Hive Hanlığı ve Türkistan'da Rus Yayılması

·
Okunma
·
Beğeni
·
57
Gösterim
Adı:
Hive Hanlığı ve Türkistan'da Rus Yayılması
Baskı tarihi:
1977
Sayfa sayısı:
110
Format:
Karton kapak
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Orkun Yayınları
Şeyda Nur
Şeyda Nur Hive Hanlığı ve Türkistan'da Rus Yayılması'ı inceledi.
110 syf.
·Beğendi·10/10 puan
Ali Suavi'nin bilmediğim bir eseri idi. Ekim 1977 tarihli Orkun Yayınlarında basımı yapılmış. Sitede ekli bir kitap değildi, istekte bulununca yüklendi, ilgilenenlere teşekkürü borç bilirim.
Bir çok genç kitapseverin haberi olmayabilir böyle bir eserden. Benimde haberim yoktu ama babam sağ olsun zamanında okumuş diğer kitapları gibi muhafaza etmiş, şimdi bana benden evlatlarıma kalacak inşallah.
Ali Suavi'nin 1873 yılında "Le Khiva en Mars" adıyla yayınlamış olduğu "Hive" eseri daha sonra Türkçeye çevrilerek "Hiva Fi Muharrem 1290" adıyla İstanbul'da Artin Asadoryan Matbaasında basılmıştır,
Eser Ali Suavi hakkında detaylı bilgi paylaşımı ile başlıyor, yaşadığı dönemde ki olaylar, sosyal yapı, ülkedeki birtakım siyasi gelişmeler, bunların nedenleri ve sonuçları ele alınıyor. Daha sonra Ali Suavi'nin o dönemlerde yazdığı makalelerden alıntılar yapılıyor ve asıl eserin konusuna Hive bölgesinin tam manasıyla hangi coğrafi bölgeyi işaret ettiğini, Hive'nin sosyal kültürel yapısını, dönemin savaşlarını, yıkılan veya yeniden kurulan beylikleri, genelde Rus, İngiliz, Çin ve İran ağırlıklı geçen mücadeleler Ali Suavi'nin aktarımıyla ele alınmıştır. Yayına hazırlayan yazar büyük ölçüde yazım yanlışlıklarını düzenlediğini beyan etmiştir fakat yine de belli başlı yazım hataları vardır, farklı bulduğunuz kelimelerin anlamlarına mutlaka bakınız.
Eser adından çok daha fazlası temin etme imkanı olan tüm kitapseverlerin okumasını öneririm. Eminim bu konuda daha önce böyle teferruatlı bir esere daha denk gelmemişlerdir.
Anlayarak okuyanı bol olsun...
" İmam Sa'lebi (Letaif'ül-Maarif) Hive'nin soğuğunu şöyle anlatmaktadır: Allah'a yemin olsun ki Harezm soğuğu düşmanlık ettiği zaman bedenlerimizi titretir.
Şems araya girerek dedi ki: Halkın derilerini kanatan rüzgar, onların ciltlerini olduğu kadar sabırlarını da ortadan kaldırır.
Taşlaşmış su gibi veya yırtıcı köpek pençesi misali, soğuk soğuk esen rüzgar, sevgiliye çabucak eserse, sevgiliyi ihtiyar ve donmuş olarak görürsün. "
" Hive'nin askeri diyebileceğimiz tabii istihkamları, etrafını çeviren bu çöllerdir. Çünkü bu çöller Türkmen atlarından ve develerinden başka hiçbir vasıta ile geçilemez. "
" Rusya ve İngiltere Asya İslamlarına rastgele bir şekilde kendi iradelerini kabul ettirmeye zorlamamış, önce " İslami irade nasıl olur?" diyerek bunu araştırmışlardır.
Nihayet çeşitli tecrübelerden sonra şu sonuca ulaşmışlardır: " İslam dinine dokunulmamalı, kanunların verdiği hakları mahkemelerde, karşılıksız maksatsız görülmelidir. Bu iki şarta uyulduğu müddetçe Müslümanlar Rusların ve İngilizlerin egemenliğine düşmeğe üzülmüyorlar." işte böyle diyorlar. "
" Rus Çarlığı Hive'yi ele geçirmeğe bir buçuk asırdan beri çalışmaktaydı.
Rusya, bir kere hedefini çizmiş olduğu siyasetini yıllar, yüzyıllar geçse de, Çarlar ve memurları değişse de her zaman o siyaseti takip eder gider. "
" Özbek hanları bir zamanlar Rus Çarlarını istedikleri zaman azleder ve tahta çıkartabilirlerdi (II. Mişel, Dimitri ve diğerleri).
Hive ki, bir zamanlar onun hükmettiği memleket bir taraftan Hindistan'a, bir taraftan TÜRKİSTAN'A, bir yönden Arabistan'a ve diğer yönden de Rum'a kadar uzanmaktaydı. "
" Bir asır önce ilim ve marifetçe her millete faik olan Osmanlıların bugün milletçe ve ekseriyeti birinci derecede olmamalarının sebebi:
1) Türkiye'de matbaanın büyüyememesi, Avrupa'da büyümesi.
2) Hükümetin tahsil için Avrupa'ya talebe göndermesi, tahsil vasıtalarını memlekete getirememesidir. "
" Türkler, Lamartine'nin dediği gibi yalnız insan ve şarkın bir büyük milleti değil, hem de ehli siyasettirler. Türkiye'de hiçbir padişah kanunun üstünde değildir. Şer'e ve kanuna ademi itaatten hal-i lüzumu mukarrerdir. İcrayı hali kudreti ulema ve vüzera meclisinindir. "
" Ulum Gazetesi'nin 1. sayısında 'Türklerin Mesali Zihniyesi' adını taşıyan makalesi şöyledir: Şark kütüphanelerini, Farabi, İbni Sina, Maturidi, Buhari ilah … gibi Türk ulema ve fuhakası doldurmuşlardır.
Osmanlı Türkleri ne vakit harpten istirahate çekilmişlerse ilm ve muarifet canibine atf-ı ehemmiyet etmişler ve bu işte bugünedek bir kavmin yapamadığını yapmışlardır.
Kangı ilmdir ki, Türkler andan kasır kalsın?
Osmanlı uleması ahlak ve sanat ve hükümet ve tedbiri servet ilmlerinde cümleye faiz allamelerdir. İlmi hesapta Avrupalıların saatlerce nice tabaka kağıtlara yaptıklarını Osmanlılar bir iki dakikada yarım tabaka kağıda yaparlar.
Felsefede Türkleri geçen yoktur. "

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Hive Hanlığı ve Türkistan'da Rus Yayılması
Baskı tarihi:
1977
Sayfa sayısı:
110
Format:
Karton kapak
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Orkun Yayınları

Kitabı okuyanlar 1 okur

  • Şeyda Nur

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%50 (1)
9
%0
8
%0
7
%0
6
%0
5
%0
4
%0
3
%0
2
%50 (1)
1
%0