Lise yıllarında adlarını ezberlemek,öğretmenlik yıllarında da ezberletmek zorunda kaldığım kitapların en meşhurlarından biridir İntibah.(ilk edebi eser lakabı bu kitabı diğerlerinden bir adım öne taşır).Gerek okuma ve okutma alışkanlığımızın olmamasından,gerek onca yoğun derslerin koşuşuşturmasından gerekse eski kitaplar olmasından adlarını adımız kadar iyi bildiğimiz bu kitapları okuma ihtimalimiz düşüktür.Tam da bu sarikle ben de geç okudum İntibah ve benzeri klasikleri.
Benden önce birçok değerlendirme yapılmış kitap hakkında.O sebeple tekrara düşmek istemiyorum.Okuyanların bildiği gibi kitabın 3 ana karakteri var: Mahpeyker.Dilaşup ve Ali Bey.Yani bir adama aşık iki kadın.
Bence kitap incelenirken, kendi karakterleri doğrultusunda samimi bir aşkı yaşayan iki kadının aşk karşısındaki duruşlarından yola çıkılmalı.Biri " aşkı için "ölümü" göze alan" Dilaşup diğeri "aşkı için "öldürmeyi" göze alan" Mahpeyker.Her iki kadın da kendi fıtratları doğrultusunda yaşıyorlar aşklarını; tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi.
Kişilerin tercihleri;olayları algılayışları,verdikleri tepkiler onların karakterlerinin en önemli ipuçlarıdır.Bu ipuçlarının en samimi,en saf,en ön yargısız hallerini ise insan ya alkollüyken ya da aşıkken ortaya koyar diye düşünüyorum.Çünkü her iki durumda da bilinç ve irade askıya alınmıştır.Bu bağlamda ele aldığımızda romanı (dönemin edebiyatındaki romantizm etkisini de hesaba katarsak) Namık Kemal'in bu iki karakteri aşk üçgeni kurgusunda çok iyi işlediği kanaatindeyim. Zeki,hırslı,gözüpek Mahpeyker tutkularıyla gözünü karartırken; munis,gözü açılmamış,yumuşak kalpli Dilaşup şefkatiyle göğsünü siper eder aşkına.O noktada Ali Bey'in silik varlığı, kararsız duruşu,zayıf kararkteri çok etkin değildir romanın akışında.Ali Bey'in romandaki rolü sanki , bu iki kadının kişiliklerini, benliğinde bulunan şehvet ve duygusallık ikilemiyle ortaya çıkarmaktır.
Romanı okuduğumda sormuştum kendime: Ben Mahpeyker gibi mi yoksa Dilaşup gibi mi bir aşık olurdum? diye.Şimdi de sınıfta romanı incelerken öğrencilerime soruyum bu soruyu?Onlar farkında değil ama verdikleri cevapla aslında onları tanımam için bana çok önemli ip uçları vermiş oluyorlar:)
vesselam...