Çağatay Hanlığı (1227 - 1345)

·
Okunma
·
Beğeni
·
97
Gösterim
Adı:
Çağatay Hanlığı
Alt başlık:
1227 - 1345
Baskı tarihi:
1 Ocak 2005
Sayfa sayısı:
156
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789752670747
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Berikan Yayınları
Çağatay Hanlığı devrinde ilim hayatı ve edebi¬yatın yok denecek derecede bulunması, tarih yazıcılığı bakımından da ayniyet gösterir. Kaynaklar bahsinde de izah edileceği üzere Çağatay Hanlığının sahasında Cemal Karşinin 1303 yılında Kaşgar ulemasının teşviki ile yazdığı Mülhakatüs-Surahtan başka ikinci bir eser yoktur. Bu münasebetle diğer üç ulus hakkında eser yazan modern devir tarihçileri, Çağatay hanlığı hakkında eser yazmağa kaynakla¬rın kıtlığı dolayısıyla pek yanaşmamışlardır. XVIII. Yüzyılın ortalarında Deguignes ile başlayan ve XIX. yüzyılın ortalarına doğru dOhsson ve Joseph von Hammer-Purgstall ile devam eden ve bu yüzyılın sonlarına doğru Henry Howorth ve XX. Yüzyılın ilk yarısında Bertold Spuler ve Zeki Velidi Togan gibi bu devrenin mütehassısları aynı imkânsızlıklar dolayısıyla diğer uluslardan eserlerinde bahsettikleri halde Çağatay Ulusunun tarihinden bahsederken kopuk, kırpıntı bilgiler bırakmışlardır. İyi bir derleme eser olan Rene Groussetin eserinde de durum aynıdır. W.Barthold, Türkistan adlı eserine sonradan bu mevzuda bir bölüm ilavesine başlamakla beraber ömrü vefa etmediği için tamamlayamadan bırakmıştır. Türk tarihinin mühim bir devresinin meselelerini ortaya koyabilmek için tahsisen bu mevzuda bir esere, yıllardır ihtiyaç olmasına rağmen henüz ortaya konulmamıştır. Dolayısıyla "Çağatay Hanlığı" başlığı altında hazırladığımız bu çalışma, aynı imkânsızlıklara rağmen ortaya çıkan ilk numune olmaktadır.
156 syf.
·10/10
Çağatay Hanlığı hakkında özet niteliğinde, meraklılarına sıkmadan ama aynı zamanda yer yer akademik üslupla yazılmış bir eser... Fikir sahibi olmak isteyene kesinlikle tavsiye edilir :)
156 syf.
·18 günde·7/10
Mustafa hoca belli ki kitabı yazabilmek için uzun uğraşlar vermiş ama ben beklediğimi bulamadım. Kitap akademik bir dil ve tarzda yazılmış. Tarih alanında çalışma yapanlar için bulunmaz bir kaynak olabilir.
Çağatay Hanlığı'nın en mühim devlet organı Toy idi. Diğer uluslarda kurultay adı ile bilinen bu meclisin Çağataylılar'da Türkçe adı ile kullanılması çok alâka çekicidir, ibn Battûta, bu kelimeyi harekeleyerek mânâsını "Yılda bir def'a Almalık adı verilen yerde toplanan, hânedan ve devlet erkânının bir araya gelerek meseleleri görüştükleri ziyafetli toplantı" demektedir.’ Yine seyyahın nakline göre Tarmaşirin Han, dört yıldır bu toplantıya gitmediği için ananeye ve yasaya karşı olmakla itham edilmiş ve bu münasebetle hanlıktan azledilmişti. Başlangıç devirlerinde muhtemeldir ki bu meclisin adı diğer uluslarda olduğu gibi Kurultay idi. Yalnız Türk kültürünün ana vatanına hükmeden Çağataylıların daha sonraları kurultay yerine Toy adını kullandıkları açıkça görülmektedir. Toy, Çağatay Han'ın Almalık yakınındaki yaylak merkezinde yılda bir def'a toplandığına göre Toylar yaz aylarında toplanmaktaydı. Buna Çağatay sülâlesinin mensubları, hanımları, damatlar, ümera ve devlet erkânı hep katılmaktaydılar. Başkent, XIV. yüzyılın başlarında, kağanlık orduları İli ve Almalık çevresini devamlı surette ardarda istilâ ettiği için Kaşka Irmağı havzasına Karşı (Nahşeb) şehri yakınına taşınmasına rağmen yıllık Toy, yine anane icâbı, Almalık yakınında yapılmaktaydı. yapılmaktaydı. Han ve Hatun, Toy'un tabiî başkanı idiler. Han ve Hatun'a bağlılık ifadesi olmak üzere Toy'a Çağataylılar'ın şehzâde ve hanımları da katılmaktaydılar. Oğlan adı ile bilinen şehzâdeler, her biri kendine tahsis edilen yurtlarından bu toplantıya katılmak üzere gelmekteydiler. Kaynaklarda Oğlan unvanı yerine yer yer Oğul kelimesinin de kullanıldığını görmekteyiz, ibn Battûta'nın nakline göre Tarmaşirin'in azledildiği Toy'da han'ı itham eden şehzâdelerden yeğeni Bozan-Oğul idi. Tarmaşirin, hanlığı kaybettikten sonra oğlu Başay-Oğul, kızı ve damadı, Delhi'deki Türk sultanına iltica etmişlerdi. Toy'un diğer mensubları arasında Küregen adı verilen damatlar, Tarhan unvanlı devlete hizmeti geçmiş müşavir beğler ve Vezir unvanlı devlet işlerini Han adına tedvir eden şahıs da bulunmaktaydı. Kaynaklarda verildiğine göre Vezir, Moğol aristokrasisinden değil, Türkistanlı ve mahallin durumunu bilen devlet idarecisi idi. Selâhiyetlerinin diğer Türk ve İslâm devletlerindeki yapı ile aynı olduğu anlaşılıyor. Reşîdüddîn ve Cüveynî'nin nakillerine göre Çağatay Han (1227-1242), Kara Hülagü Han (1242-1246) ve Organa Hatun (1251-1261)'un vezirliğini Habeş Amîd adlı Otrarlı bir zât yapmıştı. Vezir Habeş Amîd'in oğulları Çağatay Han'ın şehzâdeleri ile birlikte yetişmişlerdi. Bu durum bize Vezirlik makamının değeri hakkında bilgi vermektedir. Zirâ Mogollar kendi aristokrasilerinin dışındakilerine itibar etmezlerdi. Yisun-Müngge Han (1246-1251)'ın veziri Bahaeddin Merginânî adlı âlim bir zât idi. Bahaeddin Merginânî'nin anası Karahanlı Togan Han neslinden, babası ise Ferganalı âlim bir Türk idi. Toy'a Çağatay Hanlığı'nın dört büyük beği veya emîri durumundaki Tümen beğleri de katılmaktaydılar. Cengiz Han, oğullarının emrine dörder binbaşı tahsis ederken Çağatay Han'a da dört binbaşıyı kendi birlikleri ile beraber vermişti. Bu binlikler daha sonra Çağatay Ulusu'nda dört tümene inkılâb etmiş, kumandanları da Tümen-Beği rütbeleri ile Ulus Beğleri veya Emîrleri unvanını almışlardı. Bunlardan başka daha aşağı rütbelerdeki kumandanların da Toy'a katıldıklarını söyleyebiliriz. Çağatay Hanlığı teşkilâtında en yüksek devlet vazifelileri arasında olan Yasa Emîri, Bitikçi, Al-Tamgacı ve Barsçı adı ile bilinen makamları işgal edenler de Toy'un tabiî azaları arasında idiler.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Çağatay Hanlığı
Alt başlık:
1227 - 1345
Baskı tarihi:
1 Ocak 2005
Sayfa sayısı:
156
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789752670747
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Berikan Yayınları
Çağatay Hanlığı devrinde ilim hayatı ve edebi¬yatın yok denecek derecede bulunması, tarih yazıcılığı bakımından da ayniyet gösterir. Kaynaklar bahsinde de izah edileceği üzere Çağatay Hanlığının sahasında Cemal Karşinin 1303 yılında Kaşgar ulemasının teşviki ile yazdığı Mülhakatüs-Surahtan başka ikinci bir eser yoktur. Bu münasebetle diğer üç ulus hakkında eser yazan modern devir tarihçileri, Çağatay hanlığı hakkında eser yazmağa kaynakla¬rın kıtlığı dolayısıyla pek yanaşmamışlardır. XVIII. Yüzyılın ortalarında Deguignes ile başlayan ve XIX. yüzyılın ortalarına doğru dOhsson ve Joseph von Hammer-Purgstall ile devam eden ve bu yüzyılın sonlarına doğru Henry Howorth ve XX. Yüzyılın ilk yarısında Bertold Spuler ve Zeki Velidi Togan gibi bu devrenin mütehassısları aynı imkânsızlıklar dolayısıyla diğer uluslardan eserlerinde bahsettikleri halde Çağatay Ulusunun tarihinden bahsederken kopuk, kırpıntı bilgiler bırakmışlardır. İyi bir derleme eser olan Rene Groussetin eserinde de durum aynıdır. W.Barthold, Türkistan adlı eserine sonradan bu mevzuda bir bölüm ilavesine başlamakla beraber ömrü vefa etmediği için tamamlayamadan bırakmıştır. Türk tarihinin mühim bir devresinin meselelerini ortaya koyabilmek için tahsisen bu mevzuda bir esere, yıllardır ihtiyaç olmasına rağmen henüz ortaya konulmamıştır. Dolayısıyla "Çağatay Hanlığı" başlığı altında hazırladığımız bu çalışma, aynı imkânsızlıklara rağmen ortaya çıkan ilk numune olmaktadır.

Kitabı okuyanlar 8 okur

  • kronikler
  • havvayadabuket
  • Oğulcan Canıağır
  • Arslan Demir
  • Lokman Akpınar
  • Feramerz
  • TA-Mİ
  • mentalist

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%20 (1)
9
%0
8
%0
7
%40 (2)
6
%0
5
%20 (1)
4
%0
3
%20 (1)
2
%0
1
%0