• Nasıl ki korku, dışsal tehlikeye karşı bir tepki ise, kaygı da içsel çelişkinin duygusal boyutunu oluşturur. ... Hastalığı benzersiz kılan bütün korunma mekanizmalarının altında kaygı yer almakta ve her hastalık türü, bu kaygıya karşı belirli bir yöntemle tepki vermektedir. HİSTERİK kişi kaygısını bastırıp geçersiz kılarken, bunun bedensel bir belirti olarak ortaya çıkmasına olanak verir. ... PARANOYAK kişiye gelince çelişkilerini kendi içinde barındıran tüm duygularını öteki kişilere yansıtarak, ketdisini mitsel bir şekilde haklı göstermeye çalışır. ... Kaygının gizli dayatmasıyla savunma mekanizmaları devreye girmeye başlar. ...
    Öyleyse bir anlamda, psikolojik evrimin kaygı aracılığıyla bireysel tarihe dönüştüğünü söyleyebiliriz.