Kölelik karşıtı Amerikalılardan Wendel Phillips, gerçekten de “özgürlüğün bedeli sonsuz ihtiyattır” demişti. Ayrıca, “genel özgürlük için her gün yeni bir manevra yapılmalı, yoksa ortada özgürlük falan kalmaz” diye de eklemişti.
Faşistler, halkın sesi olduklarını iddia eden liderlerin o şatafatlı ifadelerine kanıp en objektif hakikatleri bile inkâr ederek, kendi iradelerini kullanmak adına aklı reddettiler.
Yirminci yüzyılın Avrupa tarihi bize toplumların parçalanabileceğini, demokrasilerin çökebileceğini, etiğin yozlaşabileceğini ve bir anda sıradan insanların bile kendilerini ellerinde bir silahla ölüm çukurlarının başında bulabileceklerini göstermektedir.