Küçük Ağaç’ın Eğitimi,Forrest Carter’ın otobiyografik romanıdır.Kitapta anne ve babasını beş yaşındayken kaybetmiş olan Forrest Carter büyükbabası ve büyükannesiyle yaşamaya başlar.Onun için ‘bir şeyi yitirdiğin zaman yorulmak iyi gelir’ dönemi başlamıştır. Bu süreçte büyükbabası ve büyükannesi ona her şeyi yaşatarak öğretir.Onun bu keşfederek öğrenmesi hayat hikayesini kendisinin yazmasıyla bağlantılı bir şey olarak karşımıza çıkıyor.Başkası yazmamış,kendi hikayesini kendi yazmış.Burada şunu anlıyoruz ki eğitim her zaman okulda olmaz,okul ile sınırlandırılamaz.Eğitim hayatın içindedir.Küçük ağacın eğitimi böylelikle başlar.
Kitapta öncelikle karşımıza çıkan unsur:Gidişat. Gidişat dediğimiz şey doğayı tanımak,tabiatın dengesini anlamaktır.Onlara göre anlayış ve sevgi aynı şeydir.Ama birçok insan anlamak istemez, çünkü anlamak zahmetli iştir.İnsanın hayatını devam ettirebilmesi için içinde bulunduğu doğanın gidişatını anlaması, bilmesi gerekir. İnsanın doğayla iç içe olması ve onu tanıması onu iyileştirecek şeylerdendir.
Geçmiş…Kitapta karşımıza çıkan bir diğer unsur ise geçmiştir.’’Geçmişi bilmezsen bir geleceğin olmaz çünkü.’’ şeklinde geçer kitapta.Geçmişi bilmek ve tanımak insana sağlam bir gelecek verir.Büyükanne ve büyükbabası ona geçmişini, Çerokilerin başından geçen olayları,kültürlerinin yok edilmesini,yaşadıkları zorlukları teker teker anlatır.Onların ölüm yürüyüşlerine adeta şahit olur.Elinde katılaşmış bebeğiyle yürüyen annenin,karısının ölü bedenini yere koyarak,en büyük oğluna en küçüğün bedenini taşımasını söyleyen babanın acılarını dinler,geçmişini tanır,böylelikle tarih şuuru kazanır.
Kitapta bir diğer işlenen konu ise iyilik. .İnsan güzel bir şeyle karşılaştığı zaman onu paylaşması gerekir..Bu iyilik yayılır ve herkese mutluluk verir.İyilik yap iyilik bul diyor aslında…Bu şekilde insanlar mutlu olur.Mutluluk bulaşıcıdır.
Büyükbaba Küçük Ağaç’a diyor ki: Öğrenmenin yapmaktan başka yolu yok. Senin buzağıyı almanı engelleseydim, her zaman bir buzağın olması gerektiğini düşünecektin. Sana satın almanı söyleseydim, öldüğü için beni suçlayacaktın. Yaşam içinde öğrenmek zorundasın." Burada verilmek istenen mesaj deneyim,çünkü yaşama tutkusunun özünde deneyimler vardır.İnsanın bir şeyi kendi kendine keşfetmesi ona başkalarının öğrettiğinden daha çok şey öğretir.Aslında burada insanın aklına şu söz geliyor:’’Bir musibet bin nasihatten yeğdir.’’ Her insan,her çocuk imkan verilirse Küçük Ağaç ‘ın benzer deneyimlerini yaşama potansiyeline sahiptir.Aslında burada J.Pieget’in şu sözü daha açıklayıcı oluyor:’’Bir çocuğa bir şeyler öğrettiğinizde onun keşfetme şansını sonsuza kadar elinden almış olursunuz.’’
İnsanın olan biten için suçu başkasına veya kendisine yüklemesinin ona bir şey kazandırmayacağı vurgulanıyor kitapta.Neden böyle oldu sorusunun cevabı yok.Olması gerekiyordu oldu.İnsanın bunu düşünüp kendisini ve başkalarını yormaması gerekir.
Büyükbaba: "Verdiğin bir şeyi ona nasıl yaptığını anlatmak, yalnızca "bir şey" vermekten daha iyiymiş. Bir adama kendi başına yapmasını öğretirsen, o zaman adam iyi olur. Oysa yalnızca bir şey verip hiç bir şey öğretmezsen, o zaman adama geri kalan yaşamı boyunca, sürekli veriyor olursun. O adama yanlış hizmet vermiş olursun, çünkü sana bağımlı olursa, o zaman onun kişiliğini alır ve çalarsın." diyor.Ancak bazı insanlar sadece vermeyi sever insanların ona bağımlı olması kişinin hoşuna gider, yaptığı iyiliğin pohpohlanmasını ister.Kendisine bağımlı olan insanları görmek gururunu okşar.kibirlenmesine sebebiyet verir.Şöyle bir söz vardır:’Bana balık verme,balık tutmayı öğret.’ Bu söz bunun özeti gibidir.Ayrıca insanın birinin kullanabileceği şeyi atması günahtır.Bu aslında israf etmenin haram olması ile eş değerdir. Zamanı, yemeği, eşyayı, insanları israf etmek günahtır.
Küçük Ağaç’ın geçirdiği bu güzel zaman maalesef bir gün sona erecektir.Çünkü yasalar onu büyükbabası ve büyükannesinden ayıracaktır.Yetimhaneye gönderilir.Orada ona sopa atılacaktır.Küçük Ağaç canı yansa da ağlamaz. Çünkü büyükanne yerlilerin acıya nasıl katlandığını ona anlatmıştır. Büyükanne herkesin beden aklı ve ruh aklı olmak üzere iki aklı olduğunu, bedenin aklını kendi gereksinimlerini karşılamak, açgözlü ve hırslı olmak için kullandığını söylemiş ve eklemiştir: “Ruh aklı bütün diğer kaslar gibidir. Kullandığın zaman büyür ve güçlenir. Onu anlamak için kullanmak gerekir. Ama beden aklınla açgözlü ve benzeri olmaktan kurtulana kadar ona kapıyı açamazsın. Açtığın zaman anlayış gelişmeye başlar ve ne kadar anlamaya çalışırsan, ruh aklı o kadar büyür.” Beden aklını uykuya bırakıp ruh aklı ile sopayı görür. Küçük Ağaç düşene kadar dayak yemeye devam eder. Ama Küçük Ağaç yine de ayağa kalkar. Çünkü Büyükbabası ona : "Ayaklarının üzerinde durabiliyorsan, mümkünden de öte iyi olur." Demiştir.
‘’Ne kadar uzağa gittiğini bilmiyorsan,çok uzaktır.’’Küçük Ağaç ne kadar uzağa gittiğini bilmez.Büyükannesinin :"Her gece köpek yıldızına bak Küçük Ağaç. Büyükbaban ve bende her gece köpek yıldızına bakacağız." Demesi üzerine köpek yıldızına bakar. Köpek yıldızı onlarla arasındaki bir bağdır adeta.
Ve kitabın son bölümü olan ölüm şarkısıyla Küçük Ağaç yalnız kalır.Büyükannesi ve büyükbabası ölmüştür.Annesi ve babasını kaybeden Küçük Ağaç şimdi de ona çoğu şeyi yaşayarak öğreten büyükannesi ve büyükbabasını kaybederek hayatın acımasızlığıyla yüzleşir.Büyüyünce geçmişini bilerek kendi yaşam hikayesini kendi yazar.Bazı insanlar geldiği yeri unutur.Forrest Carter yaşayarak,doğruyu yanlışı deneyimleyerek öğrendiği öğütlerle dolu bu kitabı yazmış ve bizlere sunmuştur.
Bu kitap her eğitimcinin okuması gereken bir kitaptır.Eğitim, sadece dört duvar arasına sıkıştırılmış maaşlı öğretmenlerle isteksiz ve zorla bir şeyler öğretilmeye çalışılan öğrencilerle sınırlı olmayıp,doğanın içinde keşfederek,doğruyu yanlışı deneyimleyerek öğrenmekte bir eğitimdir.Ve bu eğitim, günümüzde ezbere dayalı eğitimden kat be kat daha kalıcı, değiştirici ve iyileştiricidir.
·
36 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Çok güzel bir incelemele yazmışsınız. Benim de çok sevdiğim bir kitap. Kaleminize sağlık. 👏
