes bir ikilem içinde kalır:
* Bir yandan babasının katilini cezalandırmak zorundadır.
* Diğer yandan annesini öldürmek, en büyük günahlardan biri sayılır.
Trajedinin merkezindeki çatışma budur
Oyunda işlenen temalar
Delilik ve Yalnızlık: Orestes, annesini öldürdüğü için korkunç bir vicdan azabı içindedir. Yatakta ateşler içinde sayıklamakta, intikam tanrıçalarının (Erinysler) hayalleriyle aklını yitirmektedir. Kız kardeşi Elektra ise sadakatle onun başucunda beklemektedir
Toplumun Tepkisi: Argos halkı anne katili olan bu iki kardeşi lanetlemiştir. Kimse onlarla konuşmaz, evlerine almaz. Şehir meclisi, iki kardeşin taşlanarak öldürülmesine ya da intihar etmeye zorlanmasına karar vermek üzeredir.
Politik oyunlar :
Agamemnon’un kardeşi (Orestes'in amcası) Menelaos, karısı Helen (Orestesin teyzesi). ile birlikte Truva'dan yeni dönmüştür. Orestes amcasından kendilerini halka karşı savunmasını ister. Ancak korkak ve politik hesaplar peşinde olan Menelaos, tahtı ele geçirme hayaliyle yeğenlerine yardım etmeyi reddeder.
Çaresizliğin Getirdiği Şiddet (Çeteleşme): Haklarını arayacak hukuki veya tanrısal bir güç bulamayan Orestes, Elektra ve sadık dostu Pylades tam birer suç çetesine dönüşür. Hayatta kalmak ve intikam almak için radikal bir plan yaparlar:
1. Menelaos’u cezalandırmak için karısı Helen’i öldüreceklerdir.
2. Menelaos’un masum kızı Hermione’yi rehin alıp sarayı ateşe vermekle tehdit edeceklerdir.
Aykilos ile Euripides arasında ciddi farklar vardır
1-Aykilos ta orstesia Tanrısal iradeyi uygulayan trajik, asil kahramanlar. Euripideste Akıl sağlığını yitirmiş, çaresizlikten terörize olmuş sıradan insanlar.
2-A .da Tanrılar adaleti ve rasyonel hukuku kuran yüce güçlerdir. E.de Apollon’un intikam emri sorgulanır. Tanrılar bencil ve güvenilmezdir.
3-A.da Demokrasinin ve mahkemelerin doğuşunu kutlar. E.de Dönemin Atina siyasetine gönderme yaparak halk meclislerini ve politikacıları (Menelaos gibi) ikiyüzlü olmakla eleştirir.
Eser shakespeare nin hamletle bir çok noktadan özdeşir
İki karekterde emri bir bilinmezden alır biri Apollondan biri babasının hayaletinden
İkisi de psikolojik gerilimler suçluluk ve ruhsal çöküş yaşar
Her iki eserde de “haklı olmak” ile “doğru olanı yapmak” aynı şey değildir.
Tabi bunun yanında iki karakter de ayran temel karakteristik özellikleri vardır
Orestes emri sorgulamaz yerine getirdikten sonra sonuçları ile karşılaşır Hamlet ise emri sorgular yani Orestes daha çok eylem insanıdır; tanrısal buyruğa uyar ve hareket eder, sonra sonuçlarıyla yüzleşir.
Hamlet ise düşünce insanıdır; sürekli sorgular, tereddüt eder ve eylemi geciktirir.
Fikir oluşturması dileğimle …
·
25 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.