Öncelikle kitabı gerçekten çok beğendiğimi belirterek başlamak istiyorum ki uzun bir yazı okumak istemeyenler fikrimi öğrenmiş olsunlar. Hacimli bir eser olmasına rağmen neredeyse bitmesin diyerek okuduğum bir kitap oldu. Konular ağır olmasına rağmen dili de bir o kadar sade ve akıcı. Benim için bu kadar bilgiyi hiç sıkmadan vermesi ve bilginin yanında aynı zamanda bana bir bakış açısı kazandırması bu kadar beğenmemde bir etken olabilir. Yine şu ana kadar kulaktan duyma bilgilerime bu kitap ile genel bir çerçeve çizmiş oldum. Selefilik ve Vahhabilik gibi kavramlar ile Şah Veliyyullah, Abduh, Afgani ve daha birçokları gibi duyduğum ama haklarında yeterli bilgi sahibi olmadığım isimleri de burada genel hatları ile öğrenmiş oldum.
Batı'daki reform ve rönesans hareketleri ile birlikte, Batı teknik ve ekonomik bakımından çok büyük ilerleme kaydederek İslam dünyasını geride bırakmıştır. Bu durum da Müslüman devletlerin, batılı devletler tarafından işgale uğramasına yol açmıştır. Kitap, İslam dünyasının yeniden ayağa kalkabilmesi için İslam dünyasında oluşan fikir ve akımları ele alarak onları inceliyor. Bu akımları üçe ayırabiliriz: Gelenekçilik, Islahatçılık ve Modernizm. Hepsi de kendi içinde bir çok alt başlıklara ayrılıyor ve kitapta hepsi inceleniyor fakat ben bunlara değinmeyeceğim. Sadece bu üç akımın özelliklerini burada özet hâlinde
yazmak istiyorum.
Gelenekçi bakış açısına göre gelenek kutsaldır ve saygıyı hak eder. Islahatçılara göre geri kalmada ve çürümede yanlış geleneklerin de rolü olduğu düşünüldüğü için geleneğe saygı duyulmaz ve onu korumaya öncelik verilmez.
Gelenekçilikte yenilik, gelişim ve modernlik ondan kopuşu temsil ettiğinden şüpheyle yaklaşılır. Islahatçılıkta batılılaşma eleştirisi çok güçlüdür. Fakat seçmeci bir şekilde ve faydalı gayeleri modern dünyadan istifade edelir.
Hem Gelenekçiler hem de Islahatçılar bozulmayı İslamiyet'in kendisinde aramazlar. Müslümanlarin yapmış oldukları yanlışlarda ararlar. Fakat Modernistlere göre bozulmanın sebebi ne Müslümanlardır, ne de dış güçler. Onlara göre asıl sorun (!) bugüne İslam diye gelen dinde olduğu için dinin ve dinin kaynaklarının yeniden sorgulanması gerekir.
Gelenekçilikte nakli bilgi tercih edilirken Islahatçılıkta akıl-nakil dengesi gözetilir. Modernistlere göre ise akıl ön plandadır.
Gelenekçi grupların liderleri genel olarak şeyh, allame, molla gibi lakaplarla anılırlar. Tamamına yakını rahle-i tedrisattan geçmiş,bir alimden ders almıştır. Islahatçı teşkilatlarda ise liderlikte dini tahsil çok önem arz etmez. Onun yerine liderde organizasyon becerisi, yönetim tecrübesi gibi unsurlar aranır. Modernistlerdeki öncüler ise daha çok akademik ilahiyat eğitimi almış ve felsefi birikimi olan kişilerdir.
Islahatçı oluşumlarda sürekli faaliyet ve teşkilatçılık göze çarpar. Söz ve yazı yerine eylem ön plandadır. Modernistlerde ise söz ve yazı ile bireyselcilik ön plandadır.
Burada üç grubun da özelliklerini kısaca yazdım ancak unutulmamalıdır ki Gelenekçi ve Islahatçı oluşumlarda duruma göre doğru görüşler de hatalı görüşler de olabilmektedir. Fakat Modernistlerin derdi ne İslam'ın yeniden inşası ne de Müslümanların ayağa kalkmasıdır. Oryantalizmin destekçisi, İslâm'ın sadece altını değil tamamını oymaya çalışan bir gruptur. Bu kısım kitabın özetinin özetini dahi oluşturmuyor. Bu bilgilerin yer aldığı sayfaların toplami en fazla on sayfaya ulaşıyordur. Bunlarin dışında kitapta yer alan konuların bir kısmını sayacak olursak, Gelenekçiligin alt başlıklarından olan Selefilik, medrese ve tarikat gelenekçiliği; bu oluşumların nasıl ortaya çıktığı ve özellikleri; Türkiye'de selefiligin neden etkisinin görülmediği; Islahatçılığın içine giren İhvanı Müslimin, Seyyid Kutub ve Radikalizm gibi konular; modernizm bölümünde yer alan Tarihselcilik ve Hadis inkarcılığı gibi meseleler doyurucu bir şekilde açıklanmış.
Kitabı okumak gibi bir niyetiniz var ve tereddüt ediyorsaniz hiç düşünmeden başlamanızı tavsiye ederim.
··
280 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
