herkesin okuması gereken kitaplardan.
kitabı okurken yer yer eleştirdim yer yer hayranlık duydum. benim fikirlerimde bazı sarsıntılar yaratmadı değil. açıkçası kitaptan bazı bölümleri alıntılar yaparak burada not etmeye değer gördüm. ayrıca kitapta takıldığım noktalara da dikkat çekeceğim.
"bir kanı kuvvetli bir şekilde duygulara dayandığı zaman, kendisine karşı ağır basan bir argümanın karşısında güç yitirmek yerine güç kazanır. bu kanı eğer bir argümanın sonucu olarak kabul edilmiş olsa, söz konusu argümanın çürütülmesi o kanının güvenirliğini sarsmak için yeterlidir; ancak kanı sadece duyguya dayandığında, kendisine karşıt argüman onu sarsmaz. duygular yerlerini korumaya devam ederken, eskilerin yarattığı boşlukları onarmak için yeni argümanları sağlamlaştıran siperler ortaya atar"
bu kısım bence çok önemli öznel düşüncelerin, ampirik olmayan bilgilerin öldürmeyen her saldırıyla daha da güçlendiğine dair güzel bir tespit.
ayrıca mill modern insanın anlamlandıramadığı her şeyi içgüdüye bağlamasını da oldukça aşağılayıcı bulmaktadır. bunun bir tapınmaya dönüştüğünü işaret eder.
insanlık tarihindeki köle sahip ilişkisinde kadın köleliğinin bu denli uzun sürmesinin nedenini de zengin bir azınlık değil de toplumun büyük çoğunluğu tarafından faydalanmasına bağlar.
"erkekler kadınların sadece bağlılığını istemez, onların duygularını da ister.... zorlanmış değil istekli bir köle!"
yazarın eleştirilecek noktalardan biri hristiyanlığın avrupa'yı üstün konuma getiren bir faktör olarak görmesidir. gelişimin dine bağlanması hakkında açıkçası söyleyecek pek bir kelime bulamıyorum.
bununla birlikte schopenhauer ile aynı noktada olduğu bir kaç kısım yok değil. örneğin schopenhauer da kadınların erkeklere nazaran daha iyi ülke idare ettiğini belirtmektedir. erkeklere oranla çok ama çok az kadın hüküm sürmüş olsa da erkeklere nazaran daha büyük iz bıraktıkları yadsınamamaktadır.
gene schopenhauer ile ortak bir bakış olarak "kadınların zihninin şimdiki zamana ve somut gerçeklere olan eğilimi, her ne kadar başlı başına hatalara neden olsa da" söylemini örnek gösterebiliriz.
schopenhauer'ın en büyük tepki topladığı bakış açılarından birini john stuart mill'in de dillendirmesi oldukça ironiktir. schopenhauer kadından deha olmaz hızlı gelişen çabuk çürür, erkek ağır ve daha sağlam geliştiği için uzun ömürlü işler bırakır gibi şeyler dillendirirken, mill şöyle der: "öte yandan, bir kere çalışmaya başladıktan sonra erkeklerin beyni daha çok iş görebilir. bu ilk varsayımımızla uyumludur. konudan konuya atlamakta güçlük çekerken bir konuya yorulmadan, güç kaybetmeden uzun süre konsantre olabilirler. ve sıkça erkeklerin mükemmelleştiği işlerin tek bir düşüncenin üzerinde uzun süre hantal ve ağır çalışma gerektirenler olduğunu, kadınların ise çabuk yapılması gereken işleri iyi yaptığını görmüyor musunuz?".
ahlak üzerine gene dikkat çekici söylermleri eserde görebiliyoruz.
"kadınların, erkeklerden daha ahlaklı oldukları söylenir. bu, kadınları acı birşekilde gülümseten boş bir iltifattır..... hizmet etmenin, şiddet uyguladığı zamanlar dışında, heriki taraf içinde yozlaştırıcı olsa da hizmetçiyi efendiye göre daha az bozduğu doğrudur.... aynı şeyin, aynı doğrulukla zenci köleler için de söylenebileceğinden şüphe etmiyorum. başkalarının emri altında olanlar, eğer efendilerinin amaçları ve komutanları dahilinde değilse, pek suç işleyemezler"
ayrıca kadın mücadelesiyle ilgili acı tespitler de bulunmaktadadır:
"kadınların bu şikayetleri de tıpkı erkeklerin hayat hakkındaki genel mutsuzluklarından bahsedişi gibidir: yani suçlama ya da değişikliği getirme amacı taşımazlar.... önemli sayıda erkek kadınlara katılmaya hazır olmadan, kadınların kendilerini özgürlük hareketine adaması mümkün değildir".
ve benim canımı yakan son bir bölümle yazıyı sonlandırayım. mill diyor ki:
" entelektüel olarak daha üstün olan birinin daha zayıf birine kendini kapatması onu tek yakın ilişkisi olarak seçmesi cezasız kalmamaktadır. ilerlemeyen herhangi bir toplum geriler....eğer bir eş kocasını ilerletmiyorsa onu her zaman geri çekiyordur".
velhasıl okuyun okutturun.
·
171 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.