Açıklamalı DüzülkeEdwin A. Abbott

·
Okunma
·
Beğeni
·
624
Gösterim
Adı:
Açıklamalı Düzülke
Baskı tarihi:
2008
Sayfa sayısı:
400
ISBN:
978-975-539-487-9
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
Rahip, öğretmen, okul müdürü, Shakespeare ve Bacon uzmanı, dilbilim ve teoloji alanlarında ellinin üzerinde kitabın yazarı Edwin A. Abbott’ın en “tanınmış” yapıtı Düzülke Türkçede! Üstelik kısa, neşeli, bir ayağı matematiğe bir ayağı toplumsal eleştiriye basan, zamana başarıyla direnen ve bu özellikleri bir arada taşıması nedeniyle az rastlanır türden bir yapıt olan bu öncü-klasik, Ian Stewart’ın sunusu, kapsamlı açıklamaları ve kitabın sonuna eklediği “Matematikte Dördüncü Boyut” başlıklı yazısıyla zenginleşmiş olarak karşımızda: Açıklamalı Düzülke.

Akıllı geometrik şekillerin, karelerin, üçgenlerin, beşgenlerin, çemberlerin yasadığı bir düzlemde geçen bir macerayı anlatan Düzülke, bilimkurgunun öncüsü yapıtlardan biri. Boyut, düzlem, uzay, çok boyutluluk gibi kavramlar üzerine zihin açıcı ve düşündürücü bir öykü.

Öykünün anlatıcısı Bir Kare önce bize ikiboyutlu ülkesini tanıtıyor; sonra birlikte Çizgiülke ve Noktaülke’yi ziyaret ediyor, Uzayülke’de bir üst boyutu anlamaya çalışmanın güçlüklerini tadıyor ve daha yüksek boyutlar üzerine kafa yoruyoruz. Bunun yanı sıra, modern çağın temellerinin atıldığı bir dönem olan Victoria çağının İngiliz toplumuna yönelik zekice bir hicve de tanık oluyoruz. Abbott’ın içinde yaşadığı topluma ilişkin kaygılarının bir izdüşümünü Düzülke’de bulmak mümkün:

Kadın haklarından, dar kafalı tutuculuğa, sınıfsal ayrımlaşma ve ayrıcılıklardan, farklılıklara tahammülsüzlüğe kadar pek çok konu, kimi zaman soyutlamalarına sarılıp sarmalanmış olarak, kimi zaman acımasız bir ironiyle ele alınıyor.

Yaşayan en saygın popüler bilim yazarlarından olan matematik profesörü Ian Stewart’ın özgün metne düştüğü notlar ise yalnızca metnin yaslandığı matematiksel kavramları açıklamakla kalmıyor, okurun Düzülke’yi daha geniş, daha kapsayıcı bir bakış açısıyla ele almasının da yolunu açıyor:

Abbott’ın Victoria çağına ilişkin sayısız göndermesini açıklayıp, yaşami ve entelektüel çevresiyle ilgili bilgiler veriyor; H.G. Wells’den, Karl Marx’a, Victoria çağı ispritizmacılarından, İslam matematikçilerine kadar pek çok farklı konu ve figüre değiniyor; ve en önemlisi de matematiğin ve fiziğin çok boyutluluk kavramına ulaşana dek geçirdiği aşamaları gözler önüne seriyor. Açıklamalı Düzülke, bir yandan matematiksel düşüncenin gündelik düşünüşün uzağında, kendine özgü bir biçimde işleyişini bütün açıklığıyla ortaya koyan, bir yandan da matematikle diğer disiplinler arasındaki ilişkiyi derleyip toparlayan bir yapıt.
1800'lerin sonlarında yazılmış olan nadide bir eser. Hem politik eleştiri, hem de evrenin fiziği üzerine benzetim yoluyla yapılmış bir düşünsel deney. Ben kitabı İngilizce orjinalinden (Flatland) okumuştum, o yüzden Türkçe basımlar ve çevirilere dair yorum yapamayacağım. Kahramanımız bir kare. Hatta Abbott'un, kitabın ilk basımlarında yazar adı olarak "A.Square" kullandığına dair hafızamda bir bilgi mevcut.

Konuya geçersek, bilindiği gibi algıladığımız kadarıyla evren ve içindeki her şey 3 uzay boyutuna sahip. Peki ya daha fazla boyut var da, bizim duyularımız elvermediği için algılayamıyorsak? 3 boyutun ötesini zihnimizde canlandırabilir miyiz? Bu çok zor. O zaman daha kolay bir benzetim yapıp, 2 boyutlu bir evrende yaşayan 2 boyutlu canlılar için 3.boyutun neye benzeyeceğini düşünmeye çalışalım.
İşte kitapta, kahramanımız kareyi bir küre ziyarete geliyor ve onu 3.boyuta çekip, etrafa bakmasını sağlıyor.

Kitabı herkese öneriyorum. Öncesinde şu kısa animasyonun izlenmesi de açıklayıcı olacaktır. Burada kahraman kare değil de, iki boyutlu bir daire ve kürenin rolünde de Dr.Quantum var:
https://www.youtube.com/watch?v=X6EbIlxn_rE
Yine kitaptan esinlenerek çekilen animasyon filmin tanıtımı:
https://www.youtube.com/watch?v=C8oiwnNlyE4
Ve bu da "Flatland-2: Sphereland" tanıtım filmi:
https://www.youtube.com/watch?v=3EGHu6ZHb8s

Ayrıca kitap hakkında Matematik Dünyası Dergisi'nde yayınlanmış okumaya değer bir inceleme var:
http://www.matematikdunyasi.org/...108_KITAPTANITIM.pdf
Kitaba henüz alıntı eklenmedi.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Açıklamalı Düzülke
Baskı tarihi:
2008
Sayfa sayısı:
400
ISBN:
978-975-539-487-9
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
Rahip, öğretmen, okul müdürü, Shakespeare ve Bacon uzmanı, dilbilim ve teoloji alanlarında ellinin üzerinde kitabın yazarı Edwin A. Abbott’ın en “tanınmış” yapıtı Düzülke Türkçede! Üstelik kısa, neşeli, bir ayağı matematiğe bir ayağı toplumsal eleştiriye basan, zamana başarıyla direnen ve bu özellikleri bir arada taşıması nedeniyle az rastlanır türden bir yapıt olan bu öncü-klasik, Ian Stewart’ın sunusu, kapsamlı açıklamaları ve kitabın sonuna eklediği “Matematikte Dördüncü Boyut” başlıklı yazısıyla zenginleşmiş olarak karşımızda: Açıklamalı Düzülke.

Akıllı geometrik şekillerin, karelerin, üçgenlerin, beşgenlerin, çemberlerin yasadığı bir düzlemde geçen bir macerayı anlatan Düzülke, bilimkurgunun öncüsü yapıtlardan biri. Boyut, düzlem, uzay, çok boyutluluk gibi kavramlar üzerine zihin açıcı ve düşündürücü bir öykü.

Öykünün anlatıcısı Bir Kare önce bize ikiboyutlu ülkesini tanıtıyor; sonra birlikte Çizgiülke ve Noktaülke’yi ziyaret ediyor, Uzayülke’de bir üst boyutu anlamaya çalışmanın güçlüklerini tadıyor ve daha yüksek boyutlar üzerine kafa yoruyoruz. Bunun yanı sıra, modern çağın temellerinin atıldığı bir dönem olan Victoria çağının İngiliz toplumuna yönelik zekice bir hicve de tanık oluyoruz. Abbott’ın içinde yaşadığı topluma ilişkin kaygılarının bir izdüşümünü Düzülke’de bulmak mümkün:

Kadın haklarından, dar kafalı tutuculuğa, sınıfsal ayrımlaşma ve ayrıcılıklardan, farklılıklara tahammülsüzlüğe kadar pek çok konu, kimi zaman soyutlamalarına sarılıp sarmalanmış olarak, kimi zaman acımasız bir ironiyle ele alınıyor.

Yaşayan en saygın popüler bilim yazarlarından olan matematik profesörü Ian Stewart’ın özgün metne düştüğü notlar ise yalnızca metnin yaslandığı matematiksel kavramları açıklamakla kalmıyor, okurun Düzülke’yi daha geniş, daha kapsayıcı bir bakış açısıyla ele almasının da yolunu açıyor:

Abbott’ın Victoria çağına ilişkin sayısız göndermesini açıklayıp, yaşami ve entelektüel çevresiyle ilgili bilgiler veriyor; H.G. Wells’den, Karl Marx’a, Victoria çağı ispritizmacılarından, İslam matematikçilerine kadar pek çok farklı konu ve figüre değiniyor; ve en önemlisi de matematiğin ve fiziğin çok boyutluluk kavramına ulaşana dek geçirdiği aşamaları gözler önüne seriyor. Açıklamalı Düzülke, bir yandan matematiksel düşüncenin gündelik düşünüşün uzağında, kendine özgü bir biçimde işleyişini bütün açıklığıyla ortaya koyan, bir yandan da matematikle diğer disiplinler arasındaki ilişkiyi derleyip toparlayan bir yapıt.

Kitabı okuyanlar 8 okur

  • şafak kökkılıç
  • Bay Çarşamba
  • Uzel
  • şüheda
  • Pablo
  • missprufrock
  • Gökçe Onur
  • Nurper

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%20 (1)
9
%20 (1)
8
%0
7
%40 (2)
6
%0
5
%0
4
%20 (1)
3
%0
2
%0
1
%0