Enuma Eliş’in (Babil Yaratılış Destanı)
Enuma Eliş’in (Babil Yaratılış Destanı)sadece dini bir yaratılış hikayesi değil; Babil'in Mezopotamya’da yükselişini kanıtlayan bir metindir.
Babil MÖ 2000 önceleri Mezopotamya'da adı sanı pek duyulmamış, önemsiz bir kasabaydı. O dönemde bölgenin kültürel ve dini liderleri yahmin edileceği üzere Sümer kökenli Nippur şehri ve onun baş tanrısı Enlil’di.
Enuma Eliş, Sümerlerden miras kalan eski mitolojik unsurların (ejderha savaşı, su kaosu) Babil milliyetçiliği potasında eritilerek, Babil'i dünyanın merkezi, Marduk'u ise evrenin mutlak hakimi ilan etmek için yazılmış tarihin en başarılı "kültürel revizyonizm" ve siyasi propaganda metinlerinden biridir.( yapay zela derlemesi)
Zamanla Babil (özellikle Kral Hammurabi ve sonraki dönemlerde) askeri ve ekonomik olarak bölgenin süper gücü haline geldi.
metnin MÖ 14. ila 11. yüzyıllar arasında kaleme alındığı tahmin edilmektedir
Konusu;
evrenin kaostan nasıl var olduğu, tanrılar arasındaki büyük egemenlik savaşı, Babil'in kuruluşu ve insanın yaratılışıdır.
Evrenin en başında sadece uçsuz bucaksız bir su kütlesinden oluşmaktaydı yani kaostan . Bu kütle iki ilksel güçten oluşur:
Apsu: Tatlı su (eril güç)
Tiamat: Tuzlu su/Deniz (dişil güç) tiamat apsunun karısıdır.
Bu ikisinin sularının karışmasından ilk tanrı kuşakları doğar. Ancak yeni ve genç tanrılar çok hareketli ve gürültülüdür. Onların yarattığı bu bitmek bilmeyen şamata, yaşlı Apsu’nun uykusunu kaçırır ve huzurunu bozar.
Gürültüye tahammül edemeyen apsu çılgına döner karısı Tiamat’ın karşı çıkmasına rağmen genç tanrıları yok etmeye karar verir
Bilgelik tanrısı Ea (Enki) bunu öğrenir ve Apsû’yu öldürür ve Tiamat intikam almaya karar verir.Korkunç canavarlar yaratır ve yeni eşi Kingu’yu ordusunun başına geçirir.
Kingu’ya tanrıların kaderini belirleyen Kader Tabletleri verilir.
Tanrılar Tiamantın öflesinden korkmaktadırlar , Ea, öldürdüğü apsunun yani tatlı suların üzerine kendi sarayını kurar ve burada destanın asıl kahramanı olan, dört gözlü, dört kulaklı ve devasa güçteki oğlu Marduk doğar.
Marduk u tiamatşa savaşa ikna etmeye çalışılar
Marduk, Tiamat’la savaşmayı kabul eder. Karşılığında tanrıların en yüce hükümdarı olmayı ister.Büyük savaşta Marduk, Tiamat’ı öldürür ve Tiamat’ın bedeninin bir yarısından göğü, diğer yarısından yeri oluşturur. Güneşi, Ay’ı, yıldızları ve böylece kozmik düzeni kurar.
Kingu öldürürerek Kingu’nun kanından insanlar yaratır İnsanların görevi, tanrılara hizmet etmek ve onların yükünü hafifletmektir.
Son olarak Marduk’un yüceltilmesi
Tanrılar Marduk’u evrenin kralı ilan eder.
Ona elli kutsal ad verilir ve Babil’in koruyucu tanrısı olarak yüceltilir.
Enuma kendinden önceki gılgamıştan etkilenmiş kendinden sonra Tevrat’ı etkilemiştir özeelikle tekvin (yaratış kitabı)
Gılgamış Destanda Gılgamış’ın yoldaşı olarak yaratılan Enkudu , Enuma eliş te Marduk bir tanrı olarak yaratılır, ancak Marduk, Gılgamış’ın özellikleri barındırır, bir farkla gılgamış yarı tanrı yarı insandır, Marduk tam tanrıdır
İkisi de düzeni tahsisdir
İkisi de güçlü karakterlerdir
İkisi de aynı yollardan geçer(canavarlarla savaşırlar Marzuk Tamat’ın canavarnı yener gılgamış da hum balayı yenir, ikisi de bir sınava tabi olur,
Gılgamış lı eserlerle biyolojik değil ama kültürel olarak olumsuzliğe ulaşır
Marduk’ta ölümsüzlük seviyesi yükselir
Evrenin sudan ibaret oluşu, ilk önce evreni yaratıp sonra insanı yaratılması, gibi unsurlar enuma elişle benzerlik göstermektedir, asıl benzerlikler Babilin öncesi olan Sümerler dedir, insanın Balçıktan yaratılması, dünyanın yedi günde oluşması(tevrat’te bugün altıdır) gibi çok sayıda benzerlikte bulunmaktadır,
Tarih Sümerler de başlar kitabında detaylı değerlendirme yapılacaktır,
·
25 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.