Dede Korkut Hikayeleri (Günümüz Türkçesiyle)

·
Okunma
·
Beğeni
·
17919
Gösterim
Adı:
Dede Korkut Hikayeleri
Alt başlık:
Günümüz Türkçesiyle
Baskı tarihi:
Temmuz 2019
Sayfa sayısı:
238
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786052494806
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Dorlion Yayınları
Dede Korkut, efsane. Türkçe sihirbazı. Su gibi akıp giden zamanla yarışan, gün geçtikçe ışık ışık yanan Türkçe anlatım ustası. Dilimizin tacidarı. Onlar, Kudretli Oğuz Beyleri... Onlar; bu koca dünyada Türk olarak doğdular. Yapılması gerekeni yaptılar, yaşadılar, ünlendiler, sonunda göçüp gittiler. Onlar; dünyanın neresinde olursa olsun, yaşadıkları toprakları, şanlı bayraklarının gölgesinde, amaçlarının izinde, unutulmaz devletler yaptılar. Onlar; Dede Korkut diliyle arkalarında ölmez bir eser bıraktılar: Dede Korkut Hikâyeleri. 2018 yılı Unesco Kültür mirası. “Kudretli Oğuz Beyleri yetiştiler. Salahana Kayası’na geldiler. Tepegöz’ün başını ortaya getirdiler. Dedem Korkut gelip neşeli havalar çaldı, gazi erenlerin başına ne geldiğini deyiverdi. Hem Basat’a dua etti: - Kara dağa seslendiğinde cevap versin Kanlı kanlı sulardan geçit versin Dedi. Erlikle kardeşinin kanını yerde bırakmadın, öcünü aldın. Kudretli Oğuz Beylerini yükten kurtardın. Kadir Allah yüzünü ak etsin Basat, dedi. Ölüm vakti geldiğinde arı imandan ayırmasın. Günahınızı adı güzel Muhammed Mustafa’ya bağışlasın, Han’ım hey!” O görkemli aynanın tozunu silmeyi başardım mı bilemem?
208 syf.
·17 günde·Beğendi·9/10
Türk edebiyatının sözlü erbabı olan Dede Korkut MS sonra 9 ile 11. yüzyıllar arasında yaşamış ya da yaşadığı sanılmış Türk anlatı ustasıdır. Hz. Muhammed (sav) zamanında yaşadığı rivayet edilir, lakin mümkün olmayabilir. O vakitler Türkler İslamlaşmamış ve İslam’ı benimsememiştir. Ayrıca Anadolu’da ya da Doğu illerinden birden fazlaca Dede Korkut olması çok muhtemeldir.

Kitap önsözünde Dede Korkut için; “Oğuz’un evvel kişisi, tamam bilicisiydi. Ne der ise olur idi. Gaipten türlü haber söyler idi. Hak Teâlâ onun gönlüne ilham eder idi.” Der. Bu cümle kitap içerisindeki hikâyeler içinde geçerlidir. Çünkü yapımız gereği bir hikâyeyi aktarırken üzerine koymadan, efsaneleştirmeden devam ettirmeyiz. Bu sebeple hikâyedeki abartılar ağızdan ağza ulaştığı için bu hali almıştır.

Kitap içerisinde 12 tane muazzam derecede güzel “Epik Şiir” ile bezeli hikâyeler bulunmaktadır. 2018 senesinde UNESCO’nun kanatları altına alınmasıyla, hem iler ki nesillere aktarılmasında hem de korunmasında fayda görülmektedir.

Hikâyeler içerisinde kişilerin efsaneleştirilmesinden ziyade; dönemin yapısı, Türk adet-görenek-gelenekleri, ataya olan saygı, oğula olan sevgi, devlete ya da bağlı olduğu beyliğe biati çok güzel bir destansı havayla okuruna aktarılmaktadır. Hikâyeler birbirlerinden farklı olsa da karakterler genellikle aynıdır.

Özellikle Deli Dumrul hikayesi olağanüstü bir mesajlar topluluğudur. Kesinlikle dikkatle okunması gerekir.

Yüzde yüz Türk olan kitabın on iki hikâyecik bölümü Almanya’nın Dresden kentinde ve altı bölümden oluşan diğer bölümü ise Vatikan’dadır. Bu da diğer ilk tür ve yazım eserlerimiz gibi, kendi ayıbımızdır ki; kendi toprağından kilometrelerce uzaklarda muhafaza edilmektedir. Lakin toplam olarak asıl bölümlerin kayıp olduğundan şüphelenilmektedir. Anadolu’ya bir dalış yaptığınız zaman, neredeyse her köyde bu tarz farklı farklı ama karakterleri bir olan hikâyelere rastlamak mümkündür. O sebeple ben inanıyorum ki sayısızca Dede Korkut hikâyemiz zamana yenilip, bizlerden uzaklarda, gölgelerde kalmıştır.

Hikâyelerin yazıya aktarıldığı dönem MS. 1585lü yıllar olarak geçmektedir. 1938 – 1958 tarihleri arasında ise incelenmesi tamamlanış olup, Türkçeleştirilip, okurlarıyla buluşturulmuştur.

Okunan kitap Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’ndandır. Çevirisi gayet anlaşılabilir ve özenle yapılmıştır. İçerisinde eski Türkçe ya da Azeri lehçesinden kelimeler gayet güzel olarak çevrilmiş olup aşağıda bulunan çevirmen notuna dahi bakmadan anlaşılabilecek kolaylıktadır. Kitabın içerisinde “Kitab-ı Dedem Korkut Üzerine” başlığı altında bir önsöz, sonrasında Mukaddime ve devamında hikâyeler ile devam etmektedir. On iki hikâyenin bitiminde ise kitap kaynakça ile sonlanmaktadır.

Sözün özü; kesinlikle okunulması gereken bir eserdir. Özellikle kendi kültürümüz olduğu için hem tarih, hem aslımıza olan vefamızdan ötürü ve zamana yenik düşmemesi için el üzerinde tutup, baş üstünde gezdirmeliyiz.

Sevgi ile kalın.
208 syf.
·Beğendi·10/10
Dede Korkut Hikayeleri en sevdiğim hikayelerdendir. Anlatımı gerçekten çok güzel. Bütün hikayelerini ayrı ayrı çok beğendim. Okumayanlara tavsiye ederim. Keyifli okumalar :)
200 syf.
·2 günde·Beğendi·10/10
12 destandan oluşan, Türk ruhunu incelikle işleyen "Dede Korkut Hikayeleri"..

15-16. yy. da yazıldığı tahmin edilmekle beraber, kitaba adını veren "Dede Korkut"un ne zaman ve nerede yaşadığı ya da yaşayıp yaşamadığı bilinmemektedir.

Dilden dile, ağızdan ağıza yayılarak destanlaşan, bu hikayeler; atalarımızdan bize kalan manevi kimliğimizdir.
200 syf.
·10 günde·Puan vermedi
Dede Korkut olarak bilinen Ozanların başı, Hz Muhammed zamanında yaşamıştır. Dede Korkut Oğuzların kayı veya Bayat boyundan gelmektedir.
Bilindiği üzere Dede Korkut hikayeleri Kuman ve Oğuz boyları arasındaki mücadeleleri anlatmakta.
(Oğuz : Müslüman olan türkler,
Uz: Hristiyan olan Türkler)
Sözlü sanat olan bu hikayeler Akkoyunlar zamanında yazıya geçirilmiştir.
Eserde eski türklere ait yaşanmışlıklar, adetler ve gelenekler bulunmakta.
.
Her gün bir hikayecik okumanızı tavsiye ederim
1392 syf.
·138 günde·Puan vermedi
Tarihi bir baş yapıt. Uzun yıllar yapılan çeşitli araştırmalar sonucunda ince ince işlenmiş bir kitap.

Dede Korkut Hikayeleri ile hikayelerin tarihi, coğrafi konumları, kültüre etkisi, hikayelerin barındırdığı motiflerin detay detay anlatıldığı bölümler var. Sağlam bir kaynakça ile dayanaklandırılan kitapta el yazmalarından yararlanılarak açıklanan motiflerle islamiyet öncesi Türk geleneklerini, töreleri, pagan ve şaman kültür etkisini ve tasavvufi tasvirleri de derinlemesine bulmak mümkün.
Uzun zamana yayarak okuduğum, okudukça beni doldurduğunu hissettiğim bir kaynak oldu.

Okumak isteyenlere, öncelikle "Motifler ve Töreler" bölümünü okumalarını tavsiye ederim. Bu bölümden sonra hikayelerin okunması ayrı bir tat bırakıyor.

Keyifli okumalar.
208 syf.
·8/10
Dede Korkut'un hikâyeleri, parça parça ve değişik versiyonlarda Anadolu'nun çeşitli yerlerinde yaşamaktadır. Bugün Türkiye'de en yaygın olarak bilinen ve en geniş Dede Korkut hikâyeleri, 15-16, yüzyıllarda meçhul biri tarafından kâğıda geçirilmiştir. "Kitab-ı Dede Korkut" adlı bu eser, Azerbaycan ve doğu Anadolu'daki Oğuz Türklerinin arasında yaşayan Dede Korkut hikâyelerini kaydetmiştir.
Dede Korkut simgesi, hikâyelerin değişmeyen motifidir. Oğuz boylarının başı derde girdiğinde veya sevinçli bir durumu olduğunda "Oğuz bilicisi" Dede Korkut'a danışır; o ne derse o yapılırdı. Çocuklara ad konulacağı zaman Dede Korkut çağrılırdı.
ede Korkut, Oğuz Türklerini, onların inanışlarını, yaşayışlarını, gelenek ve göreneklerini, yiğitliklerini, sağlam karakteri ve ahlâkını, ruh enginliğini, saf, arı-duru bir Türkçe ile dile getirir. Destanlarındaki şiirlerinde, çalınan kopuzların kıvrak ritmi, yanık havası vardır.
Dede Korkut destanlarının kahramanları, iyiliği ve doğruluğu öğütler. Güçsüzlerin, çaresizlerin, her zaman yanındadır. Hile-hurda bilmezler, tok sözlü, sözlerinin eridirler. Türk milletinin birlik ve beraberliğini, millî dayanışmayı, el ele tutuşmayı telkin eder.
Yüzyıllar boyu, heyecanla okunan bu eserdeki destanlar, Doğu ve Orta Anadolu'da, çeşitli varyantları ile yaşamıştır. Anadolu'nun birçok bölgelerinde, halk arasında söylenen, kuşaktan kuşağa aktarılan hikâye ve destanlarda Dede Korkut'un izleri ve büyük etkileri vardır.
Millî Destanımızın ana kaynağı olan Dede Korkut Kitabı’nın bugün elde, biri Dresden'de, öteki Vatikan'da olmak üzere, iki yazma nüshası vardır. Bu yazma eserlere dayanarak Dede Korkut Kitabı, memleketimizde birkaç kez basıldığı gibi, birçok yabancı memleketlerde çeşitli dillere de çevrilmiştir.
208 syf.
·Beğendi·8/10
En çok beğendiğim kısmı:
"Deve kadar büyümüşsün,
Yavrusu kadar aklın yok!
Tepe kadar büyümüşsün,
Darı kadar beynin yok!"
Sivri dilli mizacımızın kökenindeki eseri mutlaka okumalı ve çocuklarımıza okutmalıyız.
248 syf.
·Beğendi·Puan vermedi
Kapsamlı ve güzel inceleme yazan arkadaşlar olmuş. Aynı şeyleri tekrar etmek istemiyorum sadece tek bir boyutundan bahsedeceğim hikayelerin o da başlıktan da anlayabileceğiniz gibi “kadın”.
Aslında birçoğumuz kitabı okumasak da karakterleri aşağı yukarı tanıyoruz. Erkek kahramanların yanısıra hatırı sayılır şekilde kadınlar da ön plana çıkıyor. Peçeli, perde arkasından bakan, yok sayılan kadınlar yok hikayelerde. Erkeğin hemen yanında yer buluyor, yeri geliyor omuz omuza savaşıyor, yeri geliyor akıl danışılıyor, sözü dinleniyor. İslama geçiş dönemi eseri olduğunu hissediyorsunuz, her ne kadar hikayeler islami öğeler barındırıyor olsa da özellikle söz konusu kadın olduğunda dinin etkisinden ziyade Türk kültürünün etkisini görüyorsunuz. Başlıca kadın karakterler:

Dirse Han’ın hatunu/ Han kızı/ Boğaç’ın Anası :
Bilge bir kadın olarak resmediliyor hikayede. Çocukları olmayınca Dirse Han Bayındır Han’ın otağında hürmet görmüyor ve çok içerliyor bu duruma. Karısına söyleniyor. Karısı da ona ne yapması gerektiğini söylüyor:

Hay Dirse Han, bana haşmetme!
İncinip acı sözler söyleme!
Yerinden doğrul, kalk,
Ala çadırını yeryüzüne diktir,
Attan aygır, deveden buğra, koyundan koç kırdır,
İç-Oğuzun, Dış-Oğuzun beylerini üstüne yığınak et,
Aç görsen doyur,
Yalıncak görsen donat,
Borçluyu borcundan kurtar,
Tepe gibi et yığ,
Göl gibi kımız. sağdır,
Ulu toy eyle,hacet dile!
Olaki bir ağzı dualının berekatıyla Tanrı bize bir erdemli çocuk verir.
Dirse Han, hatununun sözüyle ulu toy eyledi, hacet diledi.

Hatununun dediklerini aynen yerine getiriyor Dirse Han ve dilekleri gerçekleşiyor. Hikayenin ilerleyen bölümlerinde de Dirse Han’a akıl vermeye devam ediyor karısı. Ayrıca Boğaç’ın yarasını iyileştiren de yine annesi ve kocasına olduğu kadar Boğaç’a da nasihatler de bulunuyor, yol gösteriyor.

Banıçiçek/ Bamsı Beyrek’in beşik kertmesi :
Belki de Dede Korkut’un en tanınan kadını Banıçiçek. Onun hikayesi en başından beri güzel.Bayındır Han’ın otağında Bay Büre Bey yerini yurdunu bırakacak bir oğlu olmadığı için ağlar. Oğuz beyleri el kaldırıp dua ederken Bay Büre’nin oğlu olsun diye
Bay Bican Bey yerinden doğrulup benim için de dua edin Allah Taâla bana da bir kız versin der; Bamsı Beyrek ve Banıçiçek doğar. Banıçiçek’in alpten farkı yoktur. Otağı vardır, at biner, ok atar, geyik avlar hem de bir erkekten bile iyi yapar bunları Bamsı hariç :) Yanında da aynı işlerde hünerli kızları, dadıları vardır.


Boyu uzun-Burla Hatun/Salur Kazan’ın Hatunu:
Boyunun uzunluğu ve Han kızı oluşu vurgulanıyor. Sözü geçen bir hatun, Salur Kazan’ın yokluğunda çekip çeviriyor otağı. Birkaç hikayede ismi geçer uzun söylemleri vardır. Salur Kazan
avdan oğulları Uruz olmadan dönünce hesap da sorar:

Karabaşını ilenci tutsun,Kazan,seni!
Biricik bebeğim görünmez,bağrım yanar, Neyledin, desen-e bana!
Demez olsan yana yakıla ilenirim Kazan sana!
Hatta oğlunu kurtarmaya kendinin gitmesini bile söyler:

Azgın dinli kafirlere,
Bir oğul tutturdunsa, söyle bana!
Han babamın yanına ben varayım,
Ağır asker, bol hazine alayım,
Azgın dinli kafıre ben varayım,
Yaralanıp Kazılık atımdan inmeyince,
Yenimle alca kanun silmeyince,
Kol - but olup yeryüzüne düşmeyince, Yalınız oğul haberini almayınca,
Kafir yollarından dönmeyeyim!

Dediğini yapar da Burla Hatun. Kazan Uruz’u düşmandan kurtarmaya gidip gecikince “Kırk ince - belli kız - oğlanla kara ay­gırı çektirdi, sıçrayıp bindi. Kara polat öz kılıcı kuşandı. Ba­şım tacı Kazan gelmedi, diye Kazan'ın izini izledi, gitti. Kazan'a yakın geldi.” Arkasından Oğuz Beyleri de yardıma geliyorlar ama ilkin gelen ve en önde yer alan Burla Hatun ve kırk ince belli kızı.

Salcan Hatun:
Kanlı Koca oğlu Kanturalı’yı evermek ister. Kanturalı nasıl bir kız ister sizce?

“Baba, ben yerimden doğrulmadan o kalkmış, ayağa dikilmiş olmalı; ben karakoç atıma binmeden o binmiş olmalı; ben kanlı kafir eline varmadan o varmış, bana baş getinniş olmalı, dedi.”

Salcan Hatun da tam olarak böyle biri.
Salcan Hatunla evlenmek için zorlu testlerden geçen Kanturalı nihayet Salcan Hatun’u alıp yola düşer. Yorgunluktan bitap düşen Kanturalı uykuya dalar ama Salcan Hatun hem kendi atını hem Kanturalı’nın atını zırhlar, süngüsünü eline alır, yüksek bir tepeye çıkar ve gözler. Korktuğu olur Kanturalı’yı uyandırır ve atıyla Kanturalı’nın önüne geçer. Kanturalı’nın canını da kurtarır Salcan Hatun en son atının arkasına atar Kanturalı’yı. :))

Dede Korkuttaki kadınlar coğrafyaya ve zamana da uygun olarak bu tipteki kadınlardır. Sözü geçen, saygı duyulan, iffetli, kocalarına saygılı, at binen silah kuşanan kadınlar. Türk kadınının toplumdaki yeri ilerledi mi yoksa geriledi mi? Tartışmaya açık bir konu. Fazla yorum katmadan anlatmaya çalıştım. Herkesin kendi yorumu olacaktır elbet. Bu arada benim favorim Salcan Hatun. :)

(Dede Korkut kimden okunmalı diye araştırdığımda “Bu Vatan Kimin” şiirinin şairi de olan Orhan Şaik Gökyay isminin çok telaffuz edildiğini gördüm. O yüzden tercihim bu yönde oldu.)
208 syf.
Yıllar önce okuduğum bizim millî öykülerimizdir. Bu öykülere sahip çıkmak ve her Türk gencinin okumasını sağlamak bizlerin görevidir. Öykülerin içinden en çok Boğaç Han bölümünü sevmiştim. Uzun bir süre geçtiği için diğer bölümleri anımsamıyorum. Kitap elime geçtiğinde önceden yaşadığım heyecanı yaşamak ve bilgilerimi tazelemeyi umut ediyorum :) Hepinize kitaplı güzel günler dilerim :)
208 syf.
·Beğendi·10/10
Dede Korkut Ata candır, baldır, tektir.
İnsan okurken halen daha zevk alıyor. Düşünün ki ilk çevirilerini bizim milletimizden ziyade başka milletlerin yaptığı bizde ise 3 kere çevirisinin yapıldığı ve son çevirisinin kullanıldığı bir eser. Aslında şaka yollu ilk fantastik eserimiz ve dünyadaki ilk fantastizmin başlangıcı sayıyorum ben bu kitabı resmen. (Beydeba da olabilir tam bilmiyorum tarihlerini)
Harika ve sürükleyici bir kitap. İncesini çocukların kalınını büyüklerin okuyabildiği nadir eserlerden. İçerisindeki hikayeler bile sizde bir tat bırakıyor. İyi okumalar ..
208 syf.
·3 günde·10/10·
Fuat Köprülü'nün de dediği gibi;
"Terazinin bir kesesine Türk edebiyatının tümünü, diğer kefesine de Dede Korkut'u koysanız yine de Dede Korkut ağır basar."


Kitab-ı Dedem Korkut Ala Lisan-ı Taife-i Oğuzan
12 hikaye de birbirinden güzeldi. Türk edebiyatının ve kültürünün en önemli eserlerinden birisi, beğenmemek elde değil zaten. Dede Korkut kitabına adını veren kişi hakkında maalesef bilgimiz yok ancak söylediği sözler oldukça etkileyici ve güzeldi.

Özellikle:
"Adını ben dedim, yaşını Allah versin."
"Adı güzel Muhammed Mustafa'ya bağışlasın hanım hey!"
Sözleri çok hoşuma gitti.

-Boğaç Han
-Bamsı Beyrek
-Deli Dumrul'un hikâyeleri 12 hikaye arasından en sevdiklerim oldu.
Deli Dumrul'un Azrail'e kafa tutması, eşinin onun yerine canını feda etmesi çok etkileyiciydi.

"Arş tanık olsun, kürsü tanık olsun
Yer tanık olsun, gök tanık olsun
Kadir Tanrı tanık olsun
Benim canım senin canına kurban olsun."

Son yapılan araştırmalarda 13. Hikaye de bulunmuş.
- 'Salur Kazan'ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi.'
En kısa zamanda umarım bu hikayeyi de okumak nasip olur.
208 syf.
·14 günde·9/10
Edebiyetımızın sözlü gelenekten yazıya geçisini gösteren bir eser. İçinde kültürümüze ait pek çok şey var. Türk edebiyatını tarihsel süreçte değerlendirmek isteyen herkesin okuması gereken bir kitap, Dedem Korkut Hikayeleri.

Yiğitlik, kahramanlık, Türk töresi bu hikayelerin arasında bizi bekliyor. Tepegöz hikayesini hepimiz çizgi film olarak, çizgi roman olarak, nesir şeklinde hikaye olarak mutlaka görmüşüzdür.

Toy eylemek (yemekli kutlama) geleneğinin ilk zamanlarını keşfesiyorsunuz. Bu geleneğin zamanla toy günü, toygün, derken düğüne nasıl dönüştüğünü görüyorsunuz. Sonra evlenen kişilerin havaya ok aktığını, okun düştüğü yere kendi evlerini yaptıklarını, buna da ev'lenmek dendiğini görüyorsunuz. Gerdek kelimesinin bu tek odalı çadırdan geldiğini, gelin ve damadın baş başa kalmasını ifade ettiğini ve daha pek çok şeyi görüyorsunuz bu sözlü edebiyattan yazıya geçmiş kaynakta.

Evet okumalıyız ne varsa okumalıyız. Ama önce kendi kültürümüzü, geleneğimizi okumalıyız diyenlerdenseniz bu kitabı mutlaka okumalısınız.

İyi okumalar.

Saydılar selamlar.
"Göz açıp gördüğüm,
Gönül ile sevdiğim,
Bir yasdıkta baş koduğum,
Yolunda öldüğüm, kurban olduğum!
Vay Kazan Bey'in ınağı!
Vay saylu Oğuzun imrencesi Beyrek!"
deyip zan zan ağladı.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Dede Korkut Hikayeleri
Alt başlık:
Günümüz Türkçesiyle
Baskı tarihi:
Temmuz 2019
Sayfa sayısı:
238
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786052494806
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Dorlion Yayınları
Dede Korkut, efsane. Türkçe sihirbazı. Su gibi akıp giden zamanla yarışan, gün geçtikçe ışık ışık yanan Türkçe anlatım ustası. Dilimizin tacidarı. Onlar, Kudretli Oğuz Beyleri... Onlar; bu koca dünyada Türk olarak doğdular. Yapılması gerekeni yaptılar, yaşadılar, ünlendiler, sonunda göçüp gittiler. Onlar; dünyanın neresinde olursa olsun, yaşadıkları toprakları, şanlı bayraklarının gölgesinde, amaçlarının izinde, unutulmaz devletler yaptılar. Onlar; Dede Korkut diliyle arkalarında ölmez bir eser bıraktılar: Dede Korkut Hikâyeleri. 2018 yılı Unesco Kültür mirası. “Kudretli Oğuz Beyleri yetiştiler. Salahana Kayası’na geldiler. Tepegöz’ün başını ortaya getirdiler. Dedem Korkut gelip neşeli havalar çaldı, gazi erenlerin başına ne geldiğini deyiverdi. Hem Basat’a dua etti: - Kara dağa seslendiğinde cevap versin Kanlı kanlı sulardan geçit versin Dedi. Erlikle kardeşinin kanını yerde bırakmadın, öcünü aldın. Kudretli Oğuz Beylerini yükten kurtardın. Kadir Allah yüzünü ak etsin Basat, dedi. Ölüm vakti geldiğinde arı imandan ayırmasın. Günahınızı adı güzel Muhammed Mustafa’ya bağışlasın, Han’ım hey!” O görkemli aynanın tozunu silmeyi başardım mı bilemem?

Kitabı okuyanlar 3.998 okur

  • Muhammed akkum
  • Hakan Tercan

Kitap istatistikleri (Bütün baskılar)

Bu baskının istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%0
9
%0
8
%0
7
%0
6
%0
5
%0
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0

Kitabın sıralamaları