• . Bəzi mənbələrdə roman haqqında yazıblar ki, onun bestsellerə çevrilməsi, hətta həmin dövrdə ölkəsində daha məşhur olan Umberto Ekonun "Qızılgülün adı" romanının populyarlığına yaxınlaşmasında tənqidlərin rolu böyük olub. Ədəbi prosesin inkişafında dəyişiklikləri sevən tərəflər romana şah əsəri kimi baxdıqları halda, başqa tərəflər əsərə skeptik yanaşıb, onu bayağı, qoca qarının mətbəx təxəyyülüylə öz nəvəsinə yazdığı sentimental məsləhətlərdən başqa bir şey olmadığını vurğulayıb, məyus olduqlarını bildiriblər. Bəlkə də bütün bu tənqid və şübhəli yanaşmalar əks effekt verib və romanın satış sayı "Qızılgülün adı" romanının satış liderliyinə yaxınlaşıb. Nəticə olaraq Susanna Tamaro kitab bazarında sensasiya edə bilmiş yazıçılardandır. Bəs yaxşı, onun bu əsərini bu qədər populyar edən səbəblər nədə idi?
    Əsər gündəlik-məktub formasındadır. 80 yaşlı qadının Amerikaya təhsil almağa getmiş və iki ay ərzində özü haqqında xəbər verməyən nəvəsinə məktubdan ibarətdir. Uzun məktuba həm də vəsiyyətnamə, xeyir-dua məktubu da demək olar. Əsərin qəhrəmanı həyatla bağlı suallara metafiziki və fəlsəfi cavablar axtarır və cavablamağa çalışır. Əsərdə hadisələr kəsişir, kəsilir, sonra yenidən başlayır. Həm keçmiş, həm indiki zaman, həm də gələcək həyatın gözlənilməz dəyişiklikləri içərisində təhlil edilir. Süjet xətti xronoloji olmayaraq inkişaf edir. Oxucu hadisələri qəhrəmanın şüuru prizmasından görür, obrazları, təsəvvürləri, təqdim olunanları onun nöqteyi-nəzərindən qəbul edir. Oxucunun qarşısında Olqanın uşaqlıq illərindən yaşlılıq dövrünə qədər keçmiş həyat xatirələri canlanır.
    Əsərdə hər hissə yeni yazıyla başalyır və belə yazılar demək olar ki, gündəlik davam etdirilir. Yeni gün, yeni əhval-ruhiyyə, düşüncələr, xatirələr...
    Romanın obrazlar sistemi mürəkkəb deyil; mərkəzdə baş qəhrəman Olqadır, məktublar da onun şəxsindən yazılır. Yerdə qalan digər obrazlar Olqaya bağlıdır, çünki romanda paralel inkişaf edən əlavə süjet xətti yoxdur. Bütövlükdə, obrazlar sistemi ailə (ana, ata, həyat yoldaşı, qız, nəvə) çərçivəsindən kənara çıxmır. Olqanın sevgilisi Ernosto və romanın sonlarına yaxın Olqanın dini fikirlərini nizama salan Tomas Ata obrazı istisnadır. Maraqlı tərəfi budur ki, ailəyə daxil olmayan obrazlar Olqanın ruhən yenilənməsinə və dəyişməsinə, hadisələri başqa cür dərk etməsinə səbəb olurlar, həyat boyu sorğuladığı suallara cavab tapmaqda dolayısıyla rol oynayırlar.
    Romanda kəskin konfliktə rast gəlmədim. Ana və qızının münaqişəsi konflikt kimi görünə də bilər. Ancaq bu konfliktdən çox insanın daxili ziddiyyəti, narazılıqları, həyatda öz yerini axtarışını xatırladır. Deyə bilərik ki, konflikt qəhrəmanların daxili dünyasında qarşımıza çıxır.
    Araşdırmaçılara görə romanın "Ürəyinin apardığı yerə get" mərkəzi ideyası bizləri A.S.Ekzüperinin “Balaca Şəhzadə” nağılına aparır. "Əlvida! -tülkü dedi. -Sənə deyəcəyim sirr bax budur, qulaq as. O, çox sadədir; yalnız ürəklə yaxşı görmək olur. Ən əsas şeyləri gözlə görmək olmur". Burda başları həmişə "ciddi işlər"ə qarışmış böyüklər ittiham olunur. Böyüklərlə uşaqlar müqayisə edilir. Uşaqlar nəyi axtardıqlarını bilirlər, böyüklərsə heç vaxt nəsə tapa bilmirlər, "gözləri kor olub", çünki ürəklə axtarmırlar. Ürəklə axtarmaqsa başqadır. Onda hətta adi bir qızılgül, yaxud su damlası da xoşbəxtlik gətirə bilər. Bunun üçün sadəcə ürəyi açmaq və dünyaya uşaqların gözüylə baxmaq kifayətdir. Çünki uşaqlarda hələ yalan, hiylə, ikiüzlülük yoxdur, onlar daxillərində hislərini boğmurlar və s.
    Marağımı çəkən məsələlərdən biri də yazıçının əsəri 37 yaşında yazdığı halda hələ yaşamadığı və təcrübədən keçirmədiyi 80 yaşlı qadın obrazı yaratmasıydı. Təbii olaraq bunu yazıçının uşaqlığında üzləşdiyi çətinliklərlə əlaqələndirmək də olar. 1972-ci ildə zəlzələ stresi yaşaması, 1979-cu ildə ölümcül xəstəlikdən dönməsi də Suzannanın mənəvi yetişməsinə səbəb olmuş faktorların olması mümkündür. Yazıçılğa da bu hadisələrdən sonra başlamışdır. Təsadüfi deyil ki, əsərləri matəm xarakterlidir. Romanlarının qəhrəmanları əsasən ölüm ayağına gəlmiş obrazlardır. Olqa da belə obrazlardan biridir.
    Romanın dili olduqca sadədir. Ağır fəlsəfi problemlər "Balaca şahzadə" nağılındakı kimi sadə şəkildə təqdim olunur.
    Son olaraq, bütün bu metafiziki və fəlsəfi məsələlərə toxunmaqla yazıçı oxucunu düşünməyə vadar edə bilib. Roman həyata kənardan baxmağa kömək edir. Bəzən amansızlıqla, qəddarlıqla dolu dünyamızda insan kimi qala bilmək, insani düşüncələr və hislərlə, mərhəmətlə yaşamağı oxuculara aşılayır. Keşməkeşli həyat yolunda irəliləyərkən təlaşlanmamağı, dayanıb ürəyinin səsini dinləməyi və yoluna davam etməyi öyrədir.
    @mumogluceylan
  • Psixatriya xəstəxanasında iki nəfər bir-biri ilə söhbət edirdi. Biri o birisindən soruşdu:
    - “Nə üçün buradasınız?”
    Həmin adam üzünü sual soruşana tərəf tutub cavab verdi:
    - ”Hər kəsin məndən olmaq istədiyi insan ola bilmədiyim üçün”
    - “Anlamadım, nə demək istəyirsən?”
    - “Atam mənimlə fəxr etmək üçün çox yaxşı şagird olmağımı istəyirdi, amma mən yaxşı qiymətlər almadığım üçün mənim kimi övladı olduğu üçün utanırdı. Mənim orta səviyyəli bir şagird olmağımı qəbul etmədiyi üçün məni tənbəllikdə ittiham edirdi. Çünki, “onun övladı” çox insan kimi “adi” ola bilməzdi. Bir gün məni ova apardı. Oğlunun əsl kişi olduğunu sübut etmək üçün məndən bir ceyranı tüfənglə vurmağımı istədi.”
    Özü də yaxşı ovçu olan digəri ondan soruşdu: - “Neçə xal aldın?”
    - “Heç nə… Ağlamağa başladım və atam məni bir də heç vaxt ova aparmadı. Atam mənim onun kimi vəkil olmağımı istəyirdi. Babam isə özü kimi dülgər. Amma anam dayım kimi bank işçisi olmağımı istəyirdi. Nənəm isə din xadimi olmağımı istəyirdi.
    Məhəlləmizin mollası mələk kimi qüsursuz olmağımı, dostlarım isə film aktyorlarına oxşamağımı istəyirdi. Nişanlım hər şey olmağımı istəyirdi. Atası isə qızının gözündə qiymətdən düşməsin deyə mənim “heç nə” olmağımı arzulayırdı. Televiziya proqramları içkidən istifadə etməyim, avtomobillərə və siqaretə aludə olmağım üçün məni həvəsləndirir, “xəbərlər” isə belə şeylərdən uzaq olmağımı istəyirdi.”

    Bu sözlərdən sonra bir qədər duruxdu:
    - “Üzr istəyirəm, sizi də narahat etdim. Mən bir ildir buradayam və artıq dəqiq bilirəm ki, dəli olmaq istəmirəm. Siz nə qədər vaxtır buradasınız?”

    - “Mən buraya öz qohumumu görmək üçün gəlmişəm “
    - “Hə başa düşdüm, siz də divarın o biri tərəfindəki dəlixanada yaşayırsınız.”
    #Men#Xocaliyam adli seyfe paylasmisdi .xosum geldi paylasdim
  • Bizim bayrağımızı yerə atıb, onu tapdalamağı əmr edirdilər. Ancaq o, bundan imtina edirdi. Nə qədər əzab versələr də, onların dediklərini eləmirdi. Dünən yenə çıxartmışdılar meydançaya... Yenə həmin hərəkəti təkrar elədilər. Bayrağı qaldırıb öpdü, sonra sinəsinə basdı. Əlindən ala bilmirdilər bayrağı.🇦🇿
  • Əsər ispan dilində gözəl havalar mənasını verən Buenos-Auresə gedən bir gəmidə başlayır. Və elə həmin bu gəmidə şahmat üzrə dünya çempionu olan Czentoviclə 25 ildir şahmat taxtası görməyən Dr.B qarşı-qarşıya gəlirlər. Mən bu qarşılaşmanı bir az başqa cür təsəvvür etdim. Duyğusuz, küt, beyni sadəcə ticarətə çevirdiyi şahmatdan başqa bir şey bilməyən Czentovicin Hitler Almaniyasını təmsil edərək, yaşadıqları dərin böhran zaman və məkan qavramını itirən, bir heçlimə məruz buraxılaraq psixoloji travma yaşatdıqları Dr.B-nin simasında  Stefan Zweig kimi intellektuallar üzərində qələbə kimi görünən məğlubiyyətini gördüm. Yazıçı qəhrəmanının yaşadığı psixoloji gərginlikləri elə gözəl oxucuya çatdırır ki, sən özünü həmin qəhrəmanın yerində təsəvvür edirsən. Onun kimi sarsılırsan, onun kimi düşünürsən, onun kimi gərginləşirsən.
    Dr.B-nin yaşadıqları yazıçının həyatı ilə çox oxşarlıq təşkil edir.  Onun özünün də yazdığı "Dünənin dünyası" adlı avtobioqrafiyasında ölkəsindəki təqiblərdən sonra Brazilyaya necə getdiyini, sürgün həyatını təsvir edir.  Dr.B-nin bir otel otağında heçliyə məruz qalması ilə Zweigin Brazilyaya sürgün edilməsi eyni şey deyil mi?! Elə bu səbəbdəndir ki yazıçı bu əsəri yazdıqdan sonra 1942-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə intihar etmişdir. Bu novellanı çox zaman vida məktubu da adlandırırlar.
  • Rəvayətə görə, bir gün Franz Kafka parkda gəzəndə kiçik bir qıza rast gəlir. Qız ağlayırmış. Kafka səbəbini soruşduqda oyuncaq gəlinciyini itirdiyini və buna görə çox üzgün olduğunu deyir. Yazıçı gəlinciyi onun yerinə axtaracağına söz verir və ertəsi gün eyni yerdə görüşmək üçün vədələşirlər. Oyuncağı tapmadıqda Kafka kiçik qıza gəlinciyin adından bir məktub yazır və görüşəndə ona oxuyur:
    " Xahiş edirəm, mənə görə kədərlənmə. Dünyanı görmək üçün uzun bir səyahətə çıxdım. Başıma gələn bütün macəraları sənə yazacam ".
    Bu bir çox məktubların ilki olur. Bundan sonra Kafka qızla hər görüşündə sevimli oyuncağın başına gələn xəyali hadisələri yazdığı məktubları ona oxuyurmuş. Kiçik qız bu məktublarla ovunurmuş.
    Beləcə günlər keçir və bir gün görüşlərin sonu gəlir. Kafka son görüşdə kiçik qıza oyuncaq gəlincik gətirir. Qız əslindən çox fərqli olan gəlinciyə heyrətlə baxdığı vaxt oyuncağın sinəsinə ilişdirilmiş kiçik bir kağız görür:
    " Səyahətim məni çox dəyişdirdi ".
    Neçə illər sonra artıq gənc qız olan həmin balaca çox sevdiyi gəlinciyin gözündən qaçırtdığı çatlamış yerindən bir məktub tapır. Məktubda belə yazılır:
    " Sevdiyin hər şeyi gec ya tez itirəcəksən. Amma ən sonda sevgi başqa bir surətdə sənə geri dönəcək ".