Sessizliğin ve Sesin İzinde: "yumuşak g"
Edebiyatta kısa öykü, hacmine sığmayacak kadar yoğun bir anlatımla insan ruhunun en saklı taraflarına ulaşabilen özel bir türdür. Zehra Âli Yılmaz, ‘yumuşak g’ adlı öykü kitabında bu imkânı başarıyla kullanarak okura samimi, duru ve katmanlı bir anlatı dünyası sunuyor. Kitap, alfabenin kendine mahsus harfi olan, tek başına bir kelimeyi başlatamayan fakat dokunduğu sesi uzatan yumuşak g üzerinden hayata ve insana dair hüzünlü bir benzetme kuruyor.
Kitaba adını veren ve açılışı yapan “yumuşak g” öyküsünde yazar, bu dil bilgisi unsurunu sosyal hayatta sesini duyuramayan, geri planda kalan ya da suskunluğunun bedelini ödeyen insanların simgesi hâline getiriyor. Eserin ruhunu yansıtan şu satırlar, kitabın temel yaklaşımını da ortaya koyuyor:
“Bir insan yumuşak g olsaydı en fazla ‘değil’ demekten ürperirdi herhâlde. Tepki görmekten, dışlanmaktan, zarara uğramaktan hatta elindekileri kaybetmekten, bedel ödemekten endişe ederdi... Sustu. Bu, ona verilmiş bir hak değil, ödediği bir bedeldi.”
Yazar, günümüz insanının en belirgin açmazlarından biri olan yalnızlığı ve anlaşılma arzusunu, dilin ince imkânlarından yararlanarak anlatıyor. Karakterlerin içine çekildiği sessizlik, “Ciğerleri sanki dar bir kelimenin içine sıkıştı. Konuşursa sesinin çatlayacağını biliyordu.” cümlesiyle somut bir acıya dönüşüyor.
Kitap boyunca hissedilen bu tema, “Ses” öyküsünde daha belirgin bir görünüm kazanıyor. Açılıştaki suskunluğun aksine burada ses, hayatın kendisiyle özdeşleşiyor:
“Dil sussa da ses bir yerden sızdırır kendini.”
Doğanın bütün tınılarını yaşamanın işareti olarak sunan yazar, karakterin ruh hâlini taşra atmosferi içinde yeniden kuruyor:
“Ses, onun için varlığın emaresiydi. Ses varsa hayat da vardı. Bir varlık sesini kaybettiyse geriye kaybedecek bir şeyi kalmamış demekti.”
Bu yaklaşım, insanı toplum ilişkileri ağı içinde ele alırken tabiatla kurduğu bağ üzerinden de anlamlandırıyor.
Zehra Âli Yılmaz, gerçekçi öykülerin yanında alegorik anlatımlara da yer veriyor. “Koca Çınarla Genç Kamışın Hikâyesi”, köklü olanla narin olan arasındaki imkânsız yakınlığı ve fedakârlığı zarif bir dille aktarıyor. Kamışın son sözleri, kitaptaki teslimiyet duygusunun etkileyici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor:
“Öleceksem de senin dallarının arasında öleydim koca çınar...”
Eserde modern ilişkilerin yıpranan yönlerine temas eden öyküler de dikkat çekiyor. Evlilik ve sevgi adına güvence arayışının insanı nasıl tekdüzeleştirdiği şu sözlerle sorgulanıyor:
“Garantili evlilikler, garantili aşklar, garantili sevgiler... Peki, kaç yıl garantili, ömür boyu mu? Kimin ömrünce?”
Karakterin gündelik bir iş sırasında, yıllar önce eşinin “karalama defteri” sanarak çöpe attığı şiir defterini hatırlaması, yazarın sıradan ayrıntılardan güçlü duygular üretme becerisini gösteriyor.
Kitabın ilerleyen sayfalarında aidiyet, evlilik, gitmek ve kalmak arasında sıkışan insanların yaşadığı kırılmalar öne çıkıyor. Mekân tasvirleriyle desteklenen bu ruh hâli şu cümlelerde karşılığını buluyor:
“Gitmekle kalmak arasında bir yerde debelenip duruyorum... Çekip gitme cesaretini gösteremeyenler nereden bilsin gelmelerle gitmelerin aynı takvime denk geldiğini.”
Mutfakta unutulmuş yemekler, uzun süre değiştirilmeyen çarşaflar ve evlerin duvarlarına sinmiş “Seni çok seviyorum” sözleri, ilişkilerdeki yıpranmayı ve yabancılaşmayı güçlü sahneler hâlinde görünür kılıyor.
yumuşak g, alfabenin sessiz harfinden hareketle insan ruhunun sessiz çığlıklarına ulaşan incelikli bir öykü kitabı. Zehra Âli Yılmaz, dilin kurallarından, insan ilişkilerinin kırılgan taraflarından ve hayatın görünmeyen ayrıntılarından hareketle etkileyici bir anlatı kuruyor. Kusursuz kahramanlar yerine eksikleriyle, kırgınlıklarıyla ve arayışlarıyla yaşayan insanı merkeze alan eser, her okumada yeni anlam kapıları açan, zarif ve sarsıcı bir öykü seçkisi olarak dikkat çekiyor.
·
1 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.