Huzursuzluk İnceleme
Zülfü Livaneli’nin Huzursuzluk romanı, daha ilk sayfasında önümüze koyduğu o sarsıcı "deve dikeni" (harese) misaliyle beni ilk andan itibaren avucunun içine almayı başardı. Hikâye, İstanbul’da gazetecilik yapan İbrahim’in, Amerika’da trajik bir şekilde öldürülen Mardinli çocukluk arkadaşı Hüseyin’in izini sürmek için Mardin’e gitmesiyle başlıyor. İbrahim adım adım bu ölümün arkasındaki sır perdesini aralarken, aslında köklerine, Doğu’nun kadim kültürüne ve en önemlisi de insanlığın en derin vicdan sınavına doğru felsefi ve dini bir yolculuğa çıkıyor. Livaneli, Ortadoğu’nun o bitmek bilmeyen, kanayan yarasını bizzat yaşamlarımızın içine taşıyarak bizi IŞİD zulmünü iliklerine kadar yaşamış Ezidi bir mülteci kadın olan Meleknaz’ın içler acısı hikâyesiyle yüzleştiriyor. Kitabı okurken dinlerin, geleneklerin ve toplumsal baskıların insan zihnini nasıl şekillendirdiğini ya da nasıl duyarsızlaştırabildiğini karakterleri daha yakından tanıdıkça anlıyorsunuz; bu da insanda zihninden asla silinmeyecek bir gerçeklik duygusu ve karakterlere karşı önlenemez bir yakınlık hissi doğuruyor.
Anlatım tarzı açısından ise karşımızda gerçekten çok özgün ve ezber bozan bir üslup var. Ortadoğu'nun o sarhoş edici kanını ve özellikle kadınların çektiği acıları yüreğimin en derin yerinde hissettiğim, bazı bölümlerde çok derinden üzüldüğüm bir okuma süreci oldu. Roman derin bir vicdani hesaplaşmayla baş başa bırakıyor.
Romanı bitirdiğimde, içimde doğunun o kadim toprağından yükselen feryatların, mülteci kamplarındaki çocuk çığlıklarının tortusu kaldı; o hüzünlü ve sarsıcı hikaye günlerce zihnimin odalarında
İsminin hakkını veren bir kitap. Okurken sürekli huzursuzluk verdi. Bu topraklarda olup içinde bulunduğu zengin kültürün farkı varmayan ayrıca bırak farkına varmayı bu zenginliğe düşman olan. Yaşanılan onca acıya sessiz kalarak zulme iştirak eden insanlar topluluğu gerçekten huzursuzluk veriyor. Bu kitapta yaşanılan acılar gerçektir ve maalesef en can yakıcı olan da bu. Kurgu metinlere ağlarken bu gerçeklerin yüreğimizi dağlaması lazım. Kitaptaki bu bölüm bence her şeyi özetliyor:
Harese nedir, bilir misin oğlum? Arapça eski bir kelimedir.
Bildiğin hırs, haris, ihtiras, muhteris sözleri
buradan türemiştir. Harese şudur evladım. Develere
çöl gemileri derler bilirsin, bu mübarek hayvan üç hafta
yemeden içmeden, aç susuz çölde yürür de yürür o
kadar dayanıklıdır yani. Bunların çölde çok sevdikleri
bir diken vardir. Gördükleri yerde o dikeni koparır
çiğnemeye başlarlar. Keskin diken devenin ağzında
yaralar açar, o yaralardan kan akmaya başlar. Tuzlu kanın tadı dikeninkiyle karışınca bu, devenin daha
çok hoşuna gider. Böylece yedikçe kanar, kanadıkça yer,
bir türlü kendi kanına doyamaz ve engel olunmazsa
kan kaybından ölür deve. Bunun adı haresedir. Bütün Ortadoğu'nun adeti budur oğlum, tarih boyunca birbirini öldürür ama aslında kendini öldürdüğünü anlamaz. Kendi kanının tadından sarhoş olur.
Zülfü Livaneli’nin "Huzursuzluk" romanı, Orta Doğu’nun kanayan yaralarını, inanç sistemlerinin yarattığı çatışmaları ve "merhamet" kavramının ağırlığını tek bir nefeste sorgulayan
Huzursuzluk1000Kitap
Zülfü Livaneli’nin Huzursuzluk romanını bitirdiğimde, kitabın isminin ne kadar isabetli seçildiğini bir kez daha anladım. Sayfaları kapattığınızda o huzursuzluk hissi bir toz bulutu gibi üzerinize
Kitapta anlatılan 'Harese' (hırs) hikayesi, aslında her şeyi özetliyor: Devenin dikeni yerken ağzının kanaması ve o tuzlu kanın tadıyla daha çok yemesi... İnsanoğlunun bitmek bilmeyen hırslarını ve bu hırsların yarattığı yıkımı Livaneli harika bir kurguyla işlemiş. Mardin'in mistik atmosferi içinde modern dünya ile geleneklerin çarpışmasını izlemek çok etkileyiciydi. Kalemiyle bizi hem üzen hem de uyandıran Livaneli’ye teşekkürler. Kesinlikle tavsiye ediyorum