Hatice Akb
@haticeeakb
Eğitimci
32 okur puanı
Ekim 2021 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
kambur, şule gürbüz’le beni tanıştıran eseriydi. lâkin bu tanışıklık, eserin ortalarına doğru dimağda mayhoş bi’tat bırakmaya başlamıştı. cioran’ın o köşe bucak kaçtığım koyu umutsuzluğuna bu eserde, biraz postmodernizm tozu katılarak rastladım ve tabiri câizse “topuklamak” istedim eserden. yazarın on sekiz yaşında bu olgunlukta olması bir kesimin alkışına maruz kalsa da o yaşta bi’çocuğun dünyayı böyle umutsuz bi’pencereden görmesi beni üzdü zirâ yazarın yaşamına yayılması gereken tüm umutsuzluk, ergenlik sürecinde depolanmış gibiydi, tahammül istiyordu. altı çizilmesi gereken bi’çok cümle ve hayret hissi uyandıran ruhsal betimlemeler olsa da bu denli koyu karamsarlık, beni, onun okumak istediğim “coşkuyla ölmek” eserini ertelemem için bi’sebep sundu. teşekkürler şule gürbüz, tüm umutsuzluğa rağmen iyi bi’savaşçı olduğun ve bizleri şahit tuttuğun için.
Reklam
“hayatımı bi’vehme kurban etmişim.” (..)
incelemeyi oluşturmadan evvel okuduğum kadarıyla reşat nûri’nin roman karakterlerini düşündüm ve baş karakterlerin hep insanın özlemini çektiği yanı olduğunu
dünya klasiklerine olan önyargımı göğsünde yumuşatan martin eden, benim için “madde ve manâ nedir” sorusunun cevabı oldu; hayat, manâdır. içerisinde disiplinlerarası (sosyoloji, tarih, psikoloji, felsefe) kavramların da çokça yer aldığı bu edebi eserin varoluş sancısı çeken kahramanı, oğuz atay’ın selim’ine çok benzer. selim’den farkı, selim’in intihara mecbur görünecek kadar kırılgan olan ruhuyken, martin’de bu, tercih meselesiydi. yahut jack london, ruhunda oluşan intihar fikrinin ayrıntılarını okuyucuya yansıtmamayı tercih etti.
aşk insanı hayatta tutmak için yeter miydi? evet, martin için yeterdi. aşkını kaybettikten sonra paraya ve üne kavuşan martin’in ruhunda oluşan boşluğu hiçbi’şey dolduramaz, tutkunu olduğu denizler bile.
eser üzerine bi’çok fikir öne sürülebilir ve üretilebilirken, beni tek sarsan nokta, sonu olmuştur. mutlu sonlara bağımlı bi’okuyucu muydum? belki biraz. fakat mutsuzluk ile trajedi farklı şeyler. eser, mutsuzlukla değil, trajedi ile bitti.
martin, sessizce intihar etti.
reşat nuri denince akla gelen “jurnal (günlük) tutma” eylemi, bu romanımızda da mürşit efendi’nin jurnaliyle kendisini gösteriyor. roman, mürşit efendi’nin günlüğünden ibâret desek herhalde yanlış olmaz.
zehra öğretmen, çocukluğunu baba travmasıyla geçirdiği için onun bulunduğu istanbul’dan uzaklaşarak anadolu’ya sığınmıştır. çevresi tarafından takdir edilmesinin yanında kendisinin bi’konudaki noksanlığı göze çarpmaktadır: “acıma duygusu.” bu duygu, yıllar sonra babası mürşit efendi’nin güncesini okuyarak yerini pişmanlık ve vicdan hissine bırakacaktır. roman, tertemiz bi’vicdana sahip olan mürşit efendi’nin nasıl insanlar tarafından kişiliğine zarar verildiğini ve dönem insanı için ahlâk kavramının ne kadar gereksiz görüldüğünü göz önüne seriyor. bunun yanında “anadolu’yu bi’ana kucağı gibi görerek istanbul’a duyulan nefret, memuriyet” gibi kavramlar da diğer romanlarında da karşımıza çıkan ortak paydalar.
kişisel yorumum, çalıkuşu’ndan sonra okunduysa eğer edebî bi’ beklentiye girilmemesi yönündedir zirâ çalıkuşu eserindeki içtenlik, kahramanların detaylı ruh hâlleri ve betimlemeler bu romanımızda beklentiyi karşılamaz niteliktedir.
roman kahramanımız feride’yi iki cümleyle özetleyecek olursak, bu iki cümle karakoç’un mona rosa’sından olabilir; “zambaklar en ıssız yerde açar ve vardır her vahşi çiçekte gurur” (..)
romanda, bebekliğini öksüzlükle geçiren ve sonrasında buna yetimliği de eşlik eden deli dolu tabiâta sahip olan feride’nin gözünden yaşam ve kalp mücadelesi anlatılır. tabiâtından dolayı her dâim mücâdeleyi öngören bu merhamet dolu kız çocuğu, yaşadığı kalp kırıklığına dayanamaz ve o kırgınlığı hatırlatan herkesten uzaklaşarak anadolu’nun bi’köşesine sığınmak ister. fakat bu sığınma talebi, beraberinde zorlukları da getirecektir. feride, on yıl gibi bi’süre içerisinde çeşitli hayatlara dokunacak, toplumda yalnız bi’kadın olmanın zorluğunu okuyucuya hissettirecek ve mücadelesiyle herkesi kendine hayran bırakacaktır. uçup gitmeyi hayal eden feride’nin süzülme macerasının çoğunu çırpınışlar meydana getirecek fakat o kendine verdiği sözden dönmeyecektir. iyileştirirken iyileşen her yaralı kuşun hayatına dokunacak sıcacık bi’yaşam ve kalp mücadelesi.
