(Aytmatov'un "Fujiyama" adlı tiyatro eseri hakkında yazdığım ve Aytmatov etkinliği kapsamında #28739532 paylaştığım bu yazı, eserin içeriği hakkında detaylı bilgi içermektedir!)

FUJİYAMA’DA KENDİNİ KEŞFETMEK
İnsan bazen hayat karşısında kendisini bir suyun akışına kapılmışçasına çaresiz hisseder. Suyun yönünü değiştirmek mümkün olmadığı gibi sürüklenmek de ağır gelir çok zaman. Pişmanlıklar, hayal kırıklıkları, ertelenmiş umutlar birikir hızla. Zaman baş döndürücü bir hızla geçip gitmektedir, ancak kapana kısılmış gibi yaşamaktan başka da bir şey gelmez elden. İşte Cengiz Aytmatov’un, Kaltay Muhammedcanov’la birlikte kaleme aldığı Fujiyama adlı tiyatro eserinde de geçmişle ya da birbirleriyle hesaplaşmaya çalışırken kendini ele veren, kendini arayan insan tiplerini görürüz. Bu kahramanlar hayatı bir yük gibi omuzlarında taşırken, aslında kendilerinden ne kadar uzaklaşmış olduklarının farkında değildirler. Her birinin büyük hayalleri, ertelenmiş umutları, derin pişmanlıkları vardır, ama gerek içinde yaşadıkları toplumun şartları, gerek aldıkları eğitim, gerekse yaptıkları yanlış tercihlerden dolayı hiçbir şeyi değiştirememekte, kendilerini suyun akışına bırakıp mutsuz olmayı tercih etmektedirler. Fujiyama adını verdikleri dağda yaptıkları piknik sonunda artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır. Taşlar yerinden oynamıştır bir kere ve tüm bu olanlardan sonra onları eski yerine koymak imkansızdır.

BU UZUN YAZIYI BLOGUMDAN DAHA RAHAT OKUMAK İSTERSENİZ:
https://hercaiokumalar.wordpress.com/...rine-dair-tespitler/
Aytmatov, yazarlık hayatı boyunca sadece iki tiyatro eseri kaleme almıştır. Bu eserlerden ilki yukarıda bahsi geçen Fujiyama, ikincisi ise Muhtar Şahanov ile birlikte kaleme aldığı Sokrat’ı Anma Gecesi’dir. Büyük yazar, bir röportajında Fujiyama’yı Kaltay Muhammedcanov’la ortak yazmasının sebebini –bu sebep Sokrat’ı Anma Gecesi için de geçerli olmalıdır- şöyle açıklamaktadır:
"Biliyorsun Fujiyama’yı Kazak Dramturg Kaltay Muhammedcanov ile beraber yazdım. Niçin kendim yazmadım? Çünkü bu benim direkt konum değil. O profesyonel dramaturg. (http://www.biyografi.net/MAKALE.asp?HABERID=162)

Eser, cıvıl cıvıl bir yaz günü, akşamüstü başlar. Devlet çiftliğinde tarım uzmanı olan Dosbergen’in çağrısı üzerine bir araya gelen eski okul ve cephe arkadaşları ile eşleri (Dosbergen-Almagül, Mehmet-Anvar, Yusufbay, İsabek-Gülcan) geçmişteki güzel günleri yad etmek için coğrafya öğretmeni olan Almagül’ün keşfettiği ve adını Fujiyama koyduğu yemyeşil bir dağda toplanırlar. Ancak olaylar umdukları gibi gelişmez ve eser sürpriz denilebilecek bir olay örgüsü içinde gelişerek sona erer. Aytmatov, kendisiyle yapılan bir röportajda Japonya’da kutsal kabul edilen bir dağ olan Fujiyama’yı eserinde kullanmasının sebebini şöyle izah eder:
"Niçin Fujiyama? Biliyorsun Fujiyama Japonya’da herkesçe bilinen bir dağın adıdır. İnsan ömründe bir defa bu dağa çıkıp kendince Allah’a yalvarır. 'Ben bunu yaptım, şöyle yaşadım, bu hataları yaptım' diye itiraflarda bulunur. Böyle bir özelliği vardır. Değerli dostum Muhammedcanov ile beraber kaleme aldığımız Fujiyama’da yüksek bir tepede geçmişin muhasebesinin yapıldığını görürüz. Eski dostların birbiriyle hesaplaşmasıdır. Kim oldukları sorusuna cevap ararlar."

İnsan, olayları yaşarken ne yaşadığını tam anlamıyla idrak edemez. Oysa dışarıdan bir bakış olup biteni daha net görmeyi sağlar. Bu, bir nevi yükselmek, olaylara yüksekten bakmak demektir. Yazarın mekan olarak bir dağı seçmiş olması bu bakımdan manidardır.

Eserin başında, kahramanlar hakkında verilen bazı küçük detaylar o kişilerin karakterleri hakkında fikir sahibi olmamıza yardımcı olur. Herkesin Yusufbay diye çağırdığı bilim doktoru Yusuf Tatayeviç, bu yemyeşil dağa piknik yapmak üzere gelmiş ve rahat kıyafetler giyinmiş dostlarının aksine ütülü takım elbise giyinmiş ve kravat takmıştır. Bilim doktoru olduktan sonra arkadaşlarının kendisine Yusufbay demesine tahammül edemeyen, kendisini Yusuf Tatayeviç olarak tanımlamaya başlayan karakterin bu hali arkadaşları arasında da alay konusu olur.

Bir cumartesi günü akşamüstü bir araya gelen bu dört arkadaş, eşlerini beklerken çadır kurma telaşı içine girerler. Dört kişi olmalarına rağmen bir çadırı kurmaları saatler sürer. Aileleri göçebe hayattan gelmesine rağmen kendilerinin bu konuda bu derece beceriksiz olmaları ilgi çekici bir detay olarak göze çarpmaktadır. Zira metinde çadır, geçmiş değerleri sembolize eden bir araç olarak kullanılmıştır. Kahramanlarımızın çadır kurmayı unutmuş olmaları onların kendi değerlerine yabancılaştıklarını gösteren ayrıntılardan biridir. (Bu bölüm bize Elveda Gülsarı’nın Tanabay’ını da hatırlatır. Tanabay da gençlik yıllarında keçe çadırlara savaş açmış, sonraları bu çadırların kıymetini idrak etmiştir.)

Bir süre sonra eşler de pikniğe katılmak üzere dağa gelirler. Bekledikleri son kişi olan eski öğretmenleri Ayşe Ablanın da katılımıyla ekip tamamlanmış olur. Aradan yirmi beş yıl geçmiştir. O zamanlar gencecik bir öğretmen olan Ayşe Ablanın katılımı anıları canlandırır. Laf lafı açar ve konu dönüp dolaşıp okulda ekibin beşinci kişisi olan Sabur’a gelir. Sabur, son derece yetenekli bir şairdir. Ancak Sovyet sisteminin tek tip insan yetiştirme arzusu böyle yetenekli insanlar için bir handikaptır. Zira sistem sorgulayan değil, itaat eden insan istemektedir. Eserin devamında Sabur’un karakterine dair anlatılanlar onun savaşta başına gelen felaketi de izah eder niteliktedir.

Birbirine son derece bağlı olan bu beş arkadaş, on yedi yaşında gönüllü olarak cepheye gitmişler, savaşırken de birlikte olmuşlardır. Şimdi bu dağda yeniden bir aradadırlar ve aralarında olmayan tek kişi Sabur’dur. Adını Japonya’daki kutsal bir dağ olan Fujiyama’dan alan bu dağda o güne kadar kendilerine bile itiraf etmekten çekindikleri sırlarını ortaya dökeceklerdir. Sırları itiraf etme fikri İsabek’in tiyatro oyuncusu olan eşi Gülcan’dan çıkar. Gülcan, itiraf etme işine savaş yıllarında yaptığı bir hırsızlığı anlatarak başlar. Babasının ölümünden sonra adetlere uygun olarak konu komşuya yemek dağıtabilmek amacıyla işyerinden gömlek çalıp satmış ve onun parasıyla adetlere uygun bir yemek vermiştir.

Gülcan’ın hırsızlıkla ilgili itirafı bundan ibaret değildir. O en büyük hırsızlık suçunu kendisine karşı işlemiştir aslında. Evlendikten sonra hamile kalmış, eşi istemediği için bebeğini aldırmış, kendi ifadesiyle bebeğini “kendinden çalmıştır.” Onu hayatı boyunca muzdarip eden bu büyük acı içinden hiç çıkmaz ve eser boyunca sağduyu ve vicdanın sesini temsil eden Gülcan, haksızlık gördüğü her yerde sesini çıkarmaktan çekinmez.

Eserdeki kahramanların hepsi Sovyetler Birliğinin okullarında yetişmişler, ideallerine odaklanmışlar, çok iyi yerlere gelmişlerdir. Ancak hemen hemen tamamına yakınında karşılaştığımız ortak problem; mutsuz, huzursuz ve tatminsiz olmalarıdır. Eşlerin tamamı birbiriyle problemlidir. Arkadaş olmalarına rağmen birbirlerinin eşleriyle yasak ilişki yaşamakta bir beis görmezler. Hiçbir şeye inançları yoktur. Bu inançsızlığın temelinde de aldıkları eğitim vardır. Kahramanların aldıkları eğitime ve yükseldikleri konumlara rağmen bu kadar tatminsiz olmaları köklerinden tamamen koparılmalarıyla alakalıdır. Aradan geçen yirmi beş yıldan sonra Fujiyama’da belki de ilk kez kendilerini keşfetme şansını yakalamışlardır. Peki, bu şansı yeterince değerlendirip kendileriyle yüzleşmeyi başarabilecekler midir, ya da işler daha da karmakarışık hale mi gelecektir?

Gülcan’ın itirafı olayların akışını hızlandırır. Hemen herkes ortamın etkisiyle içlerinde ne varsa dökmeye başlar. Kimse kimseyi beğenmemektedir aslında. Almagül, Yusuf Tatayeviç’in doktora tezini orijinal olmadığı gerekçesiyle eleştirir. Gülcan, gazeteci ve yazar olan eşini insanın yüreğini titreten romanlar yazmadığı için tenkit eder. Gülcan’ın ve Almagül’ün tenkitleri dikkatle incelendiğinde bu tenkidin sadece adı geçen şahıslara değil, yazarları tek tip eser vermeye iten “sosyalist realizm” metoduna da yapıldığı görülmektedir. Nitekim Sabur’un cephede savaşırken yazdığı savaş karşıtı şiir de sürgüne gönderilmesine yol açmıştır. Zira sistem; eleştiren, sorgulayan, kendi fikirleri olan insan istememektedir. Sabur da “sanatta ısmarlama yol bulunmadığını” söylemiş, gerçek fikirlerini ifade etmiş, sırf bu sebepten dolayı da istenmeyen adam ilan edilmiştir.

Sabur, grubun beşinci kişisidir. Ancak eski okul ve cephe arkadaşlarının pikniğine katılmamıştır. Okuldayken içlerinde en yetenekli ve olgun olan odur. Duvar gazetesine düzenli olarak şiir yazar. Savaşa gittikten sonra da şiir yazmaya devam eder. Ancak zamanla savaşı sorgulamaya başlar ve bu sorgulamalar sırasında yazdığı bir şiiri sadece arkadaşlarıyla paylaştığı halde gruptaki bir arkadaşı tarafından ihbar edilerek sürgüne gönderilir. Sonraları aklansa da bu olayın etkisinden kurtulamaz. Hatta çok sevdiği öğretmeni Ayşe Abla ondan okulun açılışının 40. Yıldönümü için malzeme istediğinde çok kısa ve net bir cevap gönderir: “Değerli Ayşe Abla, beni cephede ölmüş bilin. Yokum ben.” Görüldüğü gibi Sabur çok kırgındır ve geçmişte yaşadığı olay onu yaşayan bir ölüye dönüştürmüştür.

Sabur’u kimin ihbar ettiği belli değildir. Sabur’un dışındaki dört kişi onun sürgüne gönderilmesine ses çıkarmaz. Savaş karşıtı şiir yazdığı için onu suçlu kabul ederler. Yazar, her Mozart’ın bir Salyeri’si olduğunu söyleyerek her yetenekli insanın karşısında onu kıskanıp arkadan vuracak bir yakını olabileceği gerçeğini ima eder. Zira Sabur’u ihbar eden her kim ise bu zeki ve yetenekli şairin ileride kendisine rakip olabileceğinin de farkındadır. Yıllar sonra bu mevzu yeniden açıldığında Mehmet dışında vicdan muhasebesi yapan olmaz. Hatta diğerleri onun suçlu olduğunu, aldığı cezayı hak ettiğini ima edecek sözler söylerler. Bu durum eşlerinin dahi vicdanını sızlatırken Mehmet dışındaki tüm erkeklerin Sabur’un başına gelenleri normal karşılaması içinde yetiştikleri sisteminin beyin yıkamada ne derece etkili olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Zira mühim olan sistemin devamıdır ve eğer bir insan sisteme ters düşüyorsa onun ortadan kaldırılması gerekir. (Devlet bir sobadır yakıtı da insandır. /Cengiz Hana Küsen Bulut)

Sabur’un başına gelen bu felaket, eserde vicdanın ve sağduyunun sesini temsil eden bir karakter olan Ayşe Abla tarafından şiddetle eleştirilir:
"Bu işe ben de şaştım. Herkes başka türlü konuşuyor. Birlikte büyüdünüz, savaşa katıldınız, fakat birinizin başına bir felaket geldiği an sanki birbirinizi tanımayan insanlar olmuşsunuz. Bu ne biçim iş böyle?"

Sabur’un başına gelenler kadınların vicdanını sızlatır. Almagül, Sabur’un yazdığı bir şiirden dolayı ihbar edilmesine bir türlü anlam veremez ve bu durumu şöyle ifade eder:
"Ama savaş alanını terk etmemiş, elinden silahını bırakmamış, askerlik görevinden kaçmamış. Bütün suçu düşünmek. Şiirleriyle duymak ve düşünmek."

Gülcan da eşlerinin kendilerini temize çıkarmaya çalışmalarını şaşkınlıkla izler ve onların vicdansızlıklarını şu cümlelerle eleştirir:
"Kendinizi boşuna temize çıkarmaya çalışıyorsunuz. Sabur’a karşı davranışınız düpedüz hayınlıktır."

Tüm bu konuşmaların ardından Ayşe Abla gitmek için müsaade ister. Ancak ayrılmadan önce Sabur’un bir şiirini ezberden okur. Şiirin ismi “Bitmez Tartışma”dır. Ayşe Abla’nın okuduğu bu şiir, gerçek insan olmayı sorgulamaktadır. Şaire göre bu, bitmez bir tartışmadır. Bu şiirin içeriği ile tiyatronun vermek istediği mesaj arasında yakın bir ilişki vardır. İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği düşünmesi, idrak etmesi, iradesini kullanabilmesidir. İnsanın “gerçek insan” olabilmesi için her durumda vicdanını doğru kullanması gerekir. Eğer insan menfaatine göre hareket ediyor ve menfaatine ters düşen bir durumda vicdanını devreden çıkartıyorsa onun gerçek insan olması zordur.

Ayşe Ablanın gidişinin ardından Dosbergen bir şişe konyak getirir ve arkadaşlarına dağıtır. Konyağı içenler neşelenip bağırarak şarkı söylemeye başlarlar. Dosbergen’in teklifiyle dağdan aşağıya taş atma yarışı yapmaya başlarlar. En uzağa atmak için birbirleriyle yarışmaktadırlar. Bu yarış, kadınlar gelinceye kadar devam eder. Kadınlar da küçük taşlar atarak bu oyuna dahil olurlar. Sonrasında yatmaya karar verirler. Sabah olduğunda gelen bir orman işçisi tüm keyifleri kaçırır. Zira aşağıda yaşlı bir kadın cesedi bulunmuştur ve zavallı kadının ölümüne sebep olan cinayet aleti de yukarıdan atılan bir taştır. Ayrıca cesedin yanında çok sayıda büyük taş bulunmuştur. İlginçtir, orman işçisinin verdiği bu haberi duyan erkekler, Mehmet dışındaki diğer üç erkek kendini kurtarmanın derdine düşer ve yaptığı işin bedelini ödemeyi, vicdanını rahatlatmak için olsun itirafta bulunmayı düşünmez. Kriz anları, insanın gerçek karakterinin ortaya çıktığı nadir zaman dilimleridir. Bir cinayet söz konusu olunca -ölen kişi çok yakınları dahi olsa- kimse suçu üstlenmek istemez. Bunun bir kaza olabileceği gerçeğini bile itiraf etme cesaretini göstermezler, zira Sabur’un da ifade ettiği gibi bunu yapabilmek için “gerçek insan olmak” gerekir.

Görüldüğü üzere yazar(lar), bu taş atma yarışı ile Sabur’un başına gelen olayı ustaca birleştirmiştir. Sabur’u ihbar edip sürgüne gönderilmesine sebep olan kişinin yaptığı vicdansızlık ile yaşlı kadının ölümüne sebep olan taşı atanların yaptığı sonuç olarak aynıdır. Sabur sürgünden dönmüş, hakları iade edilmiş, fakat tüm bu olaylar onda kapanmayacak yaralar açmış, onu manevi olarak öldürmüştür. Aynı şekilde atılan taşlardan biri ya da birkaçı kadının ölümüne yol açmıştır, ancak gruptakiler böyle bir oyun oynayıp kazaya sebep olduklarını itiraf etmekten dahi acizdirler. Netice olarak Sabur’u ihbar eden kadar onun ihbar edilmesi karşısında sessiz kalanlar da suça ortaktırlar. Aynı şekilde yaşlı kadının öldürülmesine sebep olan taşı ya da taşları atanlar kadar bu olay karşısında susarak cinayete ortak olanlar da suçludur. Bu açıdan iki olay da ortaktır ve ikisinde de verilmek istenen mesaj “herkesin suçlu olduğu”dur.

Gülcan eser boyunca yaptığı konuşmalarla vicdanı temsil eden bir karakterdir ve yaşlı kadının ölümü karşısında bencilleşip korkaklaşan eşini ve arkadaşlarını görünce şu sözlerle “gerçek bir insanın” göstermesi gereken tepkiyi gösterir:
"Ne korkunç! Ne korkunç! Aşağıda ölü bir kadın yatıyor, bizim yüzümüzden ölen bir insan… Bunların aldırdıkları bile yok, sorumluluğu kimse üzerine almak istemiyor. Diz çöküp pişmanlıklarını söyleyecek, af dileyecek yüreklilikleri bile yok. Bir kadın ölmüş yatıyor; bunlar batan bir gemiden kaçışan sıçanlar gibi, her biri sıvışacak bir delik arıyorlar. Aman Tanrım, ne insanlarmış! Ne küçük, değersiz, korkak yaratıklarmış bunlar!"

"Fujiyama" adlı eserde insanın insan olmaktan kaynaklanan sorunlarına temas edildiği görülmektedir. İnsanın kendisini keşfedebilmesi için kendi kusurlarının farkında olması ve kendisine eleştirel yaklaşabilmesi gerekmektedir. Fujiyama bunun için bir fırsattır aslında. Bu mekan; Gülcan, Mehmet, Ayşe Abla gibi karakterler için vicdan muhasebesine zemin hazırlayıp onların insan olma yolculuklarına katkıda bulunurken, Yusuf Tatayeviç, Dosbergen ve İsabek’i insan olmaktan bir adım daha uzaklaştırır.

Büşra Elveren, bir alıntı ekledi.
12 May 22:41 · Kitabı okudu · Puan vermedi

İnsanın en büyük felaketi, insanın yaradılış gayesiyle, kendi doğasıyla çatışmaya girmesidir.

Delilik Ülkesinden Notlar, Ayşe Şasa (Sayfa 146)Delilik Ülkesinden Notlar, Ayşe Şasa (Sayfa 146)

İnsanın en büyük felaketi duygusal olması değil, duygu ve hislerinin esiri olmasıdır. Romantizm rüzgarları, tekneyi sarp kayalıklara çarpan bir afet gibidir.

Elif, bir alıntı ekledi.
06 May 14:12 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 7/10 puan

"İnsanın felaketi, sessizce odasında, ait olduğu yer olan odasında oturmak istememesinden gelir," der Pascal.

Koku, Patrick Süskind (Sayfa 64)Koku, Patrick Süskind (Sayfa 64)
Hatice, bir alıntı ekledi.
27 Nis 13:41 · Kitabı okudu · Beğendi · Puan vermedi

"İnsanın yüzde yüz emin olduğu şeyler hiçbir zaman doğru değildir. İmanın felaketi ve de romantizmin öğrettiği ders budur işte."

Dorian Gray'in Portresi, Oscar WildeDorian Gray'in Portresi, Oscar Wilde
Seda, bir alıntı ekledi.
27 Nis 00:29 · Kitabı okuyor

İnsanın Felaketi
"İnsanın felaketi ,sessizce odasında ,ait olduğu yer olan odasında oturmak istememesinden gelir " der Pascal.

Koku, Patrick Süskind (Sayfa 64 - Can Yayınları)Koku, Patrick Süskind (Sayfa 64 - Can Yayınları)
Melek yeter, Karamazov Kardeşler'i inceledi.
 21 Nis 00:41 · Kitabı okudu · 21 günde · Puan vermedi

Hani biri gelir size bir şeyler anlatır da öyle dalıp gidersiniz uzak diyarlara...Hele ki o 'Biri' DOSTYEVSKİ ise..
Etkinliğe başlarken ne demiştik: 'Bu edebiyat yemeğine ne kadar Dostoyevski koyarsak koyalım tadında bir sorun olmayacak aksine daha da güzelleşecektir'

Kitap 3 bölümden oluşmaktadır; her bölüm kitap başlıklarına ayrılmış olup toplam 12 kitaptan oluşur. İncelememi bölümlere ayırarak yapmakta fayda görüyorum

1. BÖLÜM
Yazar bu bölümde okura kahramanları tanıtmıştır, akrabalık ilişkileri belirtilmiştir. Sırasıyla kim kimdir ; ne nedir ve romandaki işlevi nasıldır? Daha ilk bölümden bize bunun ip uçlarını verir.
Bu bölümde ana temayı biraz da olsa öğrenmiş oluyoruz.
İlk kahramanımız Baba FYODOR PAVLOVİÇ KARAMAZOV ' dur. Huysuz, kaba, acımasız, para ve şehvet düşkünü bir insandır. Olayların gerçekleşmesinde başkahraman olma özelliğindeki bu kişi aklımıza gelebilecek hemen hemen tüm kötülükleri huy edinmiş bir babadır. İlk eşinden bir; ikinci eşinden iki olmak üzere toplam üç oğlu vardır. Daha çocuklar çok küçükken annelerinin ölmesi ile Baba karamazovun sorumsuz olması onun ne denli kötü olduğunu gösterir. Onun bu kötü huyları sadece belli bir yaşa veya döneme ait olmayıp hayatı boyunca devam etmiş evlatlarına gereken sevgiyi verememiştir.
İilk oğlu Dmitri ( mitya ) diğer ikisi ile üveydir. Benim kitabın her yerinde dikkat ettiğim nokta burasıydı. Birbirilerine davranışları ve hissettikleri üvey olmalarıyla alakalı mıydı? Bire iki olmaları kardeşlilerini nasıl etkileyecekti? kutuplaşmaları ne oranda olacaktı? Ben bunlar üzerinde yoğunlaşmışken fark ettim ki üveylikleri sadece sözde kalmıştır. Bu onların çok iyi anlaştığı birbirilerine sıkı sıkıya bağlı olduğu anlamına gelmiyor fakat böyle olmamalarının sebebi kesinlikle üvey olmaları değildi. En küçük kardeş olan Alekseyin iki abisine de sevgisi oldukça samimi olması bu çıkarımı mı destekler. Üveylik ayrımının olmamasının bir sebebi üçünün de babalarının hışmına uğramada ortak kaderi paylaşmış olmasından ileri geiyor olsa bile ; farklı annelerden olmalarının kardeşlik bağını silmediğine mutlu oldum kendimce. Gerçi kardeşlerden İVAN , DMİTRİYİ sevmiyordu fakat yine de bu üvey olmaktan gelen bir şey değildi.
Dmitri kendini belli eden hislerini olduğu gibi dışarı vuran ; uçarı kaçarı bir tiptir. Olur olmaz her yerde her şeyi söyler , kimseden çekinmez, herkese hoyratça davranırdı. Babasına nefretini en çok o dile getirirdi.
İVAN , Fyodor 'un ikinci eşinden ilk oğludur. Bilgili; Dmitri gibi boş konuşmazdı ve onun gibi davranmazdı hatta bu yüzden onu küçük görürdü
ALAKSEY ( Alyoşa) İvan ile öz kardeş aynı zamanda babasının en sonuncu çocuğudur. Oldukça iyi niyetli herkes tarafından sevilen, sözüne itibar edilen birisidir. Kötü olan ne varsa onun karşısında durur bunu kimseyi küçük görmeden yapardı. Diğer iki kardeşinden farklı olarak babasını sevmese bile ona karşı nefreti kendine yakıştıramaz bunun önüne geçmeye çalışırdı. İvan ise o nefreti Dmitri kadar açığa vurmamış fakat o nefreti içinde besleyip büyütmüş sonunda da nefreti ile sınanacaktı.
Çocuklar babalarından ve birbirilerinden ayrı yerlerde büyümüş ve sonunda bir araya gelmişlerdi ; işte hikaye boyle başladı.

Birgün baba ve üç oğlu manastırda toplanma kararı aldılar ve o gün orada büyük bir kavga çıktı. Hristiyanlikta DEDE diye tabir edilen ZOSİMA adlı kişi toplantıyı yönetiyordu . Zaten hasta olan Dede o gün fenalaştı ve kavga edildiği sırada İVAN PAVLOVİÇ'in önünde diz çökerek ona bir şey ima etti. Herkesin çok şaşırdığı bu olay karşısında Zosima dede geniş bir açıklama yapmamış ancak İvanın öünde eğilmesinn bir felaketi işaret ettiğini ( kehanette bulunarak) söylemiştir. Buradan beri İvan karakterine önyargılı oldum ve kitabın neredeyse sonuna kadar onu suçlu gördüğümü de belirtmek isterim.

2.BÖLÜM

Dedenin bu hareketinden sonra çok zaman geçmeden ölmesi ile Aleksey manastırdan Dedenin de daha önce öğütlediği üzere ayrılır. Zosima dedeye olan sevgi ve inancından ötürü abilerinin babalarına olan nefretinden korkar. ve onlar için sürekli dua eder. İvan ve Dmitri ile ayrı ayrı konuşup içlerindeki nefretin ölçüsünü almaya çalışır. ama korkusunu tam olarak dile getiremez. Üstü kapalı şekilde büyük felaketten yani cinayetten ağabeylerine bahseder. Onların vicdanlarına seslenmeye çalışırken kendi de bir yandan babasını sevmemekte onların ne denli haklı olduğunu bilir ;her şeyi düzelteceğine inanır ama korkusu inancından az değildir. ki zaten korktuğu başına gelecektir . Ama nasıl?

3. BÖLÜM

Bu bölümde o büyük felaket yani CİNAYET gerçekleşecektir
Asıl suçludan bahsetmeden önce olayda etkisi büyük olan iki kadından bahsetmek istiyorum.GRUŞENKA VE KATYA...
Katya İvanın terkettiği nişanlısıdır .İyi bir kalbi olmasına rağmen iyiliği ile insanlar üzerinde etkili olmaya çalışması onun tek kötü yanıdır ki bu da bütün iyiliklerinin değerini düşürecektir.
Zengin olduğu için Dmitriye verdiği borç parayı aslında onun har vurup harman savurmasını beklemiş ve bu yolla da onnu kendince küçük düşürmeyi amaçlamıştır.Bu da Dmirtiyi yaşayacağı büyük acılara gebe bırakmıştır; Ondan aldığı parayı ödeyemediği için kendini o kadar suçlar ki sonunda davranışları yoldan çıkacak duruma gelir ve onu acı sona sürükler. İkisi arasında öyle bir var ki birbirilerinden nefret ederken içten içe saygı da duyuyorlar. Hayatımızdaki en önemli kişilerle ilişklerimiz böyle değilmidir? bir yandan acıtmak diğer yandan koruyup kollamak...
GRUŞENKA ,Dmitri nin Katya yerine tercih ettiği kadındır, bu kadına sevgisi o kadar fazladır ki onun için herşeyi yapabileceği kesindir. Bu sevgiyi derinleştiren bir şey var ki o da babasıyla anı kadını seviyor olması. Zaten babasını sevmeyen biri için bu sevgi kazanılması gereken bir savaştır .
Gruşenka paracı bir insandır. 5 yıl önce birisi tarafından terkedildikten sonra gerçekten kimseyi sevmemiştir ve baba oğul arasındaki bu savaşta ikircikli rol oynar
Dmitri aşık olduğu kadının , babası Fyodor pavloviç i seçeceğinden korkar. Bu yüzden olduk olmadık şüphelere bürünür.Fakat Grusenka ikisini de değil kendisini 5 yıl önce terkeden kişiye döner . Dmitri bunu üzülerek ama olgunlukla karşılamıştır.; bu da babasına lan nefretini birkez daha gösterir.
Fakat bunu anlaması ona pahalıya patlayacaktır; gruşenkanın babasına gittiğini sanıp babasının evine gizlice girmesiyle gerçeği anlar ; fakat işte o gün büyük felaket gerçekleşecek , babası öldürülecektir.
Bütün şüpheleri üzerine çeken Dmitri babasını öldürmediği halde evin uşağı Grigoriyi yaralamasıyla suç onun üzerine kalır.

Yazar tam da burada o kadar güzel anlatmış ki sayfalarca Dmitrinin gerçekten yapıp yapmadığını anlayamıyor okur.

Son bölümde Dmitrinin tutuklanması ve ifadesi yer alıyor; sorgulama günümüz yöntemlerine benzer şekilde şüpheliye çelişik sorular sorarak , onu kızdırarak ,onu yorarak yapılıyor.
Dmitri ise Grigoriyi öldürmediğine sevinmenin verdiği şaşkınlık ve Gruşenkanın tekrar kendisine dönmesinin verdiği mutlukla karman çorman oluyor ve acınası hale düşüyor.
peki asıl suçlu kim?
Baba fyodor pavloviç karamazov u gerçek anlamda öldüren bir başka uşak SMARDYAKOVdur.Bir aptal gibi görünür oysa oldukça zekidir her şeyi planlamış ve şüphe bırakmayacak şekilde cinayeti işlemiştir

En önemli kısım ise cinayeti yaparken İvanın buna göz yummasını sağlaması , onun içindeki nefretten faydalanması ve İvanı vicdan azabı ve ruhsal skıntılarla başbaşa bırakmasıdır. . Çünkü cinayeti önceden üstü kapalı şekilde ivana açmış bir gün öncesinden ivanı evden kendi isteğiyle ve imalarla uzaklaştırarak ona sözde iyilik yapmış oysaki İvanın sonradan idrak edeceği büyük bir kötülüğe imza atmıştır

Smardyakovun neden bunu yaptığına geince onun nefreti de KARAMAZOV KARDEŞLER den az değildi. ; Fyodor onu sevmesine sevrdi ama aptal bulurdu .Onu öldürmesinin sebebi, annesinin yarım akıllı bir kadın olmasından dolayı hayatı boyunca bundan utanç duyması ve aşağılanması ve belki de BENCE annesinin kendisine hamile kaldığında dedikoduya göre bunu yapanın Fyodor olmasından duyduğu nefret..

Hayatın her yerinden bir kitap , odaklandığı tek şey şudur diyemem.. her şey o kadar önemsenerek anlatılmış ki, ufak bir ayrıntı insanın içine işleyebiliyor ve kitabi bitirip arkasına yaslaninca insan paslı hislerinden biraz daha kurtulduğunu hissediyor
İyi ki okumuşum ; iyi ki yazmışsın DOSTOYEVSKİ ; ve iyi ki önermişsin QUİDAM
:)))

Kübra Ay, bir alıntı ekledi.
17 Nis 11:18 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

bir insanın felaketi kendiyle kalınca başlar

Yatılı Düzlükleri, İzzet Dönmez (Sayfa 78 - Alakarga yayınları)Yatılı Düzlükleri, İzzet Dönmez (Sayfa 78 - Alakarga yayınları)

Deizmin Kökleri ve Nasıl Önlenebileceği :
Batı’da din bitti. Toplum bitti. Aile bitti. Hukuk makinası ve para politikasıyla ayakta duruyor Batılı toplumlar.
** Ekonomi, orta ölçekli bir kriz yaşasın, birbirlerine girer, birbirlerini yer Batılılar.
Aynen böyle söylemişti purolu mağrur adam Churchill.
DEİZMİN KAYNAĞI: MODERNİTE VE SEKÜLERLEŞME
Batı’da din’in bitmesi mukadderdi zaten: Avrupa’da her alanda otorite, hegemonya ve meşrûiyet kaynağını oluşturan din/ Kilise, yaşanan sorunları anlamlandıracak ve aşacak, İslâm medeniyetinin geliştirdiği meydan okumayı göğüsleyecek felsefî derinlikten yoksundu çünkü.
Avrupalılar, İslâm medeniyeti üzerinden, iki bin yıl öncesine, Greklere gittiler; pagan köklerine döndüler o yüzden.
Tanrı’yı/ Kilise’yi devre dışı yaparak insanı tanrılaştırdılar: Artık otorite, hegemonya ve meşrûiyet kaynağı insandı.
** İnsan, Heidegger’in deyişiyle, “her şeyin ölçüsü ve ölçütü”ydü.
Batı’da deizmi de, ateizmi de, nihilizmi de doğuran süreç, yani modernite yolculuğu böyle başlamıştı.
Modernite, paganizmin yeniden keşfiydi. Cins sosyal teorisyen Peter Gay, modernite sürecini,
** “modern paganizmin yükselişi” diye tarif etmişti.
İKİ TÜR SEKÜLERİZM BİÇİMİ
Modern paganizmin felsefî ve sosyolojik temellerini sekülerleşme/ dünyevîleşme süreci belirlemişti.
İki tür sekülerleşme süreci yaşanmıştı Avrupa toplumlarında. Bu iki sekülerleşme süreci bütün dünya toplumlarında yaşanıyor aynıyla...
Modern sekülerleşme süreci, dinin dünyadan uzaklaştırılmasıyla sonuçlandı.
Postmodern sekülerleşme süreci ise, dünyevî olanın dinselleştirilmesi, dolayısıyla film, müzik, spor ve medya endüstrisi yoluyla din-dışı kutsallıklarda patlama yaşanmasına neden oldu.
Esas itibariyle insanın tanrılaşması demek olan hümanizmle başlayan modern sekülerleşme süreci, tanrı fikrinin ve hakikat fikrinin yitirilmesini, yerine önce insanın, sonra da gücün, güç üreten bilim, teknoloji gibi araçların kutsanarak yerleştirilmesini doğurdu.
Batılı toplumlar, sonuçta, araçları amaçların önüne geçirdiler ve dünyayı orman kanunlarının hâkim olduğu bir cehenneme çevirdiler.
Postmodern sekülerizm süreci, neo-paganizm ve tekno-paganizm olarak adlandırdığım pagan biçimler alarak hakikat fikrinin olmadığı, tanrı’yla şeytanın eşitlendiği, izafileşmenin/ geçici olan’ın, yegâne hakikat olarak benimsendiği deizm, ateizm ve nihilizm biçimlerinin sadece Avrupa’da ve Amerika’da değil, bütün küre ölçeğinde, yaygınlaşmasına yol açtığı neo-pagan ve tekno-pagan hız, haz ve ayartı rejimi dromokrasi’nin küresel düzenin adını oluşturacak bir noktaya ulaştı.
“TANRI YOKSA, HER ŞEY MÜBAHTIR”
Bütün dünyada film, müzik, spor ve medya ikonlarının kutsandığı, putlaştırıldığı neo-pagan ve tekno-pagan din-dışı kutsallıkların ve nihilizm biçimlerinin insanlığın başına gelen en büyük ontolojik felâket olduğu konusunda bütün büyük düşünürler, sanatçılar hemfikirdir.
Örneğin Dostoyevski,
** “Tanrı yoksa herşey mübahtır” diyerek bu tehlikenin boyutlarına işaret etmiştir.
Yine psikanalist düşünür Jacques Lacan,
** “Tanrı inancını yitiren bir insan, Tanrı inancını yitirdiği anda artık her şeyi tanrılaştırmaya başlamış demektir” demiştir.
Batılı düşünürlerden daha fazla alıntı yapmak istemiyorum. Yaşanan tehlikenin küresel boyutlarına ve felsefî-tarihsel temellerine dikkat çekmek için yaptığım bu alıntıları, bir başka psikanalistten, Erich Fromm’dan bir iktibasla bitireyim.
** “Gerçek günah, insanın kendine yabancılaşmasıdır” der Fromm ve burada neo-paganizm ve tekno-paganizm olarak tanımladığım felâketi şöyle izah eder: “İlkel toplumlardaki putlara tapınma ve totemcilik, günümüzde de devletin, başarının, paranın ve maddî olan her şeyin yüceltilmesi ve bunlara tapınılması biçiminde devam etmektedir.”
TÜRKİYE’NİN SORUNU VE ÇIKIŞ YOLU

Görüldüğü üzere, küresel bir sorunla karşı karşıyayız.
Sefih sekülerleşme biçimleri, hız, haz ve ayartı rejimi dromokrasi’nin ürünleri deizmin, atezimin ve nihilizmin Türkiye’de de hızla yayılmasına yol açıyor...
Türkiye’de bu sefih sekülerleşme biçimlerinin yanısıra, hem İslâm’ın temel kaynaklarının tartışmaya açılması, hem de İslâm’ı ayağa düşüren olur olmaz açıklamalar yapılması deizm, ateizm ve nihilizm dalgasının kontrolden çıkmasına neden oluyor.
İslâm’ın temel kaynaklarını tartışan tipler, İslâm’ı Protestanlaştırmayı, içini boşaltarak hayattan uzaklaştırmayı amaçlayan proje tipler. Burada televizyonların bu tipleri zırt-pırt ekranlara çıkarmalarının tehlikenin kitleselleşmesine imkân tanıdığını hatırlatmak istiyorum.
İşin insanı tedirgin eden yanı, bu proje tiplerin, profesör filan olmalarına rağmen Batı’yı da, İslâm’ı da derinlemesine kavramaktan uzak sığ ve çapsız tipler olmaları.
Burada televizyonları daha özenli olmaya, devleti, toplumu, cemaatleri ve aileleri de genç kuşaklarımıza sahip çıkmaya davet ediyorum.
** Genç kuşaklarımıza, akaidden sanata, bilimden düşünce hayatına kadar medeniyet dinamiklerimizi öğretecek, özgüven kazandıracak, pergelin sabit ayağını kendi medeniyet dinamiklerimize basmalarını, pergelin hareketli ayağıyla da bütün dünyalara açılmalarını sağlayacak köklü bir eğitim sistemi, düşünce hayatı, kültür, sanat ve medya dünyası inşa etmekten başka çıkar yolumuz yok.
O yüzden çok yönlü, ufuk ve zihin açıcı bir eğitim, düşünce, kültür, sanat ve medya devriminin temellerini daha fazla geç kalmadan atamazsak, geleceğe emin adımlarla yürüyemeyiz; başka alanlarda elde ettiğimiz başarılar da bumerang etkisi yapar, ülkenin ve toplumun altını oyar.
** Sözün özü: İnanç temellerini, düşünce ve sanat geleneklerini tanımayanların, geleceklerini tarumar etmeleri kaçınılmazdır. Vesselâm.

Televizyon, Yusuf KaplanTelevizyon, Yusuf Kaplan
Muhammet ŞANLI, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'yu inceledi.
01 Nis 00:52 · Kitabı okudu · 1 günde · Beğendi · 9/10 puan

"Hem umudu ve umutsuzluğu, hem de sevinci ve felaketi aynı sayfalara sığdırabilmiş olması bakımından insanın eşsiz bir tarifini sunuyor."

Peyami Safa'nın okuduğum ikinci kitabı. İlki ile tamamen alakasız atmosferi beni psikolojik olarak epey etkiledi.

"Fakat bu ışığa çok bakamıyordum, bu güneş bile gözlerimden içeriye girince, kendimden daha büyük bir karanlık denizine düşmüş gibi derhal sönüyor ve içimin rengini alıyordu." satırlarını okurken, başımı gökyüzüne çevirip gözlerimden içeri giren güneş ışığının içimin rengini alışına, yani etkisini yitirişine tanık oldum ve bu beni çok mutlu etti. Benden yıllarca evvel yaşamış biri, benimle aynı şeyleri hissetmişti. Ruhumdan parçalar bulabildiğim kitapları seviyor ve arıyorum, fakat nadiren bulabiliyorum. İşte bu kitap, öyle bir kitap.

"Büyük bir hastalık geçirmeyenler, her şeyi anladıklarını iddia edemezler." sözlerinden de kendime pay çıkarma cüretini gösterdim. Büyük bir hastalık geçirmesem de, kendim kadar iyi tanıdığım birini böyle bir hastalık sebebiyle kaybettim. Bu yüzden bu sözleri de bana dokundu.

Velhasıl kelam, güzel bir kitaptı. Tavsiye ederim.