Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı

·
Okunma
·
Beğeni
·
675
Gösterim
Adı:
Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı
Baskı tarihi:
Şubat 2017
Sayfa sayısı:
304
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789754375718
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Ötüken Neşriyat
Prof. Dr. Fuzuli Bayat, Türk Şamanlığını sistemli bir incelemeye tâbi tuttuğu ve Şamanlığın esas öğelerinin ortaya çıkarılmasını sağladığı bu eserinde Türk Şamanlığını bir bütün olarak ele almış; Şamanın iç dünyasını, kullandığı teknikleri ve Şaman folklorunu inceleyerek, bütün benzer yönleriyle beraber Türk Şamanlığının orijinalliğini ortaya koymuştur. Ana hatlarıyla Türk Şamanlığı kitabı, Türk Şamanlığını çağdaş ilmin sunmuş olduğu yeni yöntem ve metodolojik yaklaşımlar seviyesinde inceleyen en kapsamlı eserdir. Kitapta, Türk Şamanlığının tek ve öz kaynağı olan Şaman efsaneleri ve Şaman dualarına ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Kitapta görüleceği üzere; Şaman dünya görüşü, Şamanlık öğesi, dinî-inanç sistemi vs. gibi öğeler yalnız Şaman ritüelleriyle, Şaman mitolojisiyle değil, aynı zamanda Şaman folkloru diyebileceğimiz efsane, memorat ve şiirli dualarla açıklanmıştır. Prof. Dr. Fuzuli Bayat'a göre, Türk Şamanlığının iç yapısı veya iç biçimlenmesi Şamanlığın millî özelliğinin başlıca göstergesi rolündedir. Esrime, davul, tokmak, giysi vs. daha çok evrensellik sergileyen bu unsurlardan her birinin ayrı ayrı araştırılması ve incelenmesi Türk Şamanlığı hakkında tatmin edici bilgi veremez. O yüzden Prof. Dr. Fuzuli Bayat birbiriyle bağlantılı olan bu unsurları bir bütün hâlinde inceleyerek Türk Şamanlığının ne olduğu hakkında eksiksiz bir bilgi vermeye çalışmıştır.
304 syf.
·10 günde·Beğendi·8/10
Şamanlığın inanç ve geleneklerimiz üzerinde ne kadar etkisi bulunduğunu uzun bir süredir merak etmekteydim. Şimdiye kadar internet ortamında karşıma çıkan bilgiler batıl inanç ve kullanmış olduğumuz isimler üzerinde yoğunlaşmaktaydı. Daha sağlıklı bilgiye ulaşmak amacıyla konusunda uzman bir yazardan Fuzuli Bayat’tan Şamanlığın ne olduğunu, ayrıca inanç ve geleneklerimiz üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu öğrenmek ve ilk incelemeyi yaparak kitabın okurlarla tanışmasına aracılık etmek istedim.

Fuzuli Bayat, Azerbaycan doğumlu bir akademisyen. Dede Korkut Ansiklopedisi hazırlama kurulunda da görev almış, Mitoloji, Türk Şaman metinleri ve Oğuz Kağan Destanı gibi konularda 12 adet kitabı yayınlanmış bir profesör.

Kitabı okumadan önce; Şamanlığın etkisinin, gidenin ardından su dökülmesi, tahtaya üç defa vurmak, ölünün ardından kırkıncı gün ruhunun kovulması, kurşun döktürmek, çaput bağlayıp dilek tutulması gibi bugün batıl inanç olarak kabul edilen davranışlardan ibaret olduğunu düşünüyordum.
Kitabı okudukça, ilk önce “Şamanist” kelimesinden çok “Şamanlık” ifadesinin daha doğru olduğunu ve Şamanlığın din değil, dinle ilgili olduğunu öğreniyoruz.

Şamanlık sadece Müslümanlığı değil, diğer dinleri de (Manihaizm, Budizm, Hristiyanlık, Musevilik, ) etkilemiş ve aynı şekilde bu dinlerden etkilenmiştir. Benim açımdan ilginç bir tesadüfle bir sonraki okuduğum kitap Büyük Umutlar (Charles Dickens)da, ölünün ardından kırkıncı gün ruhunun uzaklaşmasına rastladım.
Bu karşılıklı etkileşimin sadece ritüel ve geleneklerle sınırlı olmadığını öğreniyoruz Fuzuli Bayat’tan. Anadolu sufizmi, Mevlevilik ve Bektaşilik üzerinde somut örneklerle Şaman öğelerine yer veriliyor kitapta.

“Dünya yükünü üstünden atmanın çile çıkartmağa transformasyon edildiği Türk Halk Sufizmi, Şamanlıktan aldığı uzaklaşma veya uzaklaştırılma ritini İslami bir kisveye bürümüştür.”(riyazet ve çile) s. 47

“Yeseviye, Bektaşiye, Mevleviye tarikatlarının sema/semah sürecindeki ritmik oyunları, kökeni açısından Şaman oyununun daha gelişmiş şeklidir. Alevi-Bektaşiler ve Mevleviler de semaya kalkmakla ruha ulaşırlardı…Sema merasimi zamanı hem Yesevi, hem de Anadolu erenleri kuş uçuşuna benzer hareketler etmekle İslam’dan önceki Şamanların oyun zamanı kuşa çevrilip göklere uçmalarını yansıtıyorlardı.” S. 219

Nitekim Şaman teriminin de oynayan, zıplayan anlamında olduğu düşünüldüğünde inanç ve tarikatlar üzerindeki Şaman etkisi daha çarpıcı bir şekilde ortaya çıkıyor.

Bunların dışında özellikle Şamanların koruyucu ruhu olan Emegeret’i, Türk kilimlerinde çok sık rastanan motif olarak hatırladığımda ve ülkemizde bir dönem sık kulanılan Perihan isminin Şaman ruhu anlamına geldiğini öğrendiğimde doğru kitabı bulduğumu anladım.

İncelemeye 278. Sayfadaki şu alıntıyla son veriyorum. “Türk boyları her ne kadar Müslüman veya Hristiyan, yahut da Budist olmuş olsalar da, halk inanç ve geleneklerinin temelinde Şamanist olarak kalmışlardır. Batıl inanç olarak adlandırılarak takip edilmesine, iklim ve doğa koşullarının farklılığına ve yaşadıkları ülkelerdeki kültür ve inanç sistemlerine rağmen Şamanlık canlılığını bütün zamanlarda koruyabilmiştir.”
Türk boyları her ne kadar Müslüman veya Hristiyan, yahut da Budist olmuş olsalar da, halk inanç ve geleneklerinin temelinde Şamanist olarak kalmışlardır. Batıl inanç olarak adlandırılarak takip edilmesine, iklim ve doğa koşullarının farklılığına ve yaşadıkları ülkelerdeki kültür ve inanç sistemlerine rağmen Şamanlık canlılığını bütün zamanlarda koruyabilmiştir.
Fuzuli Bayat
Sayfa 278 - Ötüken yayınları 5. Baskı
Türklerin zamanla kabul ettikleri dinler de (Manihaizm, Budizm, Hristiyanlık, Musevilik, İslam) Şaman öğelerini Türk şuurundan ve Türk kültüründen silip atamamıştır.
İster başa bağlanan yağlığın, isterse de giyilen kadın elbisesinin renginin kırmızı olması Şamanlıkta insanlara zarar veren ruhların kırmızı renkten çekinmeleri, kısaca korkmaları ile ilgili olsa gerektir. Bu Şaman inancının Türk halkları arasında hâlâ yaşadığını görmekteyiz.
Fuzuli Bayat
Sayfa 112 - Ötüken Yayınları 5. Baskı
Türk devlet destanı olan Oğuz Kağan Destanı'nda, Oğuz'a dünyayı bir bayrak altında toplamayı Şaman değil, Tanrı emretmiştir. Bu da Türklerde resmi inanç sisteminin Gök tanrı dini olduğunu, Şamanlığın olsa olsa ezoterik bilgilere dayalı bir uygulama şekli olduğunu kanıtlar durumdadır.
Fuzuli Bayat
Sayfa 117 - Ötüken yayınları 5. Baskı
1206'da vuku bulan büyük Moğol Kurultayı'nda Şaman Kukçe, Tanrı'nın emriyle konuştuğunu bildirerek Timuçin'e, "Cengiz Han" ismini verip Tanrı'nın ona ve oğullarına cihan hakimiyetini verdiğini söyler. Cengiz Han da bu Şamana en yüksek dini unvan olan "Teb-tengri" adını verir. Resmi devlet kurultayında Şamanın etkin rolü bu inanç sisteminin Moğol döneminde resmileştiğini kanıtlar. Ü. Hassan'ın, Cengiz Han'ın defnedilme töreniyle ilgili V. Bartold'dan aktardığı bir bilgiye göre, tabutun önünde at üstünde kadın Şamanlar gitmişlerdir.
Cengiz Han, Türk devlet geleneğini bütünüyle benimsemesine rağmen, Hunlarda, Göktürklerde ve Uygurlarda devlet seviyesinde görülmeyen Şamanist inancı, resmi devlet inancı seviyesine yükseltti. Nitekim Moğol ve Türk sözlü geleneğine göre, Şaman Tubut (resmi tarihlerde Şaman Kukçe), Cengiz'i "Göğün oğlu" diye adlandırmakla, Tanrı'nın ona dünyayı almayı emrettiğini bildirir.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı
Baskı tarihi:
Şubat 2017
Sayfa sayısı:
304
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789754375718
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Ötüken Neşriyat
Prof. Dr. Fuzuli Bayat, Türk Şamanlığını sistemli bir incelemeye tâbi tuttuğu ve Şamanlığın esas öğelerinin ortaya çıkarılmasını sağladığı bu eserinde Türk Şamanlığını bir bütün olarak ele almış; Şamanın iç dünyasını, kullandığı teknikleri ve Şaman folklorunu inceleyerek, bütün benzer yönleriyle beraber Türk Şamanlığının orijinalliğini ortaya koymuştur. Ana hatlarıyla Türk Şamanlığı kitabı, Türk Şamanlığını çağdaş ilmin sunmuş olduğu yeni yöntem ve metodolojik yaklaşımlar seviyesinde inceleyen en kapsamlı eserdir. Kitapta, Türk Şamanlığının tek ve öz kaynağı olan Şaman efsaneleri ve Şaman dualarına ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Kitapta görüleceği üzere; Şaman dünya görüşü, Şamanlık öğesi, dinî-inanç sistemi vs. gibi öğeler yalnız Şaman ritüelleriyle, Şaman mitolojisiyle değil, aynı zamanda Şaman folkloru diyebileceğimiz efsane, memorat ve şiirli dualarla açıklanmıştır. Prof. Dr. Fuzuli Bayat'a göre, Türk Şamanlığının iç yapısı veya iç biçimlenmesi Şamanlığın millî özelliğinin başlıca göstergesi rolündedir. Esrime, davul, tokmak, giysi vs. daha çok evrensellik sergileyen bu unsurlardan her birinin ayrı ayrı araştırılması ve incelenmesi Türk Şamanlığı hakkında tatmin edici bilgi veremez. O yüzden Prof. Dr. Fuzuli Bayat birbiriyle bağlantılı olan bu unsurları bir bütün hâlinde inceleyerek Türk Şamanlığının ne olduğu hakkında eksiksiz bir bilgi vermeye çalışmıştır.

Kitabı okuyanlar 20 okur

  • Ateş Yurduseven
  • hasan arıkan
  • Serkan
  • Sefa Çeliker
  • Alperen Okur
  • Ali Can
  • Gamze inal
  • havadan sudan
  • Trødlabùndin
  • Murat Okutmuş

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%66.7 (4)
9
%0
8
%16.7 (1)
7
%0
6
%16.7 (1)
5
%0
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0