Halit Ziya’nın elimdeki tüm romanlarını okuduktan sonra (Aşk-ı Memnu kaldı sona) inceleme yazmayı düşünüyordum ama Mai ve Siyah’a bir inceleme yazmadan es geçemeyeceğimi anladım. Halit Ziya’nın eserlerini yazış sıralamasına göre okumaya çalıştım. Diğer üç kitapta ana karakterler üzerinde yaptığı uzun betinlemelerin ustalıkları vardı. O karakterleri derinlemesine hissediyordunuz. Ama bu kitapta onlarca insanlardan bahsediyor ve hepsini bir cümleyle de olsa öyle bir betimliyor, öyle güzel açıklıyor ki o insanı bir şekilde tanıyorsunuz. Ama bunu yaparken ana karakterler derinliklerinden bir şey kaybetmiyor. Okurken hayret ediyorsunuz o insan gerçekten var ve yıllar yıllar öncede varmış ve büyük olasılıkla yüzyıllar öncesinde de vardı. Edebiyatın güzelliği yazarın ustalığını ben burada hissediyorum. İnsanı insana en basit dille yaşatıyor. Ama kitaptaki uzun edebiyat, şiir tartışmaları ve bu zamanın tartışması olması, edebiyat dünyasında bir değişimin tartışmasının yapılması şiirle o kadarda ilgili olamamış olan beni okurken atlama isteği doğurdu. Ama “Tercüme edince o hüzünlü musiki, o matem edası kayboluyor... Tercüme sanki bestesi kaybolmuş bir güfte gibi soğuk...” görüşüne katılıyorum.
Kitap Ahmet Cemil’in hayallerinin mailiği, hayatının siyahlığını anlatıyor. Hayallerinden bahsederkende üzülüyorsun, bir burukluk oluyor içinde, fazla kolay buluyor, bir ufak umudun ardına koca bir hayatın gidişatını çizecek kadar hayalperest buluyorsun. Ama bu uzak değil bana hatta tamda onda kendini bulduğum için devam ediyorsun. Sonra o hayaller hakikatin siyahlığı karşısında solup boğuluyor. Tutunduğu her dal tek tek kırılıyor, kar topu gibi yuvarlanarak içinde Ahmet Cemil’i de heder ederek sona yaklaşıyorsun. Hayalleri olmayan, ümitlerinin hepsi silinen Ahmet Cemil’e daha çok üzülüyorsun.
Ben uzun uzun özetlemek yerine size Halit Ziya’nın kendi sözüyle bildirmek istiyorum “ Bilmem, eseri anlatabildim mi? Fakat eseri en iyi anlatacak olan yine kendisidir”.
·
8 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.