Enderun'un bugün modern dünyada karşılığını aramayalim. Mülkiye mektebi ile mukayese etmek hem doğrudur hem yanlıştır. Bilinmelidir ki bu klasik anlamda feodal bir okul değildir. Bireyleri çok sıkı bir seçmeye, gözlemlemeye, izlemeye tabiidir. O hizmet içinde yükselirler. Yani işin esası hizmet etmesini bilen bu zümre belirli bir etiketi, belirli bir anlayışı ve zihniyeti zarafetle yürüterek göze girer. Bu yüzdendir ki Enderun ayrı bir iklimdir. Doğuşu itibari ile muhtelif mıntıkalardan , Slav illerinden, Yunanca konuşulan, Arnavutça konuşulan yerlerden gelen insanların bir sarayın dili, üslubu, ritüel ve icraatı etrafında birlestirdikleri yerdir Enderun.
Enderun, aristokrasinin ırsi olmasa da eğitimle, liyakatle basarilabilecegini gösteren bir okuldur. " İmparatorluk Okulu" unvanı buraya çok yakışmaktadır.
Müftü hiçbir zaman Divan-ı Hümayun'da bulunmamıştır. Müftünün kabineye dahil olması Tamzimattan sonradır ve o zaman protokol yönünden veziri azamın ardından şeyhülislâm gelir.
Cihan hakimi Sultan Süleyman Han çok becerikli ve mahir bir kuyumcudur.
...
...3. Murad birden fazla divan sahibi olan şairlerdendir.
...
4. Murat büyük bir sporcudur.
...
4. Mehmed'in avcılığı meşhurdur.
...
3. Ahmed büyük bir hattattır. 3. Selim neredeyse kısmı zamanlı padişahlık yapacak kadar büyük bir bestekardır.
...
...2. Mahmud ise hem orijinal üslup sahibi bir hattat hem de amcası derecesinde olmasa da iyi bir müzisyendir.
2. Abdülhamid Han'ın ise İstanbul'da padişah olmasa milyarder olacak derecede ince bir marangoz olduğu, dizayninin, yani tersiminin rakipsiz olduğu çok açıktır.
...
Abdülmecit Han ise modern bir ressam, daha da ileri derecede alafranga bir bestekardir.
...
...Sultan Abdülaziz Han da iyi bir ressamdır. İlaveten alafranga ve alaturka besteleri ile insanı çekecek kadar iyi bir bestekardır.
5. Murad çok iyi bir piyanistir, besteleri vardır ve aynı zamanda ressamdır. Sultan Abdülaziz'in şehzadelerinden Seyfettin Efendi'nin mesleği daha ilginçtir; bur iri cüsseli prens o dar minare merdivenlerini süratle inip çıkarak Ramazan mahyalarini hazırlardı. Mahyacılıkta ismi geçecek kadar bu işi bilirdi. İyi bir bestekardı.