A'dan Z'ye Düşünmek

7,0/10  (4 Oy) · 
6 okunma  · 
3 beğeni  · 
501 gösterim
İnsanı doğanın diğer tüm canlılarından farklı kılan düşünme yetisi, insanoğlunun tarihin başlangıcından bu yana elde etitği kazanımların da temel harcı kuşkusuz. Bu süreçte üretilen kavram, kalıp, olgu ve dizgeler insanın düşünme ve yaratma uğraşının da temel taşları. Bu anlayışı temel alarak bazı kilit kavramlar üzerinden giriştiği çözümlemede, Warburton, eleştirel düşünme çabasının kavramsal iskeletini titizlikle oluşturuyor. İşlevsel bir başvuru kitabı olarak hazırlanan bu yapıt, eleştirel düşünme pratiğinin tüm belirleyici dinamiklerini toplu ve özlü bir bakışla bir araya getiriyor.
(Arka Kapak)
  • Baskı Tarihi:
    Ocak 2006
  • Sayfa Sayısı:
    149
  • ISBN:
    9789752982093
  • Orijinal Adı:
    Thinking from A to Z
  • Çeviri:
    Sevda Çalışkan
  • Yayınevi:
    Dost Kitabevi Yayınları
  • Kitabın Türü:
Hasan Suphi 
 06 Haz 21:46 · Kitabı okudu · 6 günde · Beğendi · 9/10 puan

İngiliz deneyci filozof Francis Bacon, çoğu kaynakta modern felsefesinin kurucuları arasında sayılır. Bacon'un felsefesinde o güne kadar gelen felsefenin çıkışsızlığı kavramların yanlış kullanılması, anlamının muğlak olması ve düzgün akıl yürütülmemesi üzerine temellendirilmiştir. Ayrıca düzgün akıl yürütmenin gelişmediği toplumlarda insanlar daha kolay kandırılır ya da manipüle edilirler. Sağlam verilerden doğru sonuçlara ulaşmaları da, daha fazla zaman alır.

Günümüzde popüler felsefe kitaplarının starlarından sayılan Warburton, bu eserinde doğru akıl yürütme önündeki engelleri alfabetik bir sırayla tanımlayarak, yaygın biçimde kullanılan safsata türlerini örnekleriyle açıklıyor. Bana göre eğitimin her kademesinde öğretilmesi gereken bu yöntemler, maalesef ülkemizde felsefe bölümlerinde bile doğru dürüst itibar görmüyor. Zihinleri kuru bilgiyle doldurulmuş bir nesil de papağanlıktan öteye geçemiyor. Ancak Einstein'ın da dediği gibi: “Eğitim gerçeklerin öğretilmesi değildir; düşünmek için aklın eğitilmesidir.”

Kitaptan 6 Alıntı

Hasan Suphi 
15 Haz 16:24 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Her Konuda Uzmanlık
Bir konudaki yeterliliğin tümüyle ilgisiz bir başka konuda da yeterlilik olarak değerlendirilmesi. Bir alanın uzmanları genellikle hakkında çok daha az şey bildikleri başka alanlarda da fikir yürütürler. Halkın dikkatsiz kesimi ise bu kişilerin bir alanda yetkili oldukları için başka bir konuda da aynı yetkiyle görüş öne sürebileceği varsayımında bulunabilir. Oysa, bir kimsenin her konuda uzman olduğu varsayımı kesinlikle yanlıştır. Bir alanda uzman olan bir kimsenin o alanla ilgisi olmayan başka alanlarda bir yetkili olduğu varsayımı da genellikle yanlıştır. Uzmanlara güvenmemizin nedeni onların yalnızca uzmanlık alanlarında konuşmalarıdır.

A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 70 - Dost)A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 70 - Dost)
Hasan Suphi 
15 Haz 16:27 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Sorgulanmayı Gerektirmek
Kimileri filozof Rene Descartes'ın da "Düşünüyorum, öyleyse varım" şeklindeki ünlü cogito tanıtında sorgulamayı gerektiren bir duruma yol açtığını ileri sürmüşlerdir. Burada varolduğum kanıtlanmak istenmekte, ama "düşünüyorum" dendiğinde varlığım zaten varsayılmakta ve tartışılan noktanın yanıtı verilmektedir. Bu eleştiriyi yapanlar Descartes'ın "düşünüyorum" yerine "düşünce diye bir şey vardır" demiş olması gerektiğini söylerler; ama eğer böyle söylemiş olsaydı bile, düşüncenin düşünen birini gerektirdiği varsayımı olmadan, bu önermeden "varım" sonucunu çıkartamazdı. Ancak, hakkını yememek için şunu da söyleyelim: Descartes, "varım" yargısının bir tümdengelim sonucu olmadığını açıkça söylemiştir. Yalnızca düşüncenin varlığından kuşku duymanın psikolojik olanaksızlığına dikkatimizi çekmiştir. Bu yüzden kendisine yöneltilen eleştirinin aslında hayali bir hasıma yöneltilmiş olduğunu söyleyebiliriz (bkz. hayali hasım).

A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 121 - Dost)A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 121 - Dost)
Hasan Suphi 
15 Haz 16:19 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Döngüsel Tanıt
Örneğin, bir kimse tanrının var olması gerektiğini, çünkü İncil'de ya da başka bir kutsal kitapta böyle yazıldığını söyler ve kutsal kitapta yazılanların doğru olduğundan nasıl emin olacağınızı sorduğunuzda, doğru olması gerektiğini, çünkü bu kitabın tanrının kitabı olduğunu öne sürerse, buna kısır döngüsel tanıtlama yapmak denir. Eğer kutsal kitapta yazılı olanların doğru olduğuna ya da tanrının varlığına dair bağımsız kanıtlar varsa, o zaman varılan sonucu destekleyen ve bir ön kabulden yola çıkmayan gerekçeler var demektir. Oysa, bu biçimiyle bu tanıtlama agnostik ya da tanrıtanımaz biri için inandırıcı olmaktan çok uzaktır, çünkü zaten tanıtlanmaya çalışılan şeyler olan tanrının var olduğu ve kutsal kitapta yazılı olanların doğruluğu gibi konuları daha baştan kabul eder.

A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 52 - Dost)A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 52 - Dost)
Hasan Suphi 
15 Haz 16:29 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Sokrates Yanıltmacası
Eğer bir terimi tam olarak tanımlayamıyorsanız, onun örneklerini göremezsiniz diye özetlenebilecek yanlış bir inanç. Bu biçimsel olmayan yanıltmaca, adını Atinalı büyük felsefeci Sokrates'ten almıştır, çünkü bu yanlış varsayım, belki de haksız bir biçimde, ona atfedilmiştir. Öğrencisi Eflatun'un diyaloglarından anlaşıldığına göre, Sokrates'in kullandığı yöntem, çağdaşlarının "erdem" ve "adalet" gibi bazı temel kavramları anlayışlarındaki eksiklikleri göstermek için, onlardan önce bu terimleri tanımlamalarını istemesi, daha sonra da bir sürü karşıt örnek ile bu tanımlardaki zayıflıkları ortaya koymasıdır. Örnek vermek gerekirse, "güzellik" terimini tam olarak tanımlayamasak da, çoğumuz bazı insanları güzel bulduğumuzu söylemekten çekinmeyiz.

A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 120 - Dost)A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 120 - Dost)

Demokrasi Yanıltmacası
Demokrasi yanıltmacasına kapılan kişiler mümkün olduğunda her türlü kararı oylamaya sunmak ihtiyacı hissederler ve bunu yaparlarken de oylamanın herhangi bir konu da gerçeği ortaya koyacağına safça inanırlar ya da bunun mantıklı kararlar verebilmek için en iyi strateji olduğunu düşünürler. Oysa, açıktır ki oy veren kişiler oylama yapılan konuda büyük ölçüde bilgisizse, bu durum verdikleri oylarla da ortaya çıkacaktır.

A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 71)A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton (Sayfa 71)

"ben bir sözcük kullandığımda" der Humpty Dumpty aşağılayıcı bir tavırla, "ben o sözcüğün ne anlama gelmesini istersem tam olarak o anlama gelir, ne eksik, ne de fazla."

A'dan Z'ye Düşünmek, Nigel WarburtonA'dan Z'ye Düşünmek, Nigel Warburton