sedat ölçer, bu kitabında evrim kuramının ortaya çıkışını ve sonuçlarını ayrıntılarıyla inceliyor.
kitapta ilk dikkat çeken şey, charles robert darwin'le özdeşleştirilen evrim düşüncesinin diğer kuramcısı olan alfred russel wallace'ın da hakkının teslim edilmesi oluyor. (buraya 2006 yapımı the fall filminde hayali darwin karakterinin keşiflerindeki en büyük yardımcısı olan maymunun adının wallace olduğunu not edeyim.)
yazar, kitabına 1858 yılında linne derneği'nde gerçekleşen, darwin ve wallace'ın ortak bildirisinin okunduğu bilimsel toplantıdan başlıyor. darwin'in mükemmeliyetçiliği ve birtakım dönemsel çekinceleri nedeniyle evrime dair düşüncelerini açıklamakta geciktiğini, fakat wallace'ın, gönderdiği mektuplarından, kendisiyle aynı sonuçlara ulaştığını görünce, evrim kuramını bir arkadaşının tavsiyesiyle ortak bildiri olarak açıklamaya karar verdiğini ifade ediyor. burada darwin'in bilimsel etiğe saygısı takdiri hak ediyor.
sonraki bölümlerde darwin ve wallace'ın yaşam öykülerine yer verilip evrim düşüncesine ulaşmalarını sağlayan keşif gezileri ayrıntılarıyla tasvir ediliyor.
yazar aslında evrimin aslında antik yunan'dan empedokles ve demokritos'a kadar götürülebileceğini, fakat evrimin bilimsel metotlar kullanılarak bir kuram haline getirilmesinin darwin ve wallace tarafından başarıldığını ifade ediyor. bu noktada güneş merkezli evren düşüncesinin milattan 250 yıl önce gökbilimci sisamlı aristarkos tarafından ortaya atılmasına rağmen, bilimsel bir kuram olarak kopernik tarafından keşfedilmesini ya da maddenin atomdan oluştuğu düşüncesinin demokritos tarafından da savunulduğu halde, maddenin atomik yapısının ancak 18. yüzyılda yapılan deneylerle ispat edilmesini örnek gösteriyor.
kitabın sonraki bölümlerinde evrim kuramı ayrıntılı bir şekilde açıklanıyor. evrimin çeşitlenme, soyaçekim ve seçilim adımlarından oluştuğu ifade ediliyor. buna göre çeşitlenme mutasyon ve rekombinasyonlarla meydana geliyor. mutasyon ve rekombinasyonlar gelişigüzel bir şekilde gerçekleşen aşamaları teşkil ediyor. bu noktada evrimin tek seçilim seçeneği olmadığı, genetik sürüklenme ve eşeysel seçilimin de türlerin ortaya çıkışı, gelişimi ya da tükenişinde önemli süreçler olduğu vurgulanıyor. türleşmenin ise ancak bireyleri artık birlikte üreyemeyen iki popülasyonun olması durumunda ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.
son bölümde evrim kuramının bugünün bilim dünyasındaki konumu, özellikle bakteri ve virüslere karşı ilaç üretiminde bir öngörü elde edilebilmesi adına ne kadar önemli bir işleve sahip olduğu örneklerle açıklanıyor.
kitabın açık ve anlaşılır bir üslubu olduğu söylenebilir. konular yer yer dağınıklık içeriyor ve bazı başlıklarda yazarın bilimi eğlenceli hale getirme çabası biraz sırıtıyor. yazarın özellikle wallace'ın hayat öyküsünü onun dilinden anlatmaya kalkıştığı bölüm kitabın ciddiyetine zarar veriyor. yine de evrim kuramını sadece biyoloji değil, coğrafya, jeoloji, gen araştırmaları, paleontoloji vb. farklı bilim dallarıyla ilişkili olarak, spekülasyonlardan uzak ve herkesin anlayacağı bir şekilde ele alması bu eseri, evrimin adnan oktar ve caner taslaman'ın eline düştüğü bir ülkede oldukça kıymetli hale getiriyor.
·
75 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.