Geri Bildirim
Adı:
Dengbejlerim
Baskı tarihi:
2011
Sayfa sayısı:
123
ISBN:
9789752732520
Kitabın türü:
Yayınevi:
İthaki Yayınları
"Kadim bir gelenekti seslerin izini sürmek. Ellerinde asaları, sırtlarında abalarıyla hiç bilmedikleri, görmedikleri yerlere doğru yöneldiler. Uzun kış gecelerini mekan bilip, onları ayazdan koruyan arabalarına sarındılar. Yollardaki bütün zorluklara katlanmayı göze alıyorladı. Biliyorlardı ki gidecekleri yerlerde onlara kıymet verilecek. Bitmek bilmez soğuk kış geceleri onların sesleriyle ısınacak ve sabaha varılacaktı. İnce, derinden ve duygu yüklü bir mırıltıyla başlanan hikayeler gecenin bütün yükünü sırtlayacak güçteydi."
Abidin Parıltı / Radikal Kitap

"Özgün bir yazarlık, edebiyat dünyasında özgün bir pencere."
Tabias Regnell

Dengbejlerin sesini duymak isteyenlere..
Bir ses duyuluyor uzaktan, gelin bu sese kulak verelim.
https://youtu.be/faJZeD4TMFs
En sevdiğim seslerden biriyle başlamak istedim yazıma. Hüzünlü bir o kadar da yaşanmışlık kokan bir ses...

Dengbêjlerim!
Dilimin, kültürümün ve en çok da çocukluğumun masallarını süsleyen kadim ses ustalarım. Sizi seven, dinleyen insanların giderek azaldığı bir zamanda size derin bir hasret ve büyük bir aşkla sesleniyorum.Mevsimlerin sizin sesinizle güzelleştiği diyarlara götürün beni. Özlediğim seslere ulaştırın.

Sözün sıcaklığını yitirdiği bu zamanda, seslere ve onların anlattıklarına dair bu yolculukta;
Apê Qado, Evdalê Zeynikê, Alihan, Rıfatê Darê ve son olarak Ehmedê Fermanê Kiki karşılıyor beni. Oturuyorum ve dengbêjlerimin seslerine teslim oluyorum.
Peki dengbêj kimdir, neyi anlatır?
Anadilim Kürtçede deng sestir. Bêj ise sese biçim verendir, sesi söyleyendir. Sese ruh kazandıran, sesi canlı hale getirendir. Sesi meslek edinmiş usta, mekanı ses olmuş insandır.
Dengbêj, sese nefes ve yaşam verendir.
Dengbêj, sesi kelam, kelamı kılam, türkü haline getirendir.
Dengbêj, söyleyendir, anlatandır. s.(11)
Acının coğrafyasında yetişmiş bu ses ustaları, soğuk kış günlerinde insanların dertlerine ortak oluyor, köy köy dolaşıp mesleklerini icra ediyorlardı. Sesleri, çîrokları, destanları ve kelamlarından başka bir şeyleri yoktu. Gittikleri yerlerde onları davet eden zenginlerin yiyeceğinden ve giyeceğinden, ihtiyaçları olduğu kadar alıyorlardı. Evet onlar yoksuldular ama yürekleri cömertti. Gönül zenginlikleri seslerine yansımış, yalın, samimi, sıcak bir o kadar da bizdendiler.
Dengbêjler, bulundukları bölgenin kederini, acısını, hüznünü ve çaresizliğini anlatıyorlardı. Tüm kısıtlamalara, baskılara rağmen sesleriyle, anlattıklarıyla bir dili başka devirlere taşıdılar. Toplumun susmayan sesi, nefesi olmuşlardı.

Şimdi de benim çocukluğumun dengbêjlerine gidelim. Kışın 6 ay sürdüğü, karın yerden kalkmamak için direttiği o soğuk kış gecelerine. O zamanlarda amcamın bize anlattığı hikâye, masal ve destanlar bizim için sonsuz bir güzellikti. Saatlerce dinlerdik, amcam da bizim dinlediğimi görünce heyecanla anlatırdı. Bu anlattığı güzellikler sesler aracılığıyla bize ulaşırdı. Sesin güzelliğini daha çocukken amcamın bize anlattığı bu hikâyelerle tanımıştım. O zamanlar pek anlamazdım ama yine de dinlerdim. Annem bunları her dinlediğinde ağlardı. Neden ağladığını sorduğumda söylemezdi. Yıllar sonra bu sesleri dinlerken neden ağladığını kendim bulmuştum. Bu sesler bizim acılarımızı, çaresizliklerimizi, yaşam mücadelemizi anlatıyorlardı. Sanırım bu seslere bu yüzden bu kadar içten bağlıyım.

Siz de dengbêjlerin sesini duymak istiyorsanız, Mehmed abimin bu eşsiz denemesini mutlaka okuyun.
Yukarıda saydıklarım dışında sesiyle yüreğiyle bu geleneği sürdürmüş olan birkaç güzellik daha sayacağım;
Demir Ali, Mihemed Şêxo, Şakiro, Ayşe Şan, Meryem Xan, Arif Cizrewi ve Delîl Dîlanar.
Son olarak dinlemeye kıyamadığım bu hüzünlü aşk öyküsünü de buraya bırakıp köşeme çekiliyorum.
https://youtu.be/Eb5N-u4kiYU
Mehmed Uzun, Dengbejlerim adlı denemesinde, insanlığın en eski sözel yazın deneyimlerinden birini konu alıyor. Bu, Homeros`tan başlayıp günümüze uzanan ve canlı izleri hala yakalanabilen söylencelerden biridir. Burada anlatılan söylene aktarıcılarının söylencesidir bir yerde. sözün ve dilin anlatımsız tadını yakalayacaksınız burada Mehmed Uzun, Önce söz ve kalem vardı, diyor...Bu konuyu Diyarbakır Sur daki dengbej evindeki dengbejlerden dinlemenizi tavsiye ederim .Her gün en az dört tane dengbej vardır. Dinleyicilerin gelmesini bekliyorlar. ...

Benzer kitaplar

Doğu da yaşanana kürt mücadelesini savaşı barışı hüznü sevinci aşkı en önemlisi sürgünlerin dengbejler aracılığıyla nesilden nesile aktarılan öyküler masallar aşk acıya dair ne varsa dile gelen sözcükler ve bu sözcüklere nefes veren yaşam veren dengbejler ve onların kısa öyküleri.. Apé Qado, Evdalé Zeyniké, Rıfaté Daré, Ehmede Fermané Kiki
Dengbejlerim vardır,
Dicle’den seslenirler bana,tarihi acı acı anlatırlar, aşkı mem ,sevdası zin olur yüreklere serperler nameleriyle, bahtsızdırlar dengbejlerim, özgürlüğün tadını namelerinde bulmadan göç etmişlerdir dengbejlerim. Tarih kokarlar umut kokarlar benim dengbejlerim..
Kürt toplumunun kültürünün sözlü gelenek ile geldiğine ve bunun da Dengbejlik kavramı ile gerçekleştiğine dair bilgilendirici bir kitap. Yakın zaman Dengbejleri tanıtılırken duygusal boyut da ihmal edilmemiş.
Zaman değişir, dönemler, çağlar, kuşaklar değişir. Ama hepimizden bir parça olan insan, ses, kelam, anlatı hep kalır.
Mehmed Uzun
Sayfa 26 - İthaki yayınları
Dengbej; insana, insanlığa bir dil; kimlik, tarih, benlik, bellek ve ses, nefes; insanı, insanlığı, insani anlatıyı, çağlar boyu, kesintisiz bir çağlayan haline getiren kaynaktır.
Hüzün; yüreğin ruhun terbiyecisi.Hüzün; direnen bir dilin yaşam kaynağı.Hüzün; en çıplak, en önce,en yalin duygularin yaşandığı mekan.Hüzün; acıyı ,ezikliği, sikismisligi,şaşkınlığı, yenilgiyi,kaybetmeyi ve çaresizliği yaşayan insanın anayurdu..
Anadilim Kürtçe de deng sestir. Bêj ise sese biçim verendir. Sese ruh kazandıran, sesi canlı hâle getirendir. Sesi meslek edinmiş usta, mekanı ses olmuş insandır .
Dengbej, sese nefes ve yaşam verendir.
Mehmed Uzun
Sayfa 12 - İthaki Yayınları
Ya dengbejlerin dili yara bağlamışsa?
Kim anlatır tarihin yaşadıklarını?
Hüzün; yüreğin, ruhun terbiyecisi.
Hüzün; direnen bir dilin yaşam kaynağı.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Dengbejlerim
Baskı tarihi:
2011
Sayfa sayısı:
123
ISBN:
9789752732520
Kitabın türü:
Yayınevi:
İthaki Yayınları
"Kadim bir gelenekti seslerin izini sürmek. Ellerinde asaları, sırtlarında abalarıyla hiç bilmedikleri, görmedikleri yerlere doğru yöneldiler. Uzun kış gecelerini mekan bilip, onları ayazdan koruyan arabalarına sarındılar. Yollardaki bütün zorluklara katlanmayı göze alıyorladı. Biliyorlardı ki gidecekleri yerlerde onlara kıymet verilecek. Bitmek bilmez soğuk kış geceleri onların sesleriyle ısınacak ve sabaha varılacaktı. İnce, derinden ve duygu yüklü bir mırıltıyla başlanan hikayeler gecenin bütün yükünü sırtlayacak güçteydi."
Abidin Parıltı / Radikal Kitap

"Özgün bir yazarlık, edebiyat dünyasında özgün bir pencere."
Tabias Regnell

Dengbejlerin sesini duymak isteyenlere..

Kitabı okuyanlar 121 okur

  • sindoma
  • Osman ÇetinSoy
  • Rojda
  • Dengbej
  • Ruzgar daniels
  • Nihat kafka
  • Elif
  • Midyat mardin
  • Sabahattin Aksakal
  • Abdurrahman

Yaş gruplarına göre okuyanlar

0-13 Yaş
%2.4
14-17 Yaş
%2.4
18-24 Yaş
%23.8
25-34 Yaş
%52.4
35-44 Yaş
%16.7
45-54 Yaş
%0
55-64 Yaş
%0
65+ Yaş
%2.4

Cinsiyetlerine göre okuyanlar

Kadın
%35.3
Erkek
%63.9

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%58.8 (20)
9
%8.8 (3)
8
%20.6 (7)
7
%5.9 (2)
6
%2.9 (1)
5
%2.9 (1)
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0