Can Sıkıntısının Eğlenceli Tarihi

·
Okunma
·
Beğeni
·
802
Gösterim
Adı:
Can Sıkıntısının Eğlenceli Tarihi
Baskı tarihi:
Aralık 2014
Sayfa sayısı:
168
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786050923469
Kitabın türü:
Orijinal adı:
Boredom: A Lively History
Çeviri:
Zeynep Koçak Yılmaz
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Doğan Kitap
Peter Toohey edebiyattan sanata, modern tıbbi araştırmalara kadar geniş bir yelpazede ustalıkla dolaşıp hiç mi hiç sıkmayan bir tarihi konu ediyor.

Her şeyin bir tarihi var. Düşüncelerin, alışkanlıkların, doğaüstü varlıkların, gizlice sevdiğimiz, korktuğumuz şeylerin aşina olunan ama bilinmeyen tarihi. Başrolünde savaşların, devletlerin, büyük adamların olmadığı bir tarih. Karşınızda yepyeni bir dizi: Renkli Tarih!

Can sıkıntısının tarihi olur mu? Peter Toohey'e göre bal gibi olur… Çocukça görülen can sıkıntısı tarih boyunca farklı kültürlerde, farklı adlarla var oldu. Modern bireyin can yoldaşı, melankolinin, bazen depresyonun akrabası can sıkıntısı, entelektüellerin peşini bırakmadı. Jean-Paul Sartre'ın Bulantı'sı, Gonçarov'un sıkkın Oblomov'u, Orhan Pamuk'un İstanbul'a sinen hüznü… Peter Toohey edebiyattan sanata, modern tıbbi araştırmalara kadar geniş bir yelpazede ustalıkla dolaşıp hiç mi hiç sıkmayan bir tarihi konu ediyor.

Bu kitap açık bir zihni canlı tutacak güzel bilgilerle dolu.
-Alain de Botton, The Times-

Çok az yazar konusunu Peter Toohey kadar eğlenerek, heyecanla ve hatta tuhaf bir sevinçle ele alabilir. Toohey sıkıcı tek bir sayfa yazmaktan âciz görünüyor.
-Daily Telegraph-
(Tanıtım Bülteninden)
168 syf.
·2 günde·Beğendi·6/10
Peter Toohey'in, Edebiyatta Sanatta ve Popüler Kültürde Kıskançlık isimli kitabını beğenmiştim. Aynı tadı bu kitapta da bulacağımı sanıyordum ama öyle olmadı. Can sıkıntısının tarihi yine can sıkarak anlatılmış. Kendi adıma sevindirici olan şey, iyi ki bu kitabı diğerinden önce okumamışım. Bu kitaptaki nispeten olumsuz tecrübemden dolayı diğer kitabı elime almazdım sanıyorum. Kitapta ilgi çekici bilgiler var ama bunlar da kitabı okuma heyecanını diri tutamıyor. Eser, can sıkıntısını özellikle edebiyat ve resim dünyasından örneklerle anlatıyor. Can sıkıntısını iki gruba ayırıyor: basit can sıkıntısı ve varoluşsal can sıkıntısı. Basit can sıkıntısı herkesin her an yaşayabileceği türden bir sıkıntı. Varoluşsal sıkıntı ise daha çok, bilişsel gelişmişlik gerektiriyor. Diğer her şey bir yana, kitapta yer alan, bilim insanının can sıkıntısına örnek sayılabilecek, Dürer'in Melencolia I isimli gravürü ile Lucas Cranach'ın bu gravüre tepki olarak yaptığı Melancholia tablosunu öğrenmek, kitabın bana kattıkları oldu. Sırada, Renkli Tarih serisinin diğer kitapları var.
168 syf.
·2 günde·Beğendi·8/10
Hep kişilerin, şehirlerin, binaların tarihi yazılacak değil ya! Burada anlatılan tarihler ise tali yolların dillenmesi gibi düşünülebilir. Farklı bir şey okumak, duymak isteyenlere; yeni bir tat almak gibi bir şey diyebiliriz. Kitaplar ilginç başlıklara sahip. Kıskançlığın, öpüşmenin, kem gözlerin, şişmanlığın gibi. Kişi, mekan, şehirlerden sıkıldıysanız ya da bunları da merak ediyorsanız birileri bizler için derin ve ayrıntılı şekilde bunları araştırmış. Bu seriyi okudukça, kitapların içinden yeni ufuklara yelken açacak bilgilere de ulaşabilirsiniz. Doğan Kitap Yayınları, 'Renkli Tarih' adına sahip bu seri ile 'renkli' ve ilginç şeyler anlatıyor. Bu seriye ben de bir ilave kitap ekledim (Bu seriye ait değil ama kapak tasarımı bunlara benzediği için). Farklı, ilginç ve eğlenceli kapak tasarımlarına sahip. Bu seri aşağıdaki kitaplardan oluşmaktadır ve bu yazı serideki kitaplarda üst bilgi olarak yer alacak.


>> İfritler'den Dracula'ya Modern Vampir Mitinin Doğuşu: İfritler'den Dracula'ya Modern Vampir Mitinin Doğuşu

>> Can Sıkıntısının Eğlenceli Tarihi: Can Sıkıntısının Eğlenceli Tarihi

>> Kara Kediler Kem Gözler Modası Geçmiş Batıl İnançlar Kitabı: Kara Kediler Kem Gözler Modası Geçmiş Batıl İnançlar Kitabı

>> Öpüşmenin Tarihi - Popüler Kültürün Doğuşu: Öpüşmenin Tarihi - Popüler Kültürün Doğuşu

>> Ortaçağ'dan 20. Yüzyıla Şişmanlığın Tarihi: Ortaçağ'dan 20. Yüzyıla Şişmanlığın Tarihi

>> Edebiyatta Sanatta ve Popüler Kültürde Kıskançlık: Edebiyatta Sanatta ve Popüler Kültürde Kıskançlık

++++

>> Avrupa'da Cinsellik: Avrupa'da Cinsellik

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Kitap içinde, can sıkıntısı için yapılan çeşitli sosyal deneyler ile genel olarak sıkılmışlığın tarifi olarak kullanılan 'hayal kırıklığı, bıkkınlık, depresyon, tiksinti, kayıtsızlık, hissizlik, kapana kısılmışlık veya kuşatılmışlık duygularının hepsini içeren' (s.13) bir durum tespiti yapılır.

Yabancı gelmeyen bir kavram olan can sıkıntısını, hayatımızın belki de önemli bir kısmında yaşarız. Bazen sebebi bilinirken bazen de sebebini bilemediğimiz durumlar da olabiliyor. Kişinin yaşadığı olaylara göre ruh halinin de ona göre değişmesi gibi. Örneğin, 'keyfim yok' dediğimizde, insanın iç dünyasında yaşanan çeşitli durumların o anki dışarı vurumunu bizler keyifsizlik ifade ederiz. Her ne kadar ruhsal bir durum olsa da fizik dünya ile de iç içe geçmiş bir durumla karşı karşıya kalınabiliyor.

Yazar Peter Toohey kitapta kendince örnekler vermiş olsa da bizler de ona benzer durumlarla karşılaşabiliyoruz. Örneğin, uzun bir toplantı bir süre sonra çekilmez, katlanılmaz ve sıkılma durumu ile kendini gösterebiliyor. Bu durum, o insanın konuya odaklanma durumu ve ruh halinin bir yansıması olarak da belirebiliyor.

Örneğin sevdiği bir işi yapan kişi onunla kendini bütünleştirebilirken, sevmediği bir işi yapan kişi ise bir ıstırap içinde o işin bir an önce bitmesini bekler. Bu durumun aynısı sevdiğimiz veya sevmediğimiz durumlara göre hayatın tüm evresinde görülebiliyor.

Sıkıldığımızda ise genellikle tekrarlanan anlatımlar, farklı örneklerden yol çıkarak aynı şeyin anlatımı, sindirilemeyen bir davranış, uzun süren muhabbet gibi çeşitli durumlardan, insan belli bir süre sonra ilk aldığı tadı almamaya başladığı anda, ruhsal ve fiziksel tepkilerle o durumdan çıkma peşine düşer.

Can sıkıntısının çeşitli hallerinden bahsedilir. Örneğin, kalabalıkta yalnızlık gibi. Tek başına olan bir yalnızlık, can sıkıntısı katsayısını arttırabildiği gibi ama buna karşılık doğada tek başına yaşam süren insanların olduğu da unutulmasın. Bu ikisi de ap ayrı hikayeleri içinde barındıran ve içine girdikçe anlaşılabilecektir.

Bazı kısımlar ağır olsa da genel olarak bakıldığında, özellikle roman ve resim incelemelerini yaptığı kısımlar, o kişilerin ve o resimlerin daha iyi tanınması için güzel ipuçları içeriyor.

Kitap ayrıntılı kaynakçaya da sahip. Laf ola torba dola şeklinde yazılmış bir kitap değil. Tavsiye ederim.

Bu kitabı 7 Temmuz 2019 tarihinde okudum ve inceleme yazısı ise 5 Ekim 2019 tarihinde 1000Kitap sitesine eklenmiştir.
168 syf.
Sizce sıkıntısı ne zaman ortaya çıkmış olabilir? Günümüz teknoloji ve iletişim ağlarının gelişimiyle birlikte mi? Ya da bu gelişmeler yaşanmadan önce de bu duygudan bahsetmek mümkün müydü?
Kitapta bahsi geçen M.S. 1. yüzyılda Pompei’ deki bir duvar yazısı: “Duvar! Üzerine yazan herkesin can sıkıntısına dayanırken, nasıl olup da çökmediğini anlayamıyorum.” cümlesi o dönemlerde de insanların can sıkıntısından muzdarip olduğunu ortaya koyuyor.
Toohey, kitabında, can sıkıntısını sınıflandırarak; tarihsel olarak ortaya çıkışından; çeşitli dönemlerde ve çeşitli toplumlarda nasıl tezahür ettiğine; adına can sıkıntısı denilmediği dönemlerde bile bir şekilde varlık bulduğundan; din,sanat ve edebiyattaki yansımalarına değinmiş. Kitapta can sıkıntısıyla ilgili hem insanlar ve hem de hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalara ve sonuçlarına da yer vererek konuyla ilgili genel anlamda tatmin edici bir içerik sunmayı başardığını söyleyebilirim.
Doğan Kitap’ ın eğlenceli tarih serisinden Kara Kediler Kem Gözler Modası Geçmiş Batıl İnançlar kitabını beğenerek okumuştum. Üstüne bu kitabı okumak seriye olan dikkatimi cezbetti açıkçası. Şimdi Ortaçağ’dan 20. Yüzyıla Şişmanlığın Tarihi kitabıyla devam edeceğim.
168 syf.
Kitabın ilk yayını 2011 yılında "Boredom: A Lively History" ismiyle yayınlanmıştır. Yazarı, Calgary Üniversitesi'nde profesördür. Kitabın içeriği can sıkıntı dediğimiz şeyin kısa bir psikolojik tanımlaması ile birlikte verilen tarihidir. Bu tarihi ise Roma dönemi yazıları, Rönesans dönemi söylemleri, resimleri, 19. yüzyıl romanları ve şiirleri oluşturuyor. Can sıkıntısı ile ilgili olanları derlemiş yazar. Kitabın arka kapağındaki yorumlar özellikle anlatım ile ilgili çok olumlu sözler söylemiş. Fakat tercüme ile ilgili olsa gerek, ben anlatımı sıkıcı buldum. Boş vakit için okunabilir bir kitap.
Can sıkıntısının tanımı şuna benzer bir şey olabilir: Kaçınılmaz ve tatsız bir biçimde öngörülebilir durumların yarattığı rahatsızlık ve hapsedilmişlik; sonuç olarak kişinin çevresinden ve zamanın doğal akışından uzak kaldığı duygusudur. Ama bu tanım fazlaca külfetli oldu. İyi bir tanımın özelliklerinden bir de kolayca hatırlanmasıdır. O zaman tekrar deneyelim : Can sıkıntısı, geçici kaçınılmaz durumların ve öngörülebilir koşulların yarattığı, sosyal nitelikli, hafif tiksinti duygusudur.
Can sıkıntısı her zaman hoş görülebilir bir duygu olmasa da, yaratıcılıkla bir bağı hep mevcut olmuştur. Bu konuda bol miktarda klişe bulunur. Sir Arthur Conan Doyle’ın Sherlock Holmes’ünün zeki bilimsel çıkarımları, bezginlik ve can sıkıntısından ileri gelmektedir. Dedektif uyuşturucu kullanarak bıkkınlığından -diğer tüm dopamin seviyesi düşük insanlar gibi- kaçmaya çalışmaktadır. Conan Doyle can sıkıntısının ya da bulduğu çarenin, Holmes’ün yüksek zekasını zerre kadar etkilediğini düşünmüyordu.
Büyük şair Joseph Brodsky kendi ısrarlı can sıkıntısının değeri hakkında şöyle büyük iddialarda bulunur:
“Can sıkıntısı tarafından saldırıya uğradığınızda kendinizi onun tarafından ezilmeye bırakın; tamamen içine dalın, dibe vurun. Genellikle hoş olmayan her şey için bu kural geçerlidir: Dibe ne kadar hızlı vurursanız, yüzeye o kadar hızlı çıkarsınız.”
William Ian Miller “The Anatomy of Disgust” [Tiksintinin Anatomisi] başlıklı kitabında tereddütle şunları söyler:
“Can sıkıntısı… tiksintinin daha hafifletilmiş haline verdiğimiz addır. Can sıkıntısının tiksintiyle, sinirin öfkeyle olduğuna benzer bir ilişkisi vardır.”
Can sıkıntısı özellikle insanı hapseden boğucu evlerde ürer. Okuduğum tüm yazarlar arasında can sıkıntısından en çok bahseden, 19. yüzyıl Rusyası’nın büyük oyun ve kısa hikâye yazarı Anton Çehov’dur. (belki, bir hekim olarak insan vücudunda neler olduğuyla diğerlerinden daha fazla ilgileniyordu) ve oyunları boğucu kır evleriyle doludur. Vanda Dayı (1900) Çehov’un birçok oyunu ve hikâyesi gibi can sıkıntısı teması üzerine inşa edilmiştir.
Genç, güzel ve beceriksiz Yelena duygularını ilan eder: “Sıkıntıdan ölüyorum… Ne yapacağımı bilmiyorum.”
Yelena oyundaki birçok karakterin hislerine tercüman olmuştur. 19. yüzyıl Rusyası’nın taşrada geçen uzun kışlarında, hep aynı yüzlerle, yuvarlak masada yenen akşam yemekleri ayrıcalıklı sınıfa ağır geliyor olmalıydı. Sıkışmışlık ve tekdüzelik bu tür can sıkıntısının nedenleridir. Böylesi durumlar önemsizdir ve çoğunlukla uzun sürmez; nihayetinde kaçıp gitmek çaredir. Yelena ve ihtiyar kocası Profesör Serebryakov da köyden kaçıp kasabaya giderler.
Başka bir can sıkıntısı türü de gücünü aşırılık ve tekrarlardan alır. Bıkana, doyana ve bardağı taşırana kadar tekrar eden bir tecrübe, sıkıntının felsefi kronikçisi parlak Lars Svendensen tarafından “aşırılık sıkıntısı” olarak isimlendirilmiştir. Durumsal can sıkıntısı çeşidinden farklıdır, çünkü hapsedilmişlik hissi daha az belirgindir.
Bazı Romalı serseriler, acıyla şunları oymuştur: “Duvar! Üzerine yazan herkesin can sıkıntısına dayanırken, nasıl olup da çökmediğini anlayamıyorum.”

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Can Sıkıntısının Eğlenceli Tarihi
Baskı tarihi:
Aralık 2014
Sayfa sayısı:
168
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786050923469
Kitabın türü:
Orijinal adı:
Boredom: A Lively History
Çeviri:
Zeynep Koçak Yılmaz
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Doğan Kitap
Peter Toohey edebiyattan sanata, modern tıbbi araştırmalara kadar geniş bir yelpazede ustalıkla dolaşıp hiç mi hiç sıkmayan bir tarihi konu ediyor.

Her şeyin bir tarihi var. Düşüncelerin, alışkanlıkların, doğaüstü varlıkların, gizlice sevdiğimiz, korktuğumuz şeylerin aşina olunan ama bilinmeyen tarihi. Başrolünde savaşların, devletlerin, büyük adamların olmadığı bir tarih. Karşınızda yepyeni bir dizi: Renkli Tarih!

Can sıkıntısının tarihi olur mu? Peter Toohey'e göre bal gibi olur… Çocukça görülen can sıkıntısı tarih boyunca farklı kültürlerde, farklı adlarla var oldu. Modern bireyin can yoldaşı, melankolinin, bazen depresyonun akrabası can sıkıntısı, entelektüellerin peşini bırakmadı. Jean-Paul Sartre'ın Bulantı'sı, Gonçarov'un sıkkın Oblomov'u, Orhan Pamuk'un İstanbul'a sinen hüznü… Peter Toohey edebiyattan sanata, modern tıbbi araştırmalara kadar geniş bir yelpazede ustalıkla dolaşıp hiç mi hiç sıkmayan bir tarihi konu ediyor.

Bu kitap açık bir zihni canlı tutacak güzel bilgilerle dolu.
-Alain de Botton, The Times-

Çok az yazar konusunu Peter Toohey kadar eğlenerek, heyecanla ve hatta tuhaf bir sevinçle ele alabilir. Toohey sıkıcı tek bir sayfa yazmaktan âciz görünüyor.
-Daily Telegraph-
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabı okuyanlar 24 okur

  • Hepateti
  • Esas Adam
  • S. Ali
  • Müzdelife Duvarustasıyan
  • thetisinarkabahçesi
  • Billur açıkgöz
  • Billur açıkgöz
  • ENA
  • Ferdi Bişkin
  • Gönül Mevsimi

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%0
9
%0
8
%20 (1)
7
%0
6
%60 (3)
5
%0
4
%20 (1)
3
%0
2
%0
1
%0