İçimizdeki Maymun (Biz Neden Biziz?)

·
Okunma
·
Beğeni
·
846
Gösterim
Adı:
İçimizdeki Maymun
Alt başlık:
Biz Neden Biziz?
Baskı tarihi:
Eylül 2008
Sayfa sayısı:
264
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789753426879
Kitabın türü:
Orijinal adı:
Our Inner Ape A Leading Primatologist Explains Why We Are Who We Are?
Çeviri:
Aslı Biçen
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Metis Yayıncılık
"Savaştan, şiddetten muaf bir dünyada yaşamak istiyoruz," diyenlere, bunun "insan doğası"na aykırı olduğu söylenir hep. Ama ya biri çıkıp da dillerden düşmeyen bu "doğamızı" sorgularsa? Ünlü primatolog Frans de Waal'in yaptığı tam da bu. Uzun yıllardır primatlar üzerine araştırmalar yürüten de Waal, bilhassa en yakın akrabalarımız olan şempanzelere ve onlardan daha az tanınan bonobolara ilişkin gözlemlerinden sonra, bu ikisinin birbirinden "geceyle gündüz kadar farklı" olduğu sonucuna varmış: "Birisi öfkesini zaptetmekle ilgili sorunlar yaşayan hırslı, haşin görünümlü bir karakter. Diğeri özgür ruhlu bir hayat tarzının eşitlikçi yandaşı."

De Waal'e göre, bunca zamandır görece vahşi akrabalarımızın ön plana çıkarılması tesadüf değil. Bu durumu, bonoboların "insan doğasına dair yerleşik fikirlere uymaması"yla açıklayan de Waal şöyle devam ediyor: "İnanın bana, araştırmalarda birbirlerini katlettikleri ortaya çıksa şimdiye herkes bonoboları ezberlemişti. Asıl sorun barışçıllıkları. Önce bonoboyu tanısaydık, şempanzeyi daha sonra, hatta hiç tanımasaydık ne olurdu hayal etmeye çalışıyorum bazen. İnsan evrimi hakkındaki tartışma belki bu kadar şiddet, savaş, erkek egemenliği üzerinden değil; cinsellik, empati, özen ve ortaklık üzerinden yürürdü. Ne farklı bir entelektüel bir coğrafyaya sahip olurduk kim bilir!"

Farklı bir bakış açısı benimsemek için çok mu geç? Olmadığını umuyoruz. Hayvanlara ilişkin klişeleri somut gözlemler ve ilginç anekdotlar aracılığıyla altüst ederek bizi insan doğası konusunda bir kere daha düşünmeye davet eden İçimizdeki Maymun, bu yolda önemli bir adım atıyor.
(Tanıtım Bülteninden)
264 syf.
·23 günde·Puan vermedi
Frans de Waal bu kitabında en yakın akrabalarımız olan bonobo ve şempanzelerden yola çıkarak insan doğasının ve bizi biz yapan eğilimlerin değerlendirmesini yapıyor. En yakın akrabalarımız arasında kendimizi arıyoruz.

İktidar içgüdüsü, şiddet eğilimi, saldırganlık, yabancı düşmanlığı, cinsellik, cinsel yönelim, tek eşlilik, eşitlik, ahlak, empati, hakkaniyet, mahremiyet, uzlaşma, barış, iyilik ve benzeri pek çok konunun üzerinde duran de Waal, yaptığı değerlendirmeleri meslek hayatı boyunca karşılaştığı örnekler ve gözlemler de destekliyor.

Evrim kitapları genellikle tür içi ve türler arası rekabeti ön plana çıkarıp ortama ve koşullara uyum sağlayamayan canlıların elendiği güce dayalı bir evrim modeli ortaya koyarlar. Ama evrimi bu şekilde aktarmak insanlarda yanlış bir algının oluşmasına ve "Doğal seçilim acımasız, zalim bir eleme süreci olduğuna göre, acımasız, zalim mahluklar üretmiş olmalı" inancına saplanmalarına neden olur. Bu yüzden saldırganlık, şiddet, yabancı düşmanlığı gibi özelliklerin evrimsel süreçte ortaya çıkmış zalim özelliklerimiz olduğunu; iyilik, eşitlik, empati, ahlak gibi kavramların ise sadece kendi oluşturduğumuz medeniyetlerin bir cilası olduğunu düşünürüz.

De Waal bunun böyle olmadığını, genelde insanların addettiğimiz ahlak, empati, iyilik, eşitlik, adalet gibi özelliklerin de evrimsel süreçte oluşan ve doğada bulunan özellikler olduğunu ve iki yüzü de farklı yönlere bakan bir Janus kafası gibi dünyada yer aldığımızı savunuyor. Ne yaradılışın kralı ne de gerçek zalimleriz.

İçimizdeki Maymun insan doğasını ve bizi biz yapan değerleri sorguluyor.
264 syf.
·8 günde
Bu kitap çok önemli bir primatalog olan Hollandalı Frans de Waal tarafından yazılmış. Evet tarafından... :) Arif v 216'nın vizyona girmiş olduğu haftanın üzerine bu espriyi yapmadan edemedim kusuruma bakmayın. Her neyse kitabın incelemesine gelirsek, kitap evrim sürecindeki en yakın akrabalarımızdan olan bonobolar üzerine yazılmış bir eser. Fakat sadece bonobolardan değil filler, şempanzeler, şebekler, köpekler, fareler ve homo sapiens gibi çeşitli hayvanlardan örnekler verilmiş ve bahsedilmiş. Özellikle primatlara ve spesifik olarak bonobo maymunları ve şempanzelere odaklanılarak insanın sosyal, politik, duygusal seçimleri, iyilik-kötülük ilişkisi, cinsellik, şiddet ve iktidar gibi konularda yapılmış deneyler, saha araştırmaları hakkında ilginç bilgiler verilmiş. Bu eseri sosyoloji, politika, tarih, primatoloji, evrim gibi konular ile ilgilenen herkese tavsiye ederim. Ayrıca incelememe kısa bir son ek yapmam gerekir ise yazarın üslubu çok naif ve bir arkadaşınız ile sohbet ediyor gibi hissediyorsunuz.
264 syf.
İçimizdeki maymun hangisi, diye soruyor yazar. Haşin tarafı ağır basan ama yine de barışmayı bilen şempanze mi, yoksa barışçıllığı ağır basan ama rekabeti de bilen bonobo mu? Elbette ikisi de var içimizde. Bireyden bireye, toplumdan topluma ve koşullara göre değişen tüm bu zıt eğilimleri içinde taşıyan ve her iki kutba da zaman zaman şempanzelerden de bonobolordan da daha ileri ölçüde meyledebilen bir türüz.

Yazarın özellikle üzerinde durduğu konu ise şu: İnsanın hayvani yanı sürekli olarak şempanze benzeri eğilimlerle betimlenmeye çalışılsa da, aynı uzaklıkta akrabamız olan bonobolor da var. Dolayısıyla "insancıl" özelliklerimizin de köklerini hayvani yanımızda bulabiliyoruz. Yani "iyi" özelliklerimiz üzerimize sonradan tutturulmuş bir şey değil; bir "uygarlık cilası"ndan ibaret değil insancıllığımız.

Deneyimli bir primatolog olan yazar, yıllar boyunca biriktirdiği gözlemlerini ve anılarını serpiştirerek ilerlettiği metinde, en yakın akrabalarımız hakkında çok değerli bilgiler veriyor. "Bonobo ve Ateist"ten sonra okuduğum ikinci kitabı oldu bu. İki kitapta birden yer verdiği kimi gözlemleri "aynısı öbür kitapta da vardı" dedirtebilir size ama sonuçta ele alınan konu için yararlı ve hepsi de bir kez daha okumaya değer anektodlar.

Çevirmen de çok iyi iş çıkarmış; yazarla sohbet ediyor gibi hissediyorsunuz. Kitabı lise çağından itibaren herkese öneririm.
Doğada yaşam mücadelesi olduğu için bizim de böyle yaşamamız gerektiğini söyleyenlere asla aldanmayın. Birçok hayvan birbirini eleyerek veya her şeyi kendilerine alarak değil, işbirliği ve paylaşım ile hayatta kalır...
Eğer bir şempanzenin gözlerinin derinliklerine doğrudan bakacak olursanız, zeki, kendine güvenen bir kişiliğin size geri baktığını fark edeceksinizdir. Eğer onlar hayvansa, biz neyiz?
Evrim teorisinin popüler kullanımını ve suistimalini düşünürsek Darvincilik ve doğal seçilimin, sınırsız rekabetle eşanlamlı bir hal almasına şaşmamak lazım. Halbuki Darwin'in kendisinin, Sosyal Darvincilikle alakası bile yoktu. Aksine hem insan doğasında hem de doğada iyiliğin yeri olduğuna inanırdı. Bu iyiliğe acil ihtiyacımız var çünkü artan dünya nüfusu meselesi, kalabalıklaşmayla nasıl baş edeceğimizle değil, kaynakları eşit ve adil nasıl dağıtacağımızla ilgili bir mesele. Açık rekabete mi vuracağız işi yoksa daha "insani" olanı mı yapacağız? Yakın akrabalarımız bize önemli bir ders verebilirler burada. Merhametin, doğaya aykırı, yeni moda bir zaaf olmadığını, yenmeye çalıştığı rekabetçi eğilimler kadar kuvvetli olduğunu, kim ve ne olduğumuzu söyleyen büyük bir güç olduğunu gösterebilirler bize.
Frans De Waal
Sayfa 164 - Metis Yayınları 3. Basım 2017
Pasifizm konusunda kadınlar üstün olsa da bunun sebebi, kırılanı onarmakta iyi olmaları değil. Kadınların, çatışmaları engellemek ve şiddetten hoşlanmamak gibi güçlü özellikleri var. Ama yükselen gerilimi dağıtmakta o kadar da başarılı değiller.

Çatışma fırtınaysa, kadınlar hiç adımlarını atmamaya çalışır, erkekler bir şemsiye satın alır. Kadınlar barışı korur, erkekler barışır.
Frans De Waal
Sayfa 148 - Metis Yayınları 3. Basım 2017
Tek bir erkek bonobonun, tek bir dişiye üstünlük sağladığı vakidir, hele de gençse, ama toplu halde olduklarında dişiler daima erkeklere hükmeder.
Benim şempanzelerim bazen ruh halimi benden bile iyi bilirler: Bir maymunu kandırmak zordur. Bunun bir sebebi de dikkat dağıtan sözlerin yokluğudur. Sözel iletişime öyle çok önem veririz ki bedenlerimizin bizim hakkımızda ne söylediğini takip etmeyiz.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
İçimizdeki Maymun
Alt başlık:
Biz Neden Biziz?
Baskı tarihi:
Eylül 2008
Sayfa sayısı:
264
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789753426879
Kitabın türü:
Orijinal adı:
Our Inner Ape A Leading Primatologist Explains Why We Are Who We Are?
Çeviri:
Aslı Biçen
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Metis Yayıncılık
"Savaştan, şiddetten muaf bir dünyada yaşamak istiyoruz," diyenlere, bunun "insan doğası"na aykırı olduğu söylenir hep. Ama ya biri çıkıp da dillerden düşmeyen bu "doğamızı" sorgularsa? Ünlü primatolog Frans de Waal'in yaptığı tam da bu. Uzun yıllardır primatlar üzerine araştırmalar yürüten de Waal, bilhassa en yakın akrabalarımız olan şempanzelere ve onlardan daha az tanınan bonobolara ilişkin gözlemlerinden sonra, bu ikisinin birbirinden "geceyle gündüz kadar farklı" olduğu sonucuna varmış: "Birisi öfkesini zaptetmekle ilgili sorunlar yaşayan hırslı, haşin görünümlü bir karakter. Diğeri özgür ruhlu bir hayat tarzının eşitlikçi yandaşı."

De Waal'e göre, bunca zamandır görece vahşi akrabalarımızın ön plana çıkarılması tesadüf değil. Bu durumu, bonoboların "insan doğasına dair yerleşik fikirlere uymaması"yla açıklayan de Waal şöyle devam ediyor: "İnanın bana, araştırmalarda birbirlerini katlettikleri ortaya çıksa şimdiye herkes bonoboları ezberlemişti. Asıl sorun barışçıllıkları. Önce bonoboyu tanısaydık, şempanzeyi daha sonra, hatta hiç tanımasaydık ne olurdu hayal etmeye çalışıyorum bazen. İnsan evrimi hakkındaki tartışma belki bu kadar şiddet, savaş, erkek egemenliği üzerinden değil; cinsellik, empati, özen ve ortaklık üzerinden yürürdü. Ne farklı bir entelektüel bir coğrafyaya sahip olurduk kim bilir!"

Farklı bir bakış açısı benimsemek için çok mu geç? Olmadığını umuyoruz. Hayvanlara ilişkin klişeleri somut gözlemler ve ilginç anekdotlar aracılığıyla altüst ederek bizi insan doğası konusunda bir kere daha düşünmeye davet eden İçimizdeki Maymun, bu yolda önemli bir adım atıyor.
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabı okuyanlar 19 okur

  • Greydate
  • Ali Can
  • Ahmet Erim
  • Mehmet Ali DOĞAN
  • Corpus Collasum
  • Kitcat
  • haty
  • Ali Akın
  • Tayfun Bal
  • Eray Alpay Özdemir

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%33.3 (2)
9
%50 (3)
8
%16.7 (1)
7
%0
6
%0
5
%0
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0