İnsanın yakın geçmişinden ve geleceğinden büyük ölçüde
kaygılı olan Rousseau'nun öbür Aydınlanmacılardan,
özellikle Voltaire ' den ayrıldığı nokta budur. Rousseau'ya
göre, evet, insan mutsuzdur. Mutsuzluğunu kendi eliyle yaratmış,
sonunda bugünkü durumuna düşmüştür. Gelişmemiş
toplumlar olarak Sıpartalıları ve İskitleri öven filozofun bilimlere
ve sanatlara kötü gözle baktığına inanmak gene de
güçtür. Onda açık açık görülmeyen bir gerçek, insanın bil
imleri ve sanatları yanlış yolda geliştirip sonunda bu duruma
düştüğüdür.