• İttihat ve Terakki

    Simdilerde, yeniden İttihatçıları methetme dönemi başladı. Tarih, yakasına yapışılıp hesaplaşılacak bir şey değildir. Hâlbuki Türkiye’de, sabah akşam İttihatçılara küfür eden hasta kafalı insanlar vardır. Ancak şu unutulmamalıdır ki abartma çok tehlikeli bir üslubdur; İttihatçıların kendilerine göre vatan sevgileri vardı, kendilerine göre cesurdurlar.
    Örgütlenmeyi çok iyi bilen adamlardı, komitacıydılar ve aralarında bağ vardı.
    Ama hepsi aynı derecede ilkeli değildi. Mesela, Cemal Paşa saltanatı ve gösterişi çok severdi. Enver Paşa. Sultan’la evli olmasından ötürü lüksten çok uzak olamazdı. Talat Paşa ise ayrıdır. Sadrazamken, Almanya’dan karısına hediye diye süpürge getirirdi, fakat masraf çok olur diye sadrazam konağına gidemez, Babıâli’ye yakın bir yerde kirada otururdu. . .
    İttihatçılar teşkilatçıydılar, orduyu modernleştirdiler, Türkiye modernleşmesini götürdüler. Fakat müthiş hatalar yaptılar ve imanları zannedildiği kadar kuvvetli değildi. Biz millet olarak devlet adamından çok büyük iman beklemeyiz. gerçeği tanıması yeterlidir. Mesela bir devlet adamının, “Harbe girmezsek bizi yerler” diye paniğe kapılmaması gerekir.